<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X22n0423"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 423 阿弥陀经略解圆中钞</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 423 阿弥陀经略解圆中钞</title> <author>明 大祐述 传灯钞</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">423</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">阿弥陀经略解圆中钞</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00592"> <charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName> <mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping> <mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00993"> <charName>CBETA CHARACTER CB00993</charName> <mapping cb:dec="984033" type="PUA">U+F03E1</mapping> <mapping type="unicode">U+29B0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>发</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[髟/火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02480"> <charName>CBETA CHARACTER CB02480</charName> <mapping cb:dec="985520" type="PUA">U+F09B0</mapping> <mapping type="unicode">U+21A25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寇-(敲-高)+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04590"> <charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName> <mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15167"> <charName>CBETA CHARACTER CB15167</charName> <mapping cb:dec="998207" type="PUA">U+F3B3F</mapping> <mapping type="unicode">U+2C094</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>朦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[朦-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15527"> <charName>CBETA CHARACTER CB15527</charName> <mapping cb:dec="998567" type="PUA">U+F3CA7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+25211</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*(危-(夗-夕)+夫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15685"> <charName>CBETA CHARACTER CB15685</charName> <mapping cb:dec="998725" type="PUA">U+F3D45</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+29810</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>首</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[巢-果+(一/目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15694"> <charName>CBETA CHARACTER CB15694</charName> <mapping cb:dec="998734" type="PUA">U+F3D4E</mapping> <mapping type="unicode">U+21A14</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>宰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[宋-木+(〦/(坐-土+十))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16910"> <charName>CBETA CHARACTER CB16910</charName> <mapping cb:dec="999950" type="PUA">U+F420E</mapping> <mapping type="unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[((素-糸)*力)/石]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-28T14:44:53"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559a" n="0559a"/> <lb ed="X" n="0559a01"/> <lb ed="X" n="0559a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 423-A 弥陀略解圆中钞序</cb:mulu><head>No. 423-A <lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R091" n="0764a01"/> 弥陀略解圆中钞序</head> <lb ed="X" n="0559a04"/> <lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R091" n="0764a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门 传灯 撰</byline> <lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R091" n="0764a03"/><p xml:id="pX22p0559a0601">夫<persName>如来</persName>口密。语意多含。譬王索仙陀婆。一名而具四 <lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R091" n="0764a04"/>实。唯彼智臣善解其義。俟王之若出若食。若饮若战。 <lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R091" n="0764a05"/>一唱乎此。则奉之以马。以盐以水以器。莫不会王之 <lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R091" n="0764a06"/>心。适王之意。菩萨智臣。亦复如是。善解<persName>如来</persName>之所说 <lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R091" n="0764a07"/>法。于浅法中作深说。深法中作浅说。亦浅亦深法中。 <lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R091" n="0764a08"/>作非浅非深说。非浅非深法中。作亦浅亦深说。造论 <lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R091" n="0764a09"/>弘经豐约适所。既不令智退。亦不使義阙。然後可谓 <lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R091" n="0764a10"/>陞其堂。而入其室也。此<persName>佛</persName>说阿弥陀经。乃释迦<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R091" n="0764a11"/>于深法中作浅说。廣法中作略说者也。说既略矣。而 <lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R091" n="0764a12"/>智臣为之解。不得不略。義既深矣。而智臣为之解。不 <lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R091" n="0764a13"/>得不深。解略不令其智退。理深不令其義阙。以略探 <lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R091" n="0764a14"/>廣。从容中道。余于吴门。蘧庵大师略解见矣。其序有 <lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R091" n="0764a15"/>曰。琼林玉沼。直显于心源。寿量光明。全彰于自性。又 <lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R091" n="0764a16"/>曰了唯心之本具。亿刹非遥。知大愿之可凭。三祇横 <lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R091" n="0764a17"/>截。噫括尽全经。厥语何其略。唯心本性。厥義何其深。 <lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R091" n="0764a18"/>微菩萨智臣。乌能至于是乎。今为之钞。而特题为圆 <lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R091" n="0764b01"/>中者。意以极乐依正。为妙有一心。持名为真空。微真 <lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R091" n="0764b02"/>空。而莫能证于极乐之妙有。微妙有。而莫能显于此 <lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R091" n="0764b03"/>心之真空。所谓不思议假。非偏假。真空不空。非但空。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559b" n="0559b"/> <lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R091" n="0764b04"/>合是二者而行之。则圆中圆满。非但中之道成。是故 <lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R091" n="0764b05"/>命为钞焉。意欲读是经而修行者顾名思義。诚宜一 <lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R091" n="0764b06"/>心不乱而万虑皆忘。则真空之理彰。七日持名。念念 <lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R091" n="0764b07"/>相续。则妙有之理显。行成而见<persName>佛</persName>。心净而花开。娑婆 <lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R091" n="0764b08"/>之印壞而极乐之文成。印壞所以空其情。是之谓真 <lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R091" n="0764b09"/>空。文成所以立其法。是之为妙有。二者俱忘而俱存。 <lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R091" n="0764b10"/>弥陀之经。厥语所以略。厥義所以深。爰因钞次。故揭 <lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R091" n="0764b11"/>题義。而漫为之序云。</p> <lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R091" n="0764b12"/><p xml:id="pX22p0559b0901">皇明天启龙飞之初年季冬哉生明下笔故序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b10"/> <lb ed="X" n="0559b11"/> <lb ed="X" n="0559b12"/> <lb ed="X" n="0559b13"/><cb:docNumber>No. 423</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0559b14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">释解序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0559001" n="0559001"/>阿弥陀经略解圆中钞</head> <lb ed="X" n="0559b15"/> <lb ed="X" n="0559b16"/><lb ed="R091" n="0764b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0559b1601"><persName>佛</persName>说阿弥陀经略解序</p> <lb ed="X" n="0559b17"/><lb ed="R091" n="0764b15"/><p xml:id="pX22p0559b1701">明 吴郡沙门 大祐 述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b18"/><lb ed="R091" n="0764b16"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门 传灯 钞</byline> <lb ed="X" n="0559b19"/><lb ed="R091" n="0764b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0559b1901">△次能述人。</p> <lb ed="X" n="0559b20"/><lb ed="R091" n="0764b18"/><p xml:id="pX22p0559b2001">师字蘧庵大祐其讳也。为苏州北禅天台讲寺住 <lb ed="X" n="0559b21"/><lb ed="R091" n="0765a01"/>持。精于教理。其于净土一门。尤得其妙。有净土指 <lb ed="X" n="0559b22"/><lb ed="R091" n="0765a02"/>归集。盛行于世。其俗姓桑梓尙俟详考。</p> <lb ed="X" n="0559b23"/><lb ed="R091" n="0765a03"/><p xml:id="pX22p0559b2301">三所述序二。初序说经之由。次序略註之由。初为 <lb ed="X" n="0559b24"/><lb ed="R091" n="0765a04"/>二。初序缘起。次序说经。初又二。初推寻源流。次正 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0559c" n="0559c"/> <lb ed="X" n="0559c01"/><lb ed="R091" n="0765a05"/>序缘起。初为二。初真源不二。次妄派成殊。</p> <lb ed="X" n="0559c02"/><lb ed="R091" n="0765a06"/><p xml:id="pX22p0559c0201">盖言约真源。则一性之中。原无苦乐之殊。则何须 <lb ed="X" n="0559c03"/><lb ed="R091" n="0765a07"/><persName>如来</persName>出世说经。唯妄派成殊。故我<persName>佛</persName>示生演教。今 <lb ed="X" n="0559c04"/><lb ed="R091" n="0765a08"/>先明真源不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559c05"/><lb ed="R091" n="0765a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0559c0501">【疏】夫寂光真净。初无苦乐之殊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559c06"/><lb ed="R091" n="0765a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0559c0601">【钞】寂光者四种净土之一也。四净土者。一凡圣同 <lb ed="X" n="0559c07"/><lb ed="R091" n="0765a11"/>居净土。二方便有馀净土。三实报无障碍净土。四 <lb ed="X" n="0559c08"/><lb ed="R091" n="0765a12"/>常寂光净土。各有净秽。唯上品寂光。为真实净土。 <lb ed="X" n="0559c09"/><lb ed="R091" n="0765a13"/>馀之净土。皆带虚设故。又复应知。真净之言。非離 <lb ed="X" n="0559c10"/><lb ed="R091" n="0765a14"/>三土。别有寂光可得。只指下三土之体。理本究竟。 <lb ed="X" n="0559c11"/><lb ed="R091" n="0765a15"/>与寂光更无差别。故<name role="" type="person">四明尊者</name>妙宗钞云。须知四 <lb ed="X" n="0559c12"/><lb ed="R091" n="0765a16"/>土有横有竖。仍知横竖只在一处。如同居土。趣尔 <lb ed="X" n="0559c13"/><lb ed="R091" n="0765a17"/>一处。即是实报。若破无明。转身入者。斯是法身。同 <lb ed="X" n="0559c14"/><lb ed="R091" n="0765a18"/><persName>佛</persName>体用。称实妙报。则六根净人。亦莫能预。岂居二 <lb ed="X" n="0559c15"/><lb ed="R091" n="0765b01"/>乘。此则一处竖论实报。若未破无明。即身见者。此 <lb ed="X" n="0559c16"/><lb ed="R091" n="0765b02"/>乃诸<persName>佛</persName>及大菩萨。为堪见者加之。令见实报土也。 <lb ed="X" n="0559c17"/><lb ed="R091" n="0765b03"/>盖有機缘。虽未破惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0559c1701" n="0559c1701"/><anchor xml:id="beg0559c1701" n="0559c1701"/>已<anchor xml:id="end0559c1701"/>修中观。如花严会。及诸座 <lb ed="X" n="0559c18"/><lb ed="R091" n="0765b04"/>席。杂类之機。咸见身土难思者是。实报既尔。方便 <lb ed="X" n="0559c19"/><lb ed="R091" n="0765b05"/>寂光。横论同处。亦复如是。于同居处。论三土横竖。 <lb ed="X" n="0559c20"/><lb ed="R091" n="0765b06"/>于方便处。论二土横竖。于实报处论一土横竖至 <lb ed="X" n="0559c21"/><lb ed="R091" n="0765b07"/>寂光处。无横无竖。当处亦无。今云寂光真净。乃直 <lb ed="X" n="0559c22"/><lb ed="R091" n="0765b08"/>标真体也。初无苦乐之殊。彰離过绝非也。盖以四 <lb ed="X" n="0559c23"/><lb ed="R091" n="0765b09"/>土净秽言之。于同居娑婆则唯苦无乐。淸泰唯乐 <lb ed="X" n="0559c24"/><lb ed="R091" n="0765b10"/>无苦。以方便对同居言之。则同居唯苦无乐。方便 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560a" n="0560a"/> <lb ed="X" n="0560a01"/><lb ed="R091" n="0765b11"/>唯乐无苦。以方便当土言之。则方便秽<g ref="#CB15131">邦</g>唯苦无 <lb ed="X" n="0560a02"/><lb ed="R091" n="0765b12"/>乐。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a0201" n="0560a0201"/><anchor xml:id="beg0560a0201" n="0560a0201"/>方<anchor xml:id="end0560a0201"/>便净土唯乐无苦。以实报对方便言之。则方 <lb ed="X" n="0560a03"/><lb ed="R091" n="0765b13"/>便唯苦无乐。实报唯乐无苦。以实报当土言之。则 <lb ed="X" n="0560a04"/><lb ed="R091" n="0765b14"/>实报秽<g ref="#CB15131">邦</g>唯苦无乐。实报净土唯乐无苦。若以实 <lb ed="X" n="0560a05"/><lb ed="R091" n="0765b15"/>报对寂光言之。则实报唯苦无乐。寂光唯乐无苦。 <lb ed="X" n="0560a06"/><lb ed="R091" n="0765b16"/>以寂光当土言之。则寂光秽<g ref="#CB15131">邦</g>唯苦无乐。寂光净 <lb ed="X" n="0560a07"/><lb ed="R091" n="0765b17"/>土唯乐无苦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a0701" n="0560a0701"/><anchor xml:id="beg0560a0701" n="0560a0701"/>已<anchor xml:id="end0560a0701"/>上皆约修成。不二而二言之。故有 <lb ed="X" n="0560a08"/><lb ed="R091" n="0765b18"/>苦乐之殊。今序云初无苦乐之殊者。乃约性具十 <lb ed="X" n="0560a09"/><lb ed="R091" n="0766a01"/>界。五阴国土。唯有十界苦乐圆融之性。而无十界 <lb ed="X" n="0560a10"/><lb ed="R091" n="0766a02"/>苦乐差别之相。即生<persName>佛</persName>等有真如不变之体。本无 <lb ed="X" n="0560a11"/><lb ed="R091" n="0766a03"/>净秽之殊。何有苦乐之异。故此一句。科为真源不 <lb ed="X" n="0560a12"/><lb ed="R091" n="0766a04"/>二。以为下妄派成殊张本。楞严所为性觉妙明。本 <lb ed="X" n="0560a13"/><lb ed="R091" n="0766a05"/>觉明妙。又曰淸净本然。周遍法界是也。四种净土 <lb ed="X" n="0560a14"/><lb ed="R091" n="0766a06"/>具如下释。</p> <lb ed="X" n="0560a15"/><lb ed="R091" n="0766a07"/><p xml:id="pX22p0560a1501">△次妄派成殊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560a16"/><lb ed="R091" n="0766a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560a1601">【疏】妄识纷纭。遂有圣凡之异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560a17"/><lb ed="R091" n="0766a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560a1701">【钞】妄识者。三惑之总名也。盖众生无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0560a1701" n="0560a1701"/><anchor xml:id="beg0560a1701" n="0560a1701"/>已<anchor xml:id="end0560a1701"/>来。从性 <lb ed="X" n="0560a18"/><lb ed="R091" n="0766a10"/>觉妙明。本觉明妙中。一念俄然晦昧。而妄为明觉。 <lb ed="X" n="0560a19"/><lb ed="R091" n="0766a11"/>因明立所。所既妄立。生汝妄能。无同异中。炽燃成 <lb ed="X" n="0560a20"/><lb ed="R091" n="0766a12"/>异。因而为三细之。无明尘沙因而为六粗之。见惑 <lb ed="X" n="0560a21"/><lb ed="R091" n="0766a13"/>思惑一变而为寂光秽土。二变而为实报秽土。三 <lb ed="X" n="0560a22"/><lb ed="R091" n="0766a14"/>变而为方便秽土。四变而为同居秽土。如是为菩 <lb ed="X" n="0560a23"/><lb ed="R091" n="0766a15"/>萨。为声闻缘觉。为六道众生。故曰妄识纷纭遂有 <lb ed="X" n="0560a24"/><lb ed="R091" n="0766a16"/>圣凡之异。楞严所谓随众生心。应所知量。花严所 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560b" n="0560b"/> <lb ed="X" n="0560b01"/><lb ed="R091" n="0766a17"/>谓。能随染净缘。遂分十法界。是故科为妄派成殊。 <lb ed="X" n="0560b02"/><lb ed="R091" n="0766a18"/>又复应知。初句虽云寂光真净。初无苦乐之殊。不 <lb ed="X" n="0560b03"/><lb ed="R091" n="0766b01"/>妨乎不殊而殊。即性具十界也。次句虽云妄识纷 <lb ed="X" n="0560b04"/><lb ed="R091" n="0766b02"/>纭。遂有圣凡之异。不妨乎异而不异。即在性无殊 <lb ed="X" n="0560b05"/><lb ed="R091" n="0766b03"/>也。良由真如虽不变。不妨乎不变而随缘。妄识虽 <lb ed="X" n="0560b06"/><lb ed="R091" n="0766b04"/>随缘。不妨乎随缘而不变。以缘缘故。是以不殊而 <lb ed="X" n="0560b07"/><lb ed="R091" n="0766b05"/>殊。以不变故。是以异而不异。能知乎此。方能了今 <lb ed="X" n="0560b08"/><lb ed="R091" n="0766b06"/>念<persName>佛</persName>之心。乃全性以起净修。全修而在一性也。</p> <lb ed="X" n="0560b09"/><lb ed="R091" n="0766b07"/><p xml:id="pX22p0560b0901">△次正序缘起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b10"/><lb ed="R091" n="0766b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560b1001">【疏】由是漂流五浊。莫返一真。故我世尊。示生堪忍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b11"/><lb ed="R091" n="0766b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560b1101">【钞】此正序<persName>如来</persName>说经之缘起也。盖释迦<persName>如来</persName>。久证 <lb ed="X" n="0560b12"/><lb ed="R091" n="0766b10"/>真常。何有王宫之受生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0560b1201" n="0560b1201"/><anchor xml:id="beg0560b1201" n="0560b1201"/>但<anchor xml:id="end0560b1201"/>因一切众生。无始堕落。 <lb ed="X" n="0560b13"/><lb ed="R091" n="0766b11"/>故有娑婆之出世。漂流五浊者。谓众生无始以来 <lb ed="X" n="0560b14"/><lb ed="R091" n="0766b12"/>从涅槃性海。鼓识浪以扬波。弊澄圆而失湛。渣滓 <lb ed="X" n="0560b15"/><lb ed="R091" n="0766b13"/>明妙。汩没性真。良由先失之以动。故曰漂流。楞严 <lb ed="X" n="0560b16"/><lb ed="R091" n="0766b14"/>所谓。觉明空昧。相待生摇是也。次失之以昏。故曰 <lb ed="X" n="0560b17"/><lb ed="R091" n="0766b15"/>五浊。楞严所谓晦昧为空是也。然而昏必具动。动 <lb ed="X" n="0560b18"/><lb ed="R091" n="0766b16"/>必具昏。是则流即浊也浊即流也。昏动之惑既形。 <lb ed="X" n="0560b19"/><lb ed="R091" n="0766b17"/>明静之真即失。但此五浊。有粗细不同。如楞严之 <lb ed="X" n="0560b20"/><lb ed="R091" n="0766b18"/>言劫浊云。汝见虚空。遍十方界。空见不分。有空无 <lb ed="X" n="0560b21"/><lb ed="R091" n="0767a01"/>体。有见无觉。相织妄成。是第一重名为劫浊。此则 <lb ed="X" n="0560b22"/><lb ed="R091" n="0767a02"/>兼三惑而言之也。若如寻常所说。人寿二万岁时。 <lb ed="X" n="0560b23"/><lb ed="R091" n="0767a03"/>方入劫浊。此则独指见思二惑。最炽盛时以言之 <lb ed="X" n="0560b24"/><lb ed="R091" n="0767a04"/>也。然而或有细不兼粗。而未尝有粗不兼细今但 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0560c" n="0560c"/> <lb ed="X" n="0560c01"/><lb ed="R091" n="0767a05"/>正指。世尊示生堪忍之时。而粗者适当其情。若曰 <lb ed="X" n="0560c02"/><lb ed="R091" n="0767a06"/>莫返一真。亦是兼细以言之也。示生堪忍。正当垂 <lb ed="X" n="0560c03"/><lb ed="R091" n="0767a07"/>应。凡圣同居秽土。且言劣应丈六老比丘身相而 <lb ed="X" n="0560c04"/><lb ed="R091" n="0767a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0560c0401" n="0560c0401"/><anchor xml:id="beg0560c0401" n="0560c0401"/>已<anchor xml:id="end0560c0401"/>。若亦兼细惑而言。则義含垂应。上之二土也。</p> <lb ed="X" n="0560c05"/><lb ed="R091" n="0767a09"/><p xml:id="pX22p0560c0501">△次序说经分二。初序住处機宜。次序所说法要 <lb ed="X" n="0560c06"/><lb ed="R091" n="0767a10"/>今先序住处機宜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c07"/><lb ed="R091" n="0767a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560c0701">【疏】当祇园之嘉会。告身子之利根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c08"/><lb ed="R091" n="0767a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560c0801">【钞】祇园嘉会说经之住处也。身子利根所被之当 <lb ed="X" n="0560c09"/><lb ed="R091" n="0767a13"/>機也。论此经所被機宜。厥品有三。一菩萨。二二乘 <lb ed="X" n="0560c10"/><lb ed="R091" n="0767a14"/>三凡夫。盖净土法门。诸小乘经。绝口不谈。以子果 <lb ed="X" n="0560c11"/><lb ed="R091" n="0767a15"/>既尽。则<g ref="#CB01926">灰</g>身灭智。不说身後有生。今盛谈之。乃菩 <lb ed="X" n="0560c12"/><lb ed="R091" n="0767a16"/>萨之法门也。若原此经。说在方等。正弹偏斥小。歎 <lb ed="X" n="0560c13"/><lb ed="R091" n="0767a17"/>大褒圆之时。弹斥小乘。界外不生。故云有生。而特 <lb ed="X" n="0560c14"/><lb ed="R091" n="0767a18"/>指彼国。有无量无边声闻弟子。又极口称扬。彼土 <lb ed="X" n="0560c15"/><lb ed="R091" n="0767b01"/>依正二报。微妙莊严。则歎大褒圆。寓其中矣。况舍 <lb ed="X" n="0560c16"/><lb ed="R091" n="0767b02"/>利弗。又为众弟子中上。是以告之。令迴小以向大 <lb ed="X" n="0560c17"/><lb ed="R091" n="0767b03"/>也。若正所被機。乃居博地。七日持名。一心不乱。即 <lb ed="X" n="0560c18"/><lb ed="R091" n="0767b04"/>得往生。一预嘉会。得不退转。以是而观。虽在凡夫。 <lb ed="X" n="0560c19"/><lb ed="R091" n="0767b05"/>義属圆顿。又可知也。</p> <lb ed="X" n="0560c20"/><lb ed="R091" n="0767b06"/><p xml:id="pX22p0560c2001">△次所说法要为四。初序经名。次序经体。三序宗 <lb ed="X" n="0560c21"/><lb ed="R091" n="0767b07"/>要。四序力用。能诠所诠。不出此四。是故括而序之。 <lb ed="X" n="0560c22"/><lb ed="R091" n="0767b08"/>以尽一经旨趣。可谓善通大乘者也。今初序经名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c23"/><lb ed="R091" n="0767b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0560c2301">【疏】开法藏之愿门。指乐<g ref="#CB15131">邦</g>之妙土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c24"/><lb ed="R091" n="0767b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0560c2401">【钞】此经备说依正。及以徒众。为能诠名。而经题但 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561a" n="0561a"/> <lb ed="X" n="0561a01"/><lb ed="R091" n="0767b11"/>云。<persName>佛</persName>说阿弥陀。大师观经疏。所谓擧正报以收依 <lb ed="X" n="0561a02"/><lb ed="R091" n="0767b12"/>果。述化主以包徒众是也。是则题但言正。乃擧正 <lb ed="X" n="0561a03"/><lb ed="R091" n="0767b13"/>以收依。序但言依。乃擧依以收正。影互言之。文法 <lb ed="X" n="0561a04"/><lb ed="R091" n="0767b14"/>之巧也。论此经无开愿门之文。以有大本详言。是 <lb ed="X" n="0561a05"/><lb ed="R091" n="0767b15"/>故略而不说。</p> <lb ed="X" n="0561a06"/><lb ed="R091" n="0767b16"/><p xml:id="pX22p0561a0601">△次序经体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561a07"/><lb ed="R091" n="0767b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561a0701">【疏】琼林玉沼。直显于心源。寿量光明。全彰于自性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561a08"/><lb ed="R091" n="0767b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561a0801">【钞】琼林玉沼。略擧所说依报。从七褈栏楯去。至宝 <lb ed="X" n="0561a09"/><lb ed="R091" n="0768a01"/>树宝网。出微妙音。一节经文。寿量光明。略擧所说 <lb ed="X" n="0561a10"/><lb ed="R091" n="0768a02"/>正报。从彼<persName>佛</persName>何故。号阿弥陀去。至但可以无量无 <lb ed="X" n="0561a11"/><lb ed="R091" n="0768a03"/>边阿僧祇说。一节经文。直显于心源。全彰于自性。 <lb ed="X" n="0561a12"/><lb ed="R091" n="0768a04"/>二句正序其体。盖此经以实相印而为正体无相 <lb ed="X" n="0561a13"/><lb ed="R091" n="0768a05"/>不相。相而无相。名为实相。夫琼林玉沼。寿量光明 <lb ed="X" n="0561a14"/><lb ed="R091" n="0768a06"/>固一切诸法之相也。然则直显于心源。全彰于自 <lb ed="X" n="0561a15"/><lb ed="R091" n="0768a07"/>性。顾何相之可得哉。此正无相不相。相而无相之 <lb ed="X" n="0561a16"/><lb ed="R091" n="0768a08"/>正体也。唯心净土。本性弥陀之妙法。第言之虽易。 <lb ed="X" n="0561a17"/><lb ed="R091" n="0768a09"/>理亦难精。玄悟旨归。必有至当。试欲明之。非天台 <lb ed="X" n="0561a18"/><lb ed="R091" n="0768a10"/>法性之宗而不可。何也。盖<name role="" type="person">极乐国</name>土。远在十万亿 <lb ed="X" n="0561a19"/><lb ed="R091" n="0768a11"/>刹之外。阿弥陀<persName>佛</persName>。乃智断圆满。淸净具足果人。博 <lb ed="X" n="0561a20"/><lb ed="R091" n="0768a12"/>地凡夫。汚染于三惑。沉沦于二死。造无穷之业繫。 <lb ed="X" n="0561a21"/><lb ed="R091" n="0768a13"/>作不尽之生因。何能顿感弥陀。即生净土。横截五 <lb ed="X" n="0561a22"/><lb ed="R091" n="0768a14"/>道。便阶不退哉。正由一家之谈。众生法性。厥義有 <lb ed="X" n="0561a23"/><lb ed="R091" n="0768a15"/>三。一日性量。则周遍于十方。而互彻无外。十万亿 <lb ed="X" n="0561a24"/><lb ed="R091" n="0768a16"/>刹外之极乐。在吾性量。方近近之一隅。一日性体。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561b" n="0561b"/> <lb ed="X" n="0561b01"/><lb ed="R091" n="0768a17"/>则常住坚凝者淸净皎洁。弥陀智断。圆满之觉体。 <lb ed="X" n="0561b02"/><lb ed="R091" n="0768a18"/>与吾性体。正究竟而无差。一曰性具。然若但云无 <lb ed="X" n="0561b03"/><lb ed="R091" n="0768b01"/>外无差。而不知有性具法门。虽曰无外。而终成有 <lb ed="X" n="0561b04"/><lb ed="R091" n="0768b02"/>外。虽曰无差。而终成有差。且不知性量性体之德。 <lb ed="X" n="0561b05"/><lb ed="R091" n="0768b03"/>从何故而周遍。依何法而淸净。当知有性具者在。 <lb ed="X" n="0561b06"/><lb ed="R091" n="0768b04"/>则向之言体德体量者。皆吾性具为之本也。三性 <lb ed="X" n="0561b07"/><lb ed="R091" n="0768b05"/>之旨。具如生无生论中发明。兹不繁列。</p> <lb ed="X" n="0561b08"/><lb ed="R091" n="0768b06"/><p xml:id="pX22p0561b0801">△三序宗要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561b09"/><lb ed="R091" n="0768b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561b0901">【疏】众圣同处。非少善之得生。七日持名。在一心之 <lb ed="X" n="0561b10"/><lb ed="R091" n="0768b08"/>不乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561b11"/><lb ed="R091" n="0768b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561b1101">【钞】下释题五章中。以信愿净业。为一经宗要。今括 <lb ed="X" n="0561b12"/><lb ed="R091" n="0768b10"/>经文。取略叙之。但言净业。盖三要中。此居其正故 <lb ed="X" n="0561b13"/><lb ed="R091" n="0768b11"/>也。初句即经云。彼<persName>佛</persName>有无量无边。声闻弟子。皆阿 <lb ed="X" n="0561b14"/><lb ed="R091" n="0768b12"/>罗汉。非是算数。之所能知。诸菩萨众。亦复如是。又 <lb ed="X" n="0561b15"/><lb ed="R091" n="0768b13"/>曰<name role="" type="person">极乐国</name>土。众生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。其中多有。 <lb ed="X" n="0561b16"/><lb ed="R091" n="0768b14"/>一生補处。其数甚多。非是算数。之所能知。但可以 <lb ed="X" n="0561b17"/><lb ed="R091" n="0768b15"/>无量无边。阿僧祇说。又曰众生闻者。应当发愿。愿 <lb ed="X" n="0561b18"/><lb ed="R091" n="0768b16"/>生彼国。所以者何。得与如是。诸上善人。俱会一处。 <lb ed="X" n="0561b19"/><lb ed="R091" n="0768b17"/>次句即经云。不可以少善根。福德因缘。得生彼国。 <lb ed="X" n="0561b20"/><lb ed="R091" n="0768b18"/>故曰众圣同处。非少善之得生。三四句即经云。若 <lb ed="X" n="0561b21"/><lb ed="R091" n="0769a01"/>有善男子。善女人。闻说阿弥陀<persName>佛</persName>。执持名号。若一 <lb ed="X" n="0561b22"/><lb ed="R091" n="0769a02"/>日若二日。乃至若七日。一心不乱。正以琼林玉沼。 <lb ed="X" n="0561b23"/><lb ed="R091" n="0769a03"/>直显于心源。寿量光明。全彰于自性。众生从无始 <lb ed="X" n="0561b24"/><lb ed="R091" n="0769a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0561b2401" n="0561b2401"/><anchor xml:id="beg0561b2401" n="0561b2401"/>已<anchor xml:id="end0561b2401"/>来。昏动因缘。漂流五浊。莫返一真。今将返本还 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0561c" n="0561c"/> <lb ed="X" n="0561c01"/><lb ed="R091" n="0769a05"/>源。莫先照昏寂动。七日持名。所以照其昏也。一心 <lb ed="X" n="0561c02"/><lb ed="R091" n="0769a06"/>不乱。所以寂其动也。昏动苟忘。不真何待。譬如尘 <lb ed="X" n="0561c03"/><lb ed="R091" n="0769a07"/>净镜明。风恬浪静。然七日持名。便阶不退者。正显 <lb ed="X" n="0561c04"/><lb ed="R091" n="0769a08"/>教属圆顿。不待一生愿力弘深。慈悲与拔。本功德 <lb ed="X" n="0561c05"/><lb ed="R091" n="0769a09"/>力。不可思议。诚速出生死之要津。行菩萨道之亨 <lb ed="X" n="0561c06"/><lb ed="R091" n="0769a10"/>衢也。</p> <lb ed="X" n="0561c07"/><lb ed="R091" n="0769a11"/><p xml:id="pX22p0561c0701">△四序力用为二。初正明力用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561c08"/><lb ed="R091" n="0769a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561c0801">【疏】事理体一。生<persName>佛</persName>原同。无缘之慈。不谋而应。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561c09"/><lb ed="R091" n="0769a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561c0901">【钞】此经以離苦得乐为用。即经云其人临命终时。 <lb ed="X" n="0561c10"/><lb ed="R091" n="0769a14"/>阿弥陀<persName>佛</persName>。与诸圣众。现在其前。是人终时。心不顚 <lb ed="X" n="0561c11"/><lb ed="R091" n="0769a15"/>倒。即得往生。阿弥陀<persName>佛</persName>。<name role="" type="person">极乐国</name>土。是则此之力用。 <lb ed="X" n="0561c12"/><lb ed="R091" n="0769a16"/>关乎与拔。与拔之功。在乎感应。众生以一心持名。 <lb ed="X" n="0561c13"/><lb ed="R091" n="0769a17"/>为感。弥陀以拔苦与乐为应。拔苦之道本于悲。与 <lb ed="X" n="0561c14"/><lb ed="R091" n="0769a18"/>乐之道本于慈。悉系天性相关。毫非勉强。行人则 <lb ed="X" n="0561c15"/><lb ed="R091" n="0769b01"/>以事理体一。生<persName>佛</persName>原同之道为感。弥陀则以无缘 <lb ed="X" n="0561c16"/><lb ed="R091" n="0769b02"/>之慈不谋而应之道为应。岂非弥陀。以不来而来。 <lb ed="X" n="0561c17"/><lb ed="R091" n="0769b03"/>来此娑婆。接引行人。行人以不往而往。往彼极乐。 <lb ed="X" n="0561c18"/><lb ed="R091" n="0769b04"/>觐礼弥陀。此实一经。力用所凭之理本也。</p> <lb ed="X" n="0561c19"/><lb ed="R091" n="0769b05"/><p xml:id="pX22p0561c1901">△次所发功勋。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561c20"/><lb ed="R091" n="0769b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0561c2001">【疏】了唯心之本具。亿刹非遥。知大愿之可凭。三祇 <lb ed="X" n="0561c21"/><lb ed="R091" n="0769b07"/>横截。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0561c22"/><lb ed="R091" n="0769b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0561c2201">【钞】前文既先明力用之理本矣。凭之而念<persName>佛</persName>求生。 <lb ed="X" n="0561c23"/><lb ed="R091" n="0769b09"/>能了事理体一。生<persName>佛</persName>原同。则十万亿刹之遐方。皆 <lb ed="X" n="0561c24"/><lb ed="R091" n="0769b10"/>我唯心本具。虽远不远。能知无缘之慈。不谋而应。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562a" n="0562a"/> <lb ed="X" n="0562a01"/><lb ed="R091" n="0769b11"/>则四十八种之大愿。无缘可凭。识流可截。如是力 <lb ed="X" n="0562a02"/><lb ed="R091" n="0769b12"/>用。岂不勝乎。言三祇横截者。此明超出三界。有横 <lb ed="X" n="0562a03"/><lb ed="R091" n="0769b13"/>竖二義。若婆沙论。明三藏菩萨。三阿僧祇劫。修六 <lb ed="X" n="0562a04"/><lb ed="R091" n="0769b14"/>度万行。百劫种相好因。然後阶不退转。获五分法 <lb ed="X" n="0562a05"/><lb ed="R091" n="0769b15"/>身。此从竖出。自下陞高。如兔马渡河。迂迴旷久。若 <lb ed="X" n="0562a06"/><lb ed="R091" n="0769b16"/>依此经。求生极乐者。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0562a0601" n="0562a0601"/><anchor xml:id="beg0562a0601" n="0562a0601"/>已<anchor xml:id="end0562a0601"/>生若今生。若当生。皆得 <lb ed="X" n="0562a07"/><lb ed="R091" n="0769b17"/>不退转于阿耨多罗三藐三菩提。又曰众生生者。 <lb ed="X" n="0562a08"/><lb ed="R091" n="0769b18"/>皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。此从横出。即此达彼。如香象截流。 <lb ed="X" n="0562a09"/><lb ed="R091" n="0770a01"/>一念可获。故此力用。最为殊勝。</p> <lb ed="X" n="0562a10"/><lb ed="R091" n="0770a02"/><p xml:id="pX22p0562a1001">△次序註解之由二初正序三初序廣解之由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a11"/><lb ed="R091" n="0770a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a1101">【疏】经文简约。<persName>佛</persName>旨玄微。持诵虽多。研详实寡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a12"/><lb ed="R091" n="0770a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562a1201">【钞】此经不出千言。备诠唯心净土。本性弥陀之旨。 <lb ed="X" n="0562a13"/><lb ed="R091" n="0770a05"/>可谓经文简约。<persName>佛</persName>旨玄微矣。况弥陀<persName>世尊</persName>。偏与娑 <lb ed="X" n="0562a14"/><lb ed="R091" n="0770a06"/>婆众生有缘。故闻此法门。莫不欣然顶受。兼之此 <lb ed="X" n="0562a15"/><lb ed="R091" n="0770a07"/>经。言简易持。逗機易信。是以若僧若俗。莫不读诵 <lb ed="X" n="0562a16"/><lb ed="R091" n="0770a08"/>受持。第文显可窥。而理深罕究。致令<persName>佛</persName>意。反晦。而 <lb ed="X" n="0562a17"/><lb ed="R091" n="0770a09"/>不彰。则前贤之解。又不得不廣也。</p> <lb ed="X" n="0562a18"/><lb ed="R091" n="0770a10"/><p xml:id="pX22p0562a1801">△次序略解之由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a19"/><lb ed="R091" n="0770a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a1901">【疏】唯前贤之著述。嗟末俗之罕闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a20"/><lb ed="R091" n="0770a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562a2001">【钞】前贤著述如序後别列。若慈恩孤山等诸师。各 <lb ed="X" n="0562a21"/><lb ed="R091" n="0770a13"/>有著述。或文词繁廣。或義理深玄。不便初機。故末 <lb ed="X" n="0562a22"/><lb ed="R091" n="0770a14"/>俗罕闻。则今之略。又不得不出也。</p> <lb ed="X" n="0562a23"/><lb ed="R091" n="0770a15"/><p xml:id="pX22p0562a2301">△三正序略解。为二。初序谦光。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562a24"/><lb ed="R091" n="0770a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562a2401">【疏】窃效流通。略申援引。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562b" n="0562b"/> <lb ed="X" n="0562b01"/><lb ed="R091" n="0770a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b0101">【钞】流通者。金光明疏云。流名下澍。通名不壅。欲使 <lb ed="X" n="0562b02"/><lb ed="R091" n="0770a18"/>正法之水。从今以澍当。圣教筌<g ref="#CB04590">罤</g>。不壅于来世。大 <lb ed="X" n="0562b03"/><lb ed="R091" n="0770b01"/>师谦言。私窃仿效。古人之流通大法。是故略申援 <lb ed="X" n="0562b04"/><lb ed="R091" n="0770b02"/>引。诸解成言以为略解。然于其间或用義。而不用 <lb ed="X" n="0562b05"/><lb ed="R091" n="0770b03"/>辞。略義而不略意。以成一家之言。如出一人之笔。 <lb ed="X" n="0562b06"/><lb ed="R091" n="0770b04"/>可谓善乎著述者也。</p> <lb ed="X" n="0562b07"/><lb ed="R091" n="0770b05"/><p xml:id="pX22p0562b0701">△次序<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b0701" n="0562b0701"/><anchor xml:id="beg0562b0701" n="0562b0701"/>己<anchor xml:id="end0562b0701"/>志愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b08"/><lb ed="R091" n="0770b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562b0801">【疏】愿与同志。普结净缘。咸契无生。同登不退云尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b09"/><lb ed="R091" n="0770b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b0901">【钞】初二句。乃以私解而公人。与同志者。廣结<persName>佛</persName>国 <lb ed="X" n="0562b10"/><lb ed="R091" n="0770b08"/>淸净之缘。次二句。乃以<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1001" n="0562b1001"/><anchor xml:id="beg0562b1001" n="0562b1001"/>己<anchor xml:id="end0562b1001"/>欲而施众。与同闻者。契 <lb ed="X" n="0562b11"/><lb ed="R091" n="0770b09"/>登无生不退之位。正菩萨自利兼人之志。开士大 <lb ed="X" n="0562b12"/><lb ed="R091" n="0770b10"/>悲旷济之怀也。</p> <lb ed="X" n="0562b13"/><lb ed="R091" n="0770b11"/><p xml:id="pX22p0562b1301">△四傍序。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b14"/><lb ed="R091" n="0770b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562b1401">【疏】唐慈恩法师。造弥陀通赞一卷。宋孤山净觉灵 <lb ed="X" n="0562b15"/><lb ed="R091" n="0770b13"/>芝诸师。皆有疏记。三衢伦师。古崖新师。皆有集註。 <lb ed="X" n="0562b16"/><lb ed="R091" n="0770b14"/>今欲从略。以便初機。故兹别出。各从其志。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562b17"/><lb ed="R091" n="0770b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562b1701">【钞】唐慈恩下。序古师註今欲从下。序<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1701" n="0562b1701"/><anchor xml:id="beg0562b1701" n="0562b1701"/>己<anchor xml:id="end0562b1701"/>所註。此经 <lb ed="X" n="0562b18"/><lb ed="R091" n="0770b16"/>持诵既廣。註疏必多。今之所引。涉于见闻者。屈指 <lb ed="X" n="0562b19"/><lb ed="R091" n="0770b17"/>六师而<anchor xml:id="nkr_note_add_0562b1901" n="0562b1901"/><anchor xml:id="beg0562b1901" n="0562b1901"/>已<anchor xml:id="end0562b1901"/>。以余近所见者。又有宗月溪法师之科 <lb ed="X" n="0562b20"/><lb ed="R091" n="0770b18"/>註。国朝洪武间。普智法师之科释。近今莲池法师 <lb ed="X" n="0562b21"/><lb ed="R091" n="0771a01"/>之疏抄。若从简略。则此解为最。愿求博览。亦各从 <lb ed="X" n="0562b22"/><lb ed="R091" n="0771a02"/>其志也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0562b23"/> <lb ed="X" n="0562b24"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0562c" n="0562c"/> <lb ed="X" n="0562c01"/> <lb ed="X" n="0562c02"/> <lb ed="X" n="0562c03"/> <lb ed="X" n="0562c04"/> <lb ed="X" n="0562c05"/> <lb ed="X" n="0562c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">释解文</cb:mulu> <lb ed="X" n="0562c07"/><lb ed="R091" n="0771a04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>弥陀略解圆中钞卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0562c08"/><lb ed="R091" n="0771a05"/><byline cb:type="other">明 永乐吴郡沙门 大祐 解</byline> <lb ed="X" n="0562c09"/><lb ed="R091" n="0771a06"/><byline cb:type="author">天启天台沙门 传灯 钞</byline> <lb ed="X" n="0562c10"/><lb ed="R091" n="0771a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562c1001">△次释解文分二。初释题解。次释经解。初又二初 <lb ed="X" n="0562c11"/><lb ed="R091" n="0771a08"/>题解。二译人。初题解又二。初标题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562c12"/><lb ed="R091" n="0771a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0562c1201"><persName>佛</persName>说阿弥陀经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0562c13"/><lb ed="R091" n="0771a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0562c1301">△二分科。</p> <lb ed="X" n="0562c14"/><lb ed="R091" n="0771a11"/><p xml:id="pX22p0562c1401">〇释经为二。初释经题。二释经文。初中二。初正释 <lb ed="X" n="0562c15"/><lb ed="R091" n="0771a12"/>题。</p> <lb ed="X" n="0562c16"/><lb ed="R091" n="0771a13"/><p xml:id="pX22p0562c1601">△子科为二。初总标。</p> <lb ed="X" n="0562c17"/><lb ed="R091" n="0771a14"/><p xml:id="pX22p0562c1701">【疏】释此经题五重玄義。准孤山法师。以两土果人 <lb ed="X" n="0562c18"/><lb ed="R091" n="0771a15"/>为名。方等实相为体。信愿净业为宗。捨苦得乐为 <lb ed="X" n="0562c19"/><lb ed="R091" n="0771a16"/>用。生酥大乘为教相。</p> <lb ed="X" n="0562c20"/><lb ed="R091" n="0771a17"/><p xml:id="pX22p0562c2001">【钞】五重者。名体宗力用教相也。玄者幽微难见也 <lb ed="X" n="0562c21"/><lb ed="R091" n="0771a18"/>義者深有所以也。此天台智者大师。深得<persName>佛</persName>心。洞 <lb ed="X" n="0562c22"/><lb ed="R091" n="0771b01"/>明经旨。未释经文。先以经中幽微难见。深有所以 <lb ed="X" n="0562c23"/><lb ed="R091" n="0771b02"/>之旨。以释经题。使人一览经题。即知经義。盖名者 <lb ed="X" n="0562c24"/><lb ed="R091" n="0771b03"/>经之名也。体者经名所诠。众生之心体也。宗者行 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563a" n="0563a"/> <lb ed="X" n="0563a01"/><lb ed="R091" n="0771b04"/>也。全性体以起观宗。全观行以归心体之宗要也。 <lb ed="X" n="0563a02"/><lb ed="R091" n="0771b05"/>力用者。经之体宗。生善灭恶之大用也。教相者。明 <lb ed="X" n="0563a03"/><lb ed="R091" n="0771b06"/><persName>如来</persName>五时说法之进否也。意使学者因名以寻心 <lb ed="X" n="0563a04"/><lb ed="R091" n="0771b07"/>体。因体以立宗要。断疑而生信。生善而灭恶。善知 <lb ed="X" n="0563a05"/><lb ed="R091" n="0771b08"/>大小偏圆。不致谬滥经旨也。</p> <lb ed="X" n="0563a06"/><lb ed="R091" n="0771b09"/><p xml:id="pX22p0563a0601">△二别释为五。初释名二。初标。</p> <lb ed="X" n="0563a07"/><lb ed="R091" n="0771b10"/><p xml:id="pX22p0563a0701">〇初释名。</p> <lb ed="X" n="0563a08"/><lb ed="R091" n="0771b11"/><p xml:id="pX22p0563a0801">△二释二。初释今题二。初通别各释二。初释别题 <lb ed="X" n="0563a09"/><lb ed="R091" n="0771b12"/>二。初约能说所说释二。初释<persName>佛</persName>说二字二。初二字 <lb ed="X" n="0563a10"/><lb ed="R091" n="0771b13"/>合释。</p> <lb ed="X" n="0563a11"/><lb ed="R091" n="0771b14"/><p xml:id="pX22p0563a1101">【疏】<persName>佛</persName>说者。释迦教主。四辩宣演也。</p> <lb ed="X" n="0563a12"/><lb ed="R091" n="0771b15"/><p xml:id="pX22p0563a1201">【钞】<persName>佛</persName>乃极圣之通号。擧其别号。乃<name role="" type="person">娑婆世界</name>。释迦 <lb ed="X" n="0563a13"/><lb ed="R091" n="0771b16"/>教主也具云释迦牟尼。此云能仁寂默。能仁是其 <lb ed="X" n="0563a14"/><lb ed="R091" n="0771b17"/>用。寂默是其体。今智在于说。乃其教用。故略体从 <lb ed="X" n="0563a15"/><lb ed="R091" n="0771b18"/>用。号曰能仁。谓能其仁。而利益三界也。四辩者。一 <lb ed="X" n="0563a16"/><lb ed="R091" n="0772a01"/>義无碍辨。谓知一切诸法義理。通达无滞。二法无 <lb ed="X" n="0563a17"/><lb ed="R091" n="0772a02"/>碍辨。谓通达一切诸法名字。分别无滞。三辞无碍 <lb ed="X" n="0563a18"/><lb ed="R091" n="0772a03"/>辩谓于诸法名字義理随顺一切众生。殊方异语。 <lb ed="X" n="0563a19"/><lb ed="R091" n="0772a04"/>为其演说。能令各各得解。辨说无滞。四乐说无碍 <lb ed="X" n="0563a20"/><lb ed="R091" n="0772a05"/>辨。谓随顺一切众生。根性所乐闻法而为说之圆 <lb ed="X" n="0563a21"/><lb ed="R091" n="0772a06"/>融无滞。<persName>佛</persName>凡说法。以此四无碍辩才。而宣演之。故 <lb ed="X" n="0563a22"/><lb ed="R091" n="0772a07"/>曰<persName>佛</persName>说。</p> <lb ed="X" n="0563a23"/><lb ed="R091" n="0772a08"/><p xml:id="pX22p0563a2301">△二二字各释二。初释<persName>佛</persName>字。</p> <lb ed="X" n="0563a24"/><lb ed="R091" n="0772a09"/><p xml:id="pX22p0563a2401">【疏】梵语<persName>佛陀</persName>。华言觉者。十号之一。究竟觉了。诸法 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563b" n="0563b"/> <lb ed="X" n="0563b01"/><lb ed="R091" n="0772a10"/>实相。名圆满觉。</p> <lb ed="X" n="0563b02"/><lb ed="R091" n="0772a11"/><p xml:id="pX22p0563b0201">【钞】题称为<persName>佛</persName>。梵语犹略。具云<persName>佛陀</persName>。华言觉者。此则 <lb ed="X" n="0563b03"/><lb ed="R091" n="0772a12"/>属人。若单云<persName>佛</persName>。华翻为觉。此则属法通号有十。一 <lb ed="X" n="0563b04"/><lb ed="R091" n="0772a13"/><persName>如来</persName>。二<persName>应供</persName>。三<persName>正遍知</persName>。四<persName>明行足</persName>。五<persName>善逝</persName>。六世间 <lb ed="X" n="0563b05"/><lb ed="R091" n="0772a14"/>解。七<persName>无上士</persName>。八<persName>调御丈夫</persName>。九<persName>天人师</persName>。十<persName>佛</persName>。十号具 <lb ed="X" n="0563b06"/><lb ed="R091" n="0772a15"/>足。为世间尊。究竟觉了等者。此指天台六即。判<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0563b07"/><lb ed="R091" n="0772a16"/>中此当第六究竟即觉也。六即者。一理即觉。二名 <lb ed="X" n="0563b08"/><lb ed="R091" n="0772a17"/>字即觉。三观行即觉。四相似即觉。五分真即觉。六 <lb ed="X" n="0563b09"/><lb ed="R091" n="0772a18"/>究竟即觉。六故凡圣不滥。免生上慢。即故初後不 <lb ed="X" n="0563b10"/><lb ed="R091" n="0772b01"/>二。免生退屈。一理即觉者。诸法实相。一心圆具。昏 <lb ed="X" n="0563b11"/><lb ed="R091" n="0772b02"/>盲不减。倒惑无亏。故无機子颂云。动静理全是。行 <lb ed="X" n="0563b12"/><lb ed="R091" n="0772b03"/>藏事尽非。冥冥随物去。杳杳不知归。名理即觉也 <lb ed="X" n="0563b13"/><lb ed="R091" n="0772b04"/>二名字即觉者。从善知识。或修多罗。闻三宝名。知 <lb ed="X" n="0563b14"/><lb ed="R091" n="0772b05"/>四谛字全体即是。毫<g ref="#CB00993">发</g>无差。故无機子颂云。方听 <lb ed="X" n="0563b15"/><lb ed="R091" n="0772b06"/>无生曲。始闻不死歌。今知全体是。番悔自蹉跎。名 <lb ed="X" n="0563b16"/><lb ed="R091" n="0772b07"/>名字即觉也。三观行即觉者。全三谛理。起三观修。 <lb ed="X" n="0563b17"/><lb ed="R091" n="0772b08"/>圆伏五住。入五品位。故无機子颂云。念念照常理。 <lb ed="X" n="0563b18"/><lb ed="R091" n="0772b09"/>心心息妄尘。遍观诸法性。无假亦无真。名观行即 <lb ed="X" n="0563b19"/><lb ed="R091" n="0772b10"/>觉也。四相似即觉者。虽未成器。粗垢先落。见相似 <lb ed="X" n="0563b20"/><lb ed="R091" n="0772b11"/>理。获六根净。故无機子颂云。四住虽先脱。六尘未 <lb ed="X" n="0563b21"/><lb ed="R091" n="0772b12"/>尽空。眼中犹有翳。空裡见花红名。相似即觉也。五 <lb ed="X" n="0563b22"/><lb ed="R091" n="0772b13"/>分真即觉者。分破无明。分见<persName>佛</persName>性。百界作<persName>佛</persName>。八相 <lb ed="X" n="0563b23"/><lb ed="R091" n="0772b14"/>成道。故无機子颂云。豁尔心开悟。湛然一切通穷 <lb ed="X" n="0563b24"/><lb ed="R091" n="0772b15"/>源犹未尽。常见月<g ref="#CB15167">朦</g>胧。名分真即觉也。六究竟即 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0563c" n="0563c"/> <lb ed="X" n="0563c01"/><lb ed="R091" n="0772b16"/>觉者。无明破尽。三德功圆。穷源到底。称无上土。故 <lb ed="X" n="0563c02"/><lb ed="R091" n="0772b17"/>无機子颂云。从来真是妄。今日妄皆真但复本来 <lb ed="X" n="0563c03"/><lb ed="R091" n="0772b18"/>性。更无一法新。名究竟即觉也。</p> <lb ed="X" n="0563c04"/><lb ed="R091" n="0773a01"/><p xml:id="pX22p0563c0401">△二释说字二。初诂训释。</p> <lb ed="X" n="0563c05"/><lb ed="R091" n="0773a02"/><p xml:id="pX22p0563c0501">【疏】说者悦也。得機而说。称悦<persName>佛</persName>怀。</p> <lb ed="X" n="0563c06"/><lb ed="R091" n="0773a03"/><p xml:id="pX22p0563c0601">【钞】四明云。悦是畅悦。怀是心怀。若论此经。即是如 <lb ed="X" n="0563c07"/><lb ed="R091" n="0773a04"/>来。久修久证。念<persName>佛</persName>三昧。蕴之在怀。今機叩发。说之 <lb ed="X" n="0563c08"/><lb ed="R091" n="0773a05"/>乃畅。昔之所怀。</p> <lb ed="X" n="0563c09"/><lb ed="R091" n="0773a06"/><p xml:id="pX22p0563c0901">△二简异释。</p> <lb ed="X" n="0563c10"/><lb ed="R091" n="0773a07"/><p xml:id="pX22p0563c1001">【疏】又经通五人共说。拣异菩萨。天仙化人。故言<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0563c11"/><lb ed="R091" n="0773a08"/>说。</p> <lb ed="X" n="0563c12"/><lb ed="R091" n="0773a09"/><p xml:id="pX22p0563c1201">【钞】五人皆能说经若请<persName>佛</persName>印。皆可流传。拣非四人。 <lb ed="X" n="0563c13"/><lb ed="R091" n="0773a10"/>故标<persName>佛</persName>说。</p> <lb ed="X" n="0563c14"/><lb ed="R091" n="0773a11"/><p xml:id="pX22p0563c1401">△二释阿弥陀二。初翻梵。</p> <lb ed="X" n="0563c15"/><lb ed="R091" n="0773a12"/><p xml:id="pX22p0563c1501">【疏】阿弥陀。此云无量寿。</p> <lb ed="X" n="0563c16"/><lb ed="R091" n="0773a13"/><p xml:id="pX22p0563c1601">【钞】阿弥陀三字梵语。此方翻为无量寿。</p> <lb ed="X" n="0563c17"/><lb ed="R091" n="0773a14"/><p xml:id="pX22p0563c1701">△二释義二。初释无量寿二。初引经释。</p> <lb ed="X" n="0563c18"/><lb ed="R091" n="0773a15"/><p xml:id="pX22p0563c1801">【疏】经云彼<persName>佛</persName>寿命。及其人民。无量无边。阿僧祇劫。</p> <lb ed="X" n="0563c19"/><lb ed="R091" n="0773a16"/><p xml:id="pX22p0563c1901">【钞】彼<persName>佛</persName>寿命。擧其化主。及其人民。擧其众生也。彼 <lb ed="X" n="0563c20"/><lb ed="R091" n="0773a17"/>国净土。虽有其民。而无其王。以其人民。各各调善 <lb ed="X" n="0563c21"/><lb ed="R091" n="0773a18"/>自居。不须文武兼治。故无其王。<anchor xml:id="nkr_note_add_0563c2101" n="0563c2101"/><anchor xml:id="beg0563c2101" n="0563c2101"/>但<anchor xml:id="end0563c2101"/>有<persName>佛</persName>为化主。法 <lb ed="X" n="0563c22"/><lb ed="R091" n="0773b01"/>王而<anchor xml:id="nkr_note_add_0563c2201" n="0563c2201"/><anchor xml:id="beg0563c2201" n="0563c2201"/>已<anchor xml:id="end0563c2201"/>。大凡化主寿命。随其国土人民。以为长短。 <lb ed="X" n="0563c23"/><lb ed="R091" n="0773b02"/>彼国人民。尙然寿命无量。况<persName>佛</persName>寿命而有量乎。此 <lb ed="X" n="0563c24"/><lb ed="R091" n="0773b03"/>则擧民显主。<persName>佛</persName>寿无量。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564a" n="0564a"/> <lb ed="X" n="0564a01"/><lb ed="R091" n="0773b04"/><p xml:id="pX22p0564a0101">△三况勝释。</p> <lb ed="X" n="0564a02"/><lb ed="R091" n="0773b05"/><p xml:id="pX22p0564a0201">【疏】以应身无量。而天人莫知其数。况法报也。</p> <lb ed="X" n="0564a03"/><lb ed="R091" n="0773b06"/><p xml:id="pX22p0564a0301">【钞】法报应三身。各有寿量者。夫寿依命立。命藉身 <lb ed="X" n="0564a04"/><lb ed="R091" n="0773b07"/>持。经既言寿。又有身命。故天台大师。观经疏释题 <lb ed="X" n="0564a05"/><lb ed="R091" n="0773b08"/>无量寿明三身。三命三寿云。法身师轨法性。还以 <lb ed="X" n="0564a06"/><lb ed="R091" n="0773b09"/>法性为身。此身非色质。亦非心智。非阴界之所摄 <lb ed="X" n="0564a07"/><lb ed="R091" n="0773b10"/>持。强指法性为法身耳。法性寿者。非报得命根。亦 <lb ed="X" n="0564a08"/><lb ed="R091" n="0773b11"/>无连持。强指不迁不变。名之为寿。此寿非长寿。亦 <lb ed="X" n="0564a09"/><lb ed="R091" n="0773b12"/>非短寿。无延无促。强指法界。同虚空量。此即非身 <lb ed="X" n="0564a10"/><lb ed="R091" n="0773b13"/>之身无寿之寿。不量之量也。报身者。修行所感。法 <lb ed="X" n="0564a11"/><lb ed="R091" n="0773b14"/>华云久修业所得。涅槃经云。大般涅槃。修道得故。 <lb ed="X" n="0564a12"/><lb ed="R091" n="0773b15"/>如如智。照如如境。菩提智慧。与法性相应相冥。相 <lb ed="X" n="0564a13"/><lb ed="R091" n="0773b16"/>应者。如函盖相应。相冥者如水乳相冥。法身非身。 <lb ed="X" n="0564a14"/><lb ed="R091" n="0773b17"/>非不身。智既相冥。亦非身非不身。强名此智为报 <lb ed="X" n="0564a15"/><lb ed="R091" n="0773b18"/>身。法寿非寿非不寿。智既应冥。亦非寿非不寿。强 <lb ed="X" n="0564a16"/><lb ed="R091" n="0774a01"/>名非寿为寿。法量非量非无量。智既应冥。亦非量 <lb ed="X" n="0564a17"/><lb ed="R091" n="0774a02"/>非无量强名无量为量也。应身者。应同万物为寿 <lb ed="X" n="0564a18"/><lb ed="R091" n="0774a03"/>也。应同连持为寿也。应同长短为寿也。智与体冥 <lb ed="X" n="0564a19"/><lb ed="R091" n="0774a04"/>能起大用。如水银和真金。能涂诸色像。功德和法 <lb ed="X" n="0564a20"/><lb ed="R091" n="0774a05"/>身。处处应现往。能为身非身。能为常寿。为无常寿。 <lb ed="X" n="0564a21"/><lb ed="R091" n="0774a06"/>能为无量。能为有量。有量有二義。一为无量之量。 <lb ed="X" n="0564a22"/><lb ed="R091" n="0774a07"/>二为有量之量。如七百阿僧祇。及八十等。是有量 <lb ed="X" n="0564a23"/><lb ed="R091" n="0774a08"/>之量。如阿弥陀。实有期限。人天莫数。是有量之无 <lb ed="X" n="0564a24"/><lb ed="R091" n="0774a09"/>量应<persName>佛</persName>皆为两量。逐物随缘。参差长短。然此三身 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564b" n="0564b"/> <lb ed="X" n="0564b01"/><lb ed="R091" n="0774a10"/>三寿。不可幷别。一异即乖法体。即一而三。即三而 <lb ed="X" n="0564b02"/><lb ed="R091" n="0774a11"/>一。乃会玄文。今文乃以应寿。而况显法报。以是之 <lb ed="X" n="0564b03"/><lb ed="R091" n="0774a12"/>故。而经题。称为无量寿也。</p> <lb ed="X" n="0564b04"/><lb ed="R091" n="0774a13"/><p xml:id="pX22p0564b0401">△次释无量光二。初别翻。</p> <lb ed="X" n="0564b05"/><lb ed="R091" n="0774a14"/><p xml:id="pX22p0564b0501">【疏】亦云无量光。</p> <lb ed="X" n="0564b06"/><lb ed="R091" n="0774a15"/><p xml:id="pX22p0564b0601">△二引经。</p> <lb ed="X" n="0564b07"/><lb ed="R091" n="0774a16"/><p xml:id="pX22p0564b0701">【疏】经云彼<persName>佛</persName>光明无量。照十方国。无所障碍。</p> <lb ed="X" n="0564b08"/><lb ed="R091" n="0774a17"/><p xml:id="pX22p0564b0801">【钞】此亦无量寿<persName>佛</persName>。应身之光。以光而例寿。应亦可 <lb ed="X" n="0564b09"/><lb ed="R091" n="0774a18"/>论三身。谓法身非身非不身。则法光非光非不光 <lb ed="X" n="0564b10"/><lb ed="R091" n="0774b01"/>等。今是应身之光。尙然无量照十方国。无所障碍。 <lb ed="X" n="0564b11"/><lb ed="R091" n="0774b02"/>况法报光耶。</p> <lb ed="X" n="0564b12"/><lb ed="R091" n="0774b03"/><p xml:id="pX22p0564b1201">△二约通号别号释二。初正释。</p> <lb ed="X" n="0564b13"/><lb ed="R091" n="0774b04"/><p xml:id="pX22p0564b1301">【疏】又<persName>佛</persName>是通号。阿弥陀是别号。</p> <lb ed="X" n="0564b14"/><lb ed="R091" n="0774b05"/><p xml:id="pX22p0564b1401">【钞】诸<persName>佛</persName>皆有通别二号。今此经题。释迦但擧其通。 <lb ed="X" n="0564b15"/><lb ed="R091" n="0774b06"/>弥陀但擧其别。</p> <lb ed="X" n="0564b16"/><lb ed="R091" n="0774b07"/><p xml:id="pX22p0564b1601">△二释疑。</p> <lb ed="X" n="0564b17"/><lb ed="R091" n="0774b08"/><p xml:id="pX22p0564b1701">【疏】释迦是此方教主。庶物咸知。故擧通号。弥陀是 <lb ed="X" n="0564b18"/><lb ed="R091" n="0774b09"/>极乐导师。理须表显。故彰别号。</p> <lb ed="X" n="0564b19"/><lb ed="R091" n="0774b10"/><p xml:id="pX22p0564b1901">【钞】或有疑云。诸<persName>佛</persName>既有通别二号。经题何不两土 <lb ed="X" n="0564b20"/><lb ed="R091" n="0774b11"/>化主。通别幷擧。应云释迦<persName>佛</persName>。说。阿弥陀<persName>佛</persName>经。故解 <lb ed="X" n="0564b21"/><lb ed="R091" n="0774b12"/>中释其疑云。释迦是此方教主。众生无不闻知。故 <lb ed="X" n="0564b22"/><lb ed="R091" n="0774b13"/>但擧通号。以该其别。弥陀是极乐导师。不表其别。 <lb ed="X" n="0564b23"/><lb ed="R091" n="0774b14"/>名则不显。故彰别号。以该其通。译人为省重繁存 <lb ed="X" n="0564b24"/><lb ed="R091" n="0774b15"/>略。雅得其所也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0564c" n="0564c"/> <lb ed="X" n="0564c01"/><lb ed="R091" n="0774b16"/><p xml:id="pX22p0564c0101">△二释通题二。初约法常释。</p> <lb ed="X" n="0564c02"/><lb ed="R091" n="0774b17"/><p xml:id="pX22p0564c0201">【疏】经者法也常也。十界同遵。三世不易。</p> <lb ed="X" n="0564c03"/><lb ed="R091" n="0774b18"/><p xml:id="pX22p0564c0301">【钞】法常之释。乃依观经疏转释。又依妙宗钞。谓儒 <lb ed="X" n="0564c04"/><lb ed="R091" n="0775a01"/>经讲解。有兹二训。万代轨则。故训法也。百王不易。 <lb ed="X" n="0564c05"/><lb ed="R091" n="0775a02"/>故训常也。<persName>佛</persName>经亦然。十界咸轨。三世不易也。</p> <lb ed="X" n="0564c06"/><lb ed="R091" n="0775a03"/><p xml:id="pX22p0564c0601">△二以由義释。</p> <lb ed="X" n="0564c07"/><lb ed="R091" n="0775a04"/><p xml:id="pX22p0564c0701">【疏】由圣人金口所宣。故言经也。</p> <lb ed="X" n="0564c08"/><lb ed="R091" n="0775a05"/><p xml:id="pX22p0564c0801">【钞】妙宗钞云。由<persName>佛</persName>大圣金口。宣吐自证之法。故名 <lb ed="X" n="0564c09"/><lb ed="R091" n="0775a06"/>为经。</p> <lb ed="X" n="0564c10"/><lb ed="R091" n="0775a07"/><p xml:id="pX22p0564c1001">△二通别合释二。初指通别二名。</p> <lb ed="X" n="0564c11"/><lb ed="R091" n="0775a08"/><p xml:id="pX22p0564c1101">【疏】又经是通名。<persName>佛</persName>说等是别名。</p> <lb ed="X" n="0564c12"/><lb ed="R091" n="0775a09"/><p xml:id="pX22p0564c1201">【钞】妙宗云。通名者顿说渐说。施权开权。律论之外。 <lb ed="X" n="0564c13"/><lb ed="R091" n="0775a10"/>皆名为经故称通也。别名者。别相乃多。今从三种。 <lb ed="X" n="0564c14"/><lb ed="R091" n="0775a11"/>谓人法譬。单三复三。幷具足一。以成七别。单三者。 <lb ed="X" n="0564c15"/><lb ed="R091" n="0775a12"/>单人如。阿弥陀经等。单法如大般涅槃经等。单譬 <lb ed="X" n="0564c16"/><lb ed="R091" n="0775a13"/>如梵网经等。复三者。人法如文殊问般若经等。法 <lb ed="X" n="0564c17"/><lb ed="R091" n="0775a14"/>譬如妙法莲花经等。人譬如<persName>如来</persName>狮子吼经等。人 <lb ed="X" n="0564c18"/><lb ed="R091" n="0775a15"/>法譬具足者。如勝鬘狮子吼一乘大方便方廣经 <lb ed="X" n="0564c19"/><lb ed="R091" n="0775a16"/>等。以此七别。与通合标一代<persName>佛</persName>法。</p> <lb ed="X" n="0564c20"/><lb ed="R091" n="0775a17"/><p xml:id="pX22p0564c2001">△二明通别所以五。初通论一化。</p> <lb ed="X" n="0564c21"/><lb ed="R091" n="0775a18"/><p xml:id="pX22p0564c2101">【疏】经有三种。谓教行理。依教修行从行显理。</p> <lb ed="X" n="0564c22"/><lb ed="R091" n="0775b01"/><p xml:id="pX22p0564c2201">【钞】妙宗云。今家释题。约通别论者。以其二名。各具 <lb ed="X" n="0564c23"/><lb ed="R091" n="0775b02"/>教行理也。若无此三。徒论通别。无所以矣。何以故。 <lb ed="X" n="0564c24"/><lb ed="R091" n="0775b03"/>盖依教而後修行。从行而後显理故也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565a" n="0565a"/> <lb ed="X" n="0565a01"/><lb ed="R091" n="0775b04"/><p xml:id="pX22p0565a0101">△二别指今题。</p> <lb ed="X" n="0565a02"/><lb ed="R091" n="0775b05"/><p xml:id="pX22p0565a0201">【疏】<persName>佛</persName>是觉義。约修成说。故属于行。说即是教。阿弥 <lb ed="X" n="0565a03"/><lb ed="R091" n="0775b06"/>陀是理。</p> <lb ed="X" n="0565a04"/><lb ed="R091" n="0775b07"/><p xml:id="pX22p0565a0401">【钞】今题<persName>佛</persName>字。判属于行者。以<persName>佛</persName>是觉義。有自觉觉 <lb ed="X" n="0565a05"/><lb ed="R091" n="0775b08"/>他。觉行圆满之義也。约修成边说故属于行。说字 <lb ed="X" n="0565a06"/><lb ed="R091" n="0775b09"/>属教最分明。阿弥陀判属于理者。以是本性弥陀 <lb ed="X" n="0565a07"/><lb ed="R091" n="0775b10"/>故。正当行者。称念修行。斯得见故。故判属于理。</p> <lb ed="X" n="0565a08"/><lb ed="R091" n="0775b11"/><p xml:id="pX22p0565a0801">△三判其通别。</p> <lb ed="X" n="0565a09"/><lb ed="R091" n="0775b12"/><p xml:id="pX22p0565a0901">【疏】与众典不同。则三经皆别。以对经字。则三经皆 <lb ed="X" n="0565a10"/><lb ed="R091" n="0775b13"/>通。</p> <lb ed="X" n="0565a11"/><lb ed="R091" n="0775b14"/><p xml:id="pX22p0565a1101">【钞】与众典不同。则不唯五字成别。即教行理三经 <lb ed="X" n="0565a12"/><lb ed="R091" n="0775b15"/>皆别。以对经字。则不唯一字成通。即教行理。三经 <lb ed="X" n="0565a13"/><lb ed="R091" n="0775b16"/>皆通也。</p> <lb ed="X" n="0565a14"/><lb ed="R091" n="0775b17"/><p xml:id="pX22p0565a1401">△四结成秘藏。</p> <lb ed="X" n="0565a15"/><lb ed="R091" n="0775b18"/><p xml:id="pX22p0565a1501">【疏】理即法身。行即般若。教即解脱。三一圆融。不可 <lb ed="X" n="0565a16"/><lb ed="R091" n="0776a01"/>思议。名秘密藏。</p> <lb ed="X" n="0565a17"/><lb ed="R091" n="0776a02"/><p xml:id="pX22p0565a1701">【钞】今家凡是经题。皆约通别释者。正欲明各各具 <lb ed="X" n="0565a18"/><lb ed="R091" n="0776a03"/>三经也。各具三经者。又正欲明具秘密藏也。如一 <lb ed="X" n="0565a19"/><lb ed="R091" n="0776a04"/>题阿弥陀三字。即我行者法身本性也。<persName>佛</persName>之一字。 <lb ed="X" n="0565a20"/><lb ed="R091" n="0776a05"/>即全性起修之般若智慧也。说之一字。即智与法 <lb ed="X" n="0565a21"/><lb ed="R091" n="0776a06"/>身。所得之解脱也。又理即全苦道即法身。正因<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0565a22"/><lb ed="R091" n="0776a07"/>性也。行即全惑道即般若。了因<persName>佛</persName>性也。教即业道 <lb ed="X" n="0565a23"/><lb ed="R091" n="0776a08"/>即解脱。缘因<persName>佛</persName>性也。如是三德。如世伊三点。天王 <lb ed="X" n="0565a24"/><lb ed="R091" n="0776a09"/>三目。不纵不横。不幷不别。乃不可思议。秘密之藏。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565b" n="0565b"/> <lb ed="X" n="0565b01"/><lb ed="R091" n="0776a10"/>经题義理。微妙若此。讲者听者。安可忽诸。</p> <lb ed="X" n="0565b02"/><lb ed="R091" n="0776a11"/><p xml:id="pX22p0565b0201">△五结成功德。</p> <lb ed="X" n="0565b03"/><lb ed="R091" n="0776a12"/><p xml:id="pX22p0565b0301">【疏】故闻<g ref="#CB15685">首</g>题名字。获无量功德也。</p> <lb ed="X" n="0565b04"/><lb ed="R091" n="0776a13"/><p xml:id="pX22p0565b0401">【钞】如金光明。及诸大乘。多作此说。</p> <lb ed="X" n="0565b05"/><lb ed="R091" n="0776a14"/><p xml:id="pX22p0565b0501">△二出本名。</p> <lb ed="X" n="0565b06"/><lb ed="R091" n="0776a15"/><p xml:id="pX22p0565b0601">【疏】此经本名称赞。不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>。所护 <lb ed="X" n="0565b07"/><lb ed="R091" n="0776a16"/>念经。</p> <lb ed="X" n="0565b08"/><lb ed="R091" n="0776a17"/><p xml:id="pX22p0565b0801">△三辨译异三。初总标。</p> <lb ed="X" n="0565b09"/><lb ed="R091" n="0776a18"/><p xml:id="pX22p0565b0901">【疏】传至中华。凡二译。</p> <lb ed="X" n="0565b10"/><lb ed="R091" n="0776b01"/><p xml:id="pX22p0565b1001">△二别明二。初唐译。</p> <lb ed="X" n="0565b11"/><lb ed="R091" n="0776b02"/><p xml:id="pX22p0565b1101">【疏】唐译云。称赞净土。<persName>佛</persName>摄受经。</p> <lb ed="X" n="0565b12"/><lb ed="R091" n="0776b03"/><p xml:id="pX22p0565b1201">△二秦译二。初与唐辨异。</p> <lb ed="X" n="0565b13"/><lb ed="R091" n="0776b04"/><p xml:id="pX22p0565b1301">【疏】今秦本隐略经题。在六方<persName>佛</persName>後。即云汝等众生。 <lb ed="X" n="0565b14"/><lb ed="R091" n="0776b05"/>当信是等。</p> <lb ed="X" n="0565b15"/><lb ed="R091" n="0776b06"/><p xml:id="pX22p0565b1501">【钞】唐译则存本名。而秦译不存者。以其隐略。在六 <lb ed="X" n="0565b16"/><lb ed="R091" n="0776b07"/>方<persName>佛</persName>後故也。</p> <lb ed="X" n="0565b17"/><lb ed="R091" n="0776b08"/><p xml:id="pX22p0565b1701">△二赞秦译善巧。</p> <lb ed="X" n="0565b18"/><lb ed="R091" n="0776b09"/><p xml:id="pX22p0565b1801">【疏】以此经正示持名方法。况弥陀圣号。众所乐闻。 <lb ed="X" n="0565b19"/><lb ed="R091" n="0776b10"/>用此立题。人多信受。故得四海同遵。流通无尽。译 <lb ed="X" n="0565b20"/><lb ed="R091" n="0776b11"/>人之善巧也。</p> <lb ed="X" n="0565b21"/><lb ed="R091" n="0776b12"/><p xml:id="pX22p0565b2101">【钞】大凡立名。贵生物善。今所生善则有二种。一以 <lb ed="X" n="0565b22"/><lb ed="R091" n="0776b13"/>此经。正示持名方法。一以弥陀圣号。众所乐闻。故 <lb ed="X" n="0565b23"/><lb ed="R091" n="0776b14"/>用此立题。人多信受。是以唐译者。秘于大藏。而不 <lb ed="X" n="0565b24"/><lb ed="R091" n="0776b15"/>见不闻。秦译者四海同遵。而流通无尽。译人善巧。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0565c" n="0565c"/> <lb ed="X" n="0565c01"/><lb ed="R091" n="0776b16"/>信而有征矣。</p> <lb ed="X" n="0565c02"/><lb ed="R091" n="0776b17"/><p xml:id="pX22p0565c0201">△二辨体二。初标。</p> <lb ed="X" n="0565c03"/><lb ed="R091" n="0776b18"/><p xml:id="pX22p0565c0301">【疏】二辨体。</p> <lb ed="X" n="0565c04"/><lb ed="R091" n="0777a01"/><p xml:id="pX22p0565c0401">【钞】二辨体者。即前总列中云。方等实相为体也。方 <lb ed="X" n="0565c05"/><lb ed="R091" n="0777a02"/>等实相有二義。一此经说在第三方等时。方等四 <lb ed="X" n="0565c06"/><lb ed="R091" n="0777a03"/>教幷谈。此经属圆。拣异此经实相。非花严般若法 <lb ed="X" n="0565c07"/><lb ed="R091" n="0777a04"/>华三时之实相。故云方等。一圆教实相。门门可入 <lb ed="X" n="0565c08"/><lb ed="R091" n="0777a05"/><name role="" type="person">淸凉池</name>。故方。生<persName>佛</persName>均有。平等不二故等。观经疏云。 <lb ed="X" n="0565c09"/><lb ed="R091" n="0777a06"/>体是主质。妙宗钞云。名傍是宾。体正是主名是假 <lb ed="X" n="0565c10"/><lb ed="R091" n="0777a07"/>名。体是实质。一切名下。皆有其质。今辨假名下之 <lb ed="X" n="0565c11"/><lb ed="R091" n="0777a08"/>实质也。</p> <lb ed="X" n="0565c12"/><lb ed="R091" n="0777a09"/><p xml:id="pX22p0565c1201">△二释二。初引论明体。</p> <lb ed="X" n="0565c13"/><lb ed="R091" n="0777a10"/><p xml:id="pX22p0565c1301">【疏】智度论云。诸大乘经。通以一实相。为经正体。</p> <lb ed="X" n="0565c14"/><lb ed="R091" n="0777a11"/><p xml:id="pX22p0565c1401">【钞】妙宗钞云。诸法不生不灭。非有非无。无能无所。 <lb ed="X" n="0565c15"/><lb ed="R091" n="0777a12"/>離言说相。離名字相。離心缘相。離此等相。名为实 <lb ed="X" n="0565c16"/><lb ed="R091" n="0777a13"/>相无相之相也。若以彼義。会归此经。则前段七褈 <lb ed="X" n="0565c17"/><lb ed="R091" n="0777a14"/>栏楯去。至闻是音者。皆生念<persName>佛</persName>念法念僧之心。是 <lb ed="X" n="0565c18"/><lb ed="R091" n="0777a15"/>明唯心净土。序云琼林玉沼。直显于心源是也。中 <lb ed="X" n="0565c19"/><lb ed="R091" n="0777a16"/>段彼<persName>佛</persName>何故。号阿弥陀去。至但可以无量无边。阿 <lb ed="X" n="0565c20"/><lb ed="R091" n="0777a17"/>僧祇说。是明本性弥陀。序云寿量光明。全彰于自 <lb ed="X" n="0565c21"/><lb ed="R091" n="0777a18"/>性是也。琼林玉沼。是明依报。该得四种净土。寿量 <lb ed="X" n="0565c22"/><lb ed="R091" n="0777b01"/>光明等。是明正报。该得<persName>佛</persName>菩萨。九品往生之人。此 <lb ed="X" n="0565c23"/><lb ed="R091" n="0777b02"/>正法花。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能究尽诸法实相。天台所谓 <lb ed="X" n="0565c24"/><lb ed="R091" n="0777b03"/>性具三千。无非实相之体也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566a" n="0566a"/> <lb ed="X" n="0566a01"/><lb ed="R091" n="0777b04"/><p xml:id="pX22p0566a0101">△二结成所诠。</p> <lb ed="X" n="0566a02"/><lb ed="R091" n="0777b05"/><p xml:id="pX22p0566a0201">【疏】即所诠之理也。</p> <lb ed="X" n="0566a03"/><lb ed="R091" n="0777b06"/><p xml:id="pX22p0566a0301">△三明宗二。初标。</p> <lb ed="X" n="0566a04"/><lb ed="R091" n="0777b07"/><p xml:id="pX22p0566a0401">【疏】三明宗。</p> <lb ed="X" n="0566a05"/><lb ed="R091" n="0777b08"/><p xml:id="pX22p0566a0501">△二释二。初引经证成。</p> <lb ed="X" n="0566a06"/><lb ed="R091" n="0777b09"/><p xml:id="pX22p0566a0601">【疏】经云若有信者。应当发愿。生彼国土。</p> <lb ed="X" n="0566a07"/><lb ed="R091" n="0777b10"/><p xml:id="pX22p0566a0701">【钞】前总列中云。信愿净业为宗。故今引经证成。若 <lb ed="X" n="0566a08"/><lb ed="R091" n="0777b11"/>有信者。即信门也。应当发愿。即愿门也。若欲证成。 <lb ed="X" n="0566a09"/><lb ed="R091" n="0777b12"/>净业行门。应具引下文。七日持名。一心不乱。求生 <lb ed="X" n="0566a10"/><lb ed="R091" n="0777b13"/>净土。此为三要之门。信则信有唯心净土。本性弥 <lb ed="X" n="0566a11"/><lb ed="R091" n="0777b14"/>陀。<persName>如来</persName>愿力。皆得往生。此当十乘中。第一观不思 <lb ed="X" n="0566a12"/><lb ed="R091" n="0777b15"/>议境也。虽有其信。若无其愿。则不得生。盖弥陀既 <lb ed="X" n="0566a13"/><lb ed="R091" n="0777b16"/>以愿力而摄生。我当誓愿而求往。方得天性相关。 <lb ed="X" n="0566a14"/><lb ed="R091" n="0777b17"/>任运与拔。犹如磁石。自然吸取。十乘往判。此当第 <lb ed="X" n="0566a15"/><lb ed="R091" n="0777b18"/>二。真正发菩提心也。四弘中。当<persName>佛</persName>道无上誓愿成。 <lb ed="X" n="0566a16"/><lb ed="R091" n="0778a01"/>该得前之三愿。虽有其愿。若无行门。其愿则狂。故 <lb ed="X" n="0566a17"/><lb ed="R091" n="0778a02"/>须七日持名。一心不乱。十乘往收。此当第三善巧 <lb ed="X" n="0566a18"/><lb ed="R091" n="0778a03"/>安心止观也。七日持名。即是观。一心不乱即是止。 <lb ed="X" n="0566a19"/><lb ed="R091" n="0778a04"/>方持名而一心。方一心而持名。是则止观双照。亦 <lb ed="X" n="0566a20"/><lb ed="R091" n="0778a05"/>复双遮。善巧安心。方得成就略标上根三法。其馀 <lb ed="X" n="0566a21"/><lb ed="R091" n="0778a06"/>七乘。皆在中矣。</p> <lb ed="X" n="0566a22"/><lb ed="R091" n="0778a07"/><p xml:id="pX22p0566a2201">△二结成宗要。</p> <lb ed="X" n="0566a23"/><lb ed="R091" n="0778a08"/><p xml:id="pX22p0566a2301">【疏】一经之宗要也。</p> <lb ed="X" n="0566a24"/><lb ed="R091" n="0778a09"/><p xml:id="pX22p0566a2401">△四明用二初牒。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566b" n="0566b"/> <lb ed="X" n="0566b01"/><lb ed="R091" n="0778a10"/><p xml:id="pX22p0566b0101">【疏】四论用。</p> <lb ed="X" n="0566b02"/><lb ed="R091" n="0778a11"/><p xml:id="pX22p0566b0201">△二释二。初引经证成。</p> <lb ed="X" n="0566b03"/><lb ed="R091" n="0778a12"/><p xml:id="pX22p0566b0301">【疏】经云即得往生。<name role="" type="person">极乐国</name>土。皆不退转。于无上菩 <lb ed="X" n="0566b04"/><lb ed="R091" n="0778a13"/>提。</p> <lb ed="X" n="0566b05"/><lb ed="R091" n="0778a14"/><p xml:id="pX22p0566b0501">【钞】初二句。即示以七日持名。一心不乱後之文。次 <lb ed="X" n="0566b06"/><lb ed="R091" n="0778a15"/>二句。即此前经云。众生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致之文。 <lb ed="X" n="0566b07"/><lb ed="R091" n="0778a16"/>前总列中云。捨苦得乐为用。即经云。即得往生。云 <lb ed="X" n="0566b08"/><lb ed="R091" n="0778a17"/>云之文。若以後足前。则众生生者。皆娑婆念<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0566b09"/><lb ed="R091" n="0778a18"/>人。必得不退菩提。以此二文合证。此经之力用也。</p> <lb ed="X" n="0566b10"/><lb ed="R091" n="0778b01"/><p xml:id="pX22p0566b1001">△二结成力用。</p> <lb ed="X" n="0566b11"/><lb ed="R091" n="0778b02"/><p xml:id="pX22p0566b1101">【疏】離生死苦。得解脱乐。此经之力用也。</p> <lb ed="X" n="0566b12"/><lb ed="R091" n="0778b03"/><p xml:id="pX22p0566b1201">【钞】馀之法门。莫不皆令众生。竖出三界。離生死苦。 <lb ed="X" n="0566b13"/><lb ed="R091" n="0778b04"/>得解脱乐。如重台九级。自下陞高。力勝则进。足疲 <lb ed="X" n="0566b14"/><lb ed="R091" n="0778b05"/>则堕。其登也难。唯净土法门。令众生横出三界。離 <lb ed="X" n="0566b15"/><lb ed="R091" n="0778b06"/>生死苦得解脱乐。家庭咫尺。从东至西。擧目可观。 <lb ed="X" n="0566b16"/><lb ed="R091" n="0778b07"/>弹指即到。其去也易。经之力用。岂不大乎。</p> <lb ed="X" n="0566b17"/><lb ed="R091" n="0778b08"/><p xml:id="pX22p0566b1701">△五判教相二。初总标。</p> <lb ed="X" n="0566b18"/><lb ed="R091" n="0778b09"/><p xml:id="pX22p0566b1801">〇五判教相。</p> <lb ed="X" n="0566b19"/><lb ed="R091" n="0778b10"/><p xml:id="pX22p0566b1901">【钞】教者圣人被下之言。相者分别异同。<persName>如来</persName>五时 <lb ed="X" n="0566b20"/><lb ed="R091" n="0778b11"/>设教。适时而进。大小渐顿。各有区分。天台约五时。 <lb ed="X" n="0566b21"/><lb ed="R091" n="0778b12"/>而分别之。各有攸存。故凡释经。皆须判教。</p> <lb ed="X" n="0566b22"/><lb ed="R091" n="0778b13"/><p xml:id="pX22p0566b2201">△二释相。</p> <lb ed="X" n="0566b23"/><lb ed="R091" n="0778b14"/><p xml:id="pX22p0566b2301">【疏】部属大乘方等教摄。二藏明義。菩萨藏收。渐顿 <lb ed="X" n="0566b24"/><lb ed="R091" n="0778b15"/>分之。此属顿教。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0566c" n="0566c"/> <lb ed="X" n="0566c01"/><lb ed="R091" n="0778b16"/><p xml:id="pX22p0566c0101">【钞】判此教相。而有三说。部属大乘方等教摄者。第 <lb ed="X" n="0566c02"/><lb ed="R091" n="0778b17"/>一约时判也。前总列云。大乘生酥为教相。生酥即 <lb ed="X" n="0566c03"/><lb ed="R091" n="0778b18"/>方等时也。天台大师。用涅槃五时。生起次第。以判 <lb ed="X" n="0566c04"/><lb ed="R091" n="0779a01"/><persName>如来</persName>一代之教。初从牛出乳。譬从<persName>佛</persName>最初。三七日 <lb ed="X" n="0566c05"/><lb ed="R091" n="0779a02"/>说花严经。次从乳出酪。譬从十二部。出九部修多 <lb ed="X" n="0566c06"/><lb ed="R091" n="0779a03"/>罗。十二年中。说小乘四阿含经。次从酪出生酥。譬 <lb ed="X" n="0566c07"/><lb ed="R091" n="0779a04"/>从阿含出方等。八年之中。说维摩大集楞严楞伽 <lb ed="X" n="0566c08"/><lb ed="R091" n="0779a05"/>十六观。幷此经等。弹偏斥小。歎大褒圆。声闻之人。 <lb ed="X" n="0566c09"/><lb ed="R091" n="0779a06"/>得弹诃益。耻小。慕大。出入无难。如小乘偏空。出三 <lb ed="X" n="0566c10"/><lb ed="R091" n="0779a07"/>界外。无身无土。今则特告身子。而云弥陀有土。菩 <lb ed="X" n="0566c11"/><lb ed="R091" n="0779a08"/>萨有身。众生生者。皆不退转。即其事也。次从生酥 <lb ed="X" n="0566c12"/><lb ed="R091" n="0779a09"/>出熟酥。譬从方等出般若。二十二年。说大品般若 <lb ed="X" n="0566c13"/><lb ed="R091" n="0779a10"/>等诸经。以空慧水。淘汰二乘执情。令须菩提等。转 <lb ed="X" n="0566c14"/><lb ed="R091" n="0779a11"/>教般若。付财融通。次从熟酥出醍醐。譬从般若出 <lb ed="X" n="0566c15"/><lb ed="R091" n="0779a12"/>法花。涅槃。九界三乘。会权授记。无小无大。皆令作 <lb ed="X" n="0566c16"/><lb ed="R091" n="0779a13"/><persName>佛</persName>。今是第三生酥。故曰部属大乘方等教摄。二藏 <lb ed="X" n="0566c17"/><lb ed="R091" n="0779a14"/>明義菩萨藏收者。第二约藏判也。盖<persName>佛</persName>所说经。有 <lb ed="X" n="0566c18"/><lb ed="R091" n="0779a15"/>声闻藏。即为诸二乘人说者。明理但至真谛。明惑 <lb ed="X" n="0566c19"/><lb ed="R091" n="0779a16"/>但破见思。明智但修空观。明果无身无土。今经既 <lb ed="X" n="0566c20"/><lb ed="R091" n="0779a17"/>明。出娑婆外。别有净土。则果报有乎身土。岂不理 <lb ed="X" n="0566c21"/><lb ed="R091" n="0779a18"/>惑智果。皆属菩萨藏收。渐顿分之。此属顿教者。第 <lb ed="X" n="0566c22"/><lb ed="R091" n="0779b01"/>三约教判也。化仪之教。有渐有顿。渐则经劫修行。 <lb ed="X" n="0566c23"/><lb ed="R091" n="0779b02"/>方阶不退。顿则即生成办。位至阿<g ref="#CB16014">鞞</g>故结成云。以 <lb ed="X" n="0566c24"/><lb ed="R091" n="0779b03"/>令凡夫。不退菩提。然而令其即生。位阶不退。固是 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567a" n="0567a"/> <lb ed="X" n="0567a01"/><lb ed="R091" n="0779b04"/>圆顿法门。亦必须先开圆解。而次修圆行。破三惑。 <lb ed="X" n="0567a02"/><lb ed="R091" n="0779b05"/>而方证圆果。以阶不退。今则但说。彼土依正二报。 <lb ed="X" n="0567a03"/><lb ed="R091" n="0779b06"/>以之为开解生信。七日持名。一心不乱。以之为造 <lb ed="X" n="0567a04"/><lb ed="R091" n="0779b07"/>修行门。临命终时。即得往生。以阶<g ref="#CB02494">跋</g>致。自非释迦 <lb ed="X" n="0567a05"/><lb ed="R091" n="0779b08"/>之善权。弥陀之愿力。行者之夙根。现前之三要。一 <lb ed="X" n="0567a06"/><lb ed="R091" n="0779b09"/>心不乱。而三惑圆伏顿斩业根。而直往无前。安能 <lb ed="X" n="0567a07"/><lb ed="R091" n="0779b10"/>克此。故知此经。为五浊恶世之无上醍醐。涅槃经 <lb ed="X" n="0567a08"/><lb ed="R091" n="0779b11"/>云。置毒生酥中。食即杀人。可不信诸。</p> <lb ed="X" n="0567a09"/><lb ed="R091" n="0779b12"/><p xml:id="pX22p0567a0901">△二译人二。初标科。</p> <lb ed="X" n="0567a10"/><lb ed="R091" n="0779b13"/><p xml:id="pX22p0567a1001">〇二译人号。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0567a11"/><lb ed="R091" n="0779b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0567a1101">姚秦三藏法师鸠摩罗什奉诏译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0567a12"/><lb ed="R091" n="0779b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0567a1201">△二解義二。初明其生处。</p> <lb ed="X" n="0567a13"/><lb ed="R091" n="0779b16"/><p xml:id="pX22p0567a1301">【疏】鸠摩罗什。此云童寿。龟兹国人也。</p> <lb ed="X" n="0567a14"/><lb ed="R091" n="0779b17"/><p xml:id="pX22p0567a1401">△二明其翻译。</p> <lb ed="X" n="0567a15"/><lb ed="R091" n="0779b18"/><p xml:id="pX22p0567a1501">【疏】後秦姚氏據长安。尊为国师。弘始年间。译诸经 <lb ed="X" n="0567a16"/><lb ed="R091" n="0780a01"/>论。</p> <lb ed="X" n="0567a17"/><lb ed="R091" n="0780a02"/><p xml:id="pX22p0567a1701">【钞】姚秦者。简非亡秦。前秦。乞伏秦。今是後秦姚氏 <lb ed="X" n="0567a18"/><lb ed="R091" n="0780a03"/>也。以弘始三年。方入长安。秦主敕僧<g ref="#CB16910">䂮</g>等。八百沙 <lb ed="X" n="0567a19"/><lb ed="R091" n="0780a04"/>门。资受什旨。于<name role="" type="person">草堂寺</name>所译经论。凡九十八部。合 <lb ed="X" n="0567a20"/><lb ed="R091" n="0780a05"/>四百二十一卷。僧睿僧肇道常等笔受。</p> <lb ed="X" n="0567a21"/><lb ed="R091" n="0780a06"/><p xml:id="pX22p0567a2101">△三证其功德。</p> <lb ed="X" n="0567a22"/><lb ed="R091" n="0780a07"/><p xml:id="pX22p0567a2201">【疏】南山感通传云。七<persName>佛</persName>以来。译经师。</p> <lb ed="X" n="0567a23"/><lb ed="R091" n="0780a08"/><p xml:id="pX22p0567a2301">【钞】过去七<persName>佛</persName>。皆生于西天竺。<name role="" type="person">迦维罗卫国</name>。灭度之 <lb ed="X" n="0567a24"/><lb ed="R091" n="0780a09"/>後。或正法。或像法时。西天梵筴。必传流震旦。译梵 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567b" n="0567b"/> <lb ed="X" n="0567b01"/><lb ed="R091" n="0780a10"/>成华。译经之师。历代皆有。唯什师自七<persName>佛</persName>以来。常 <lb ed="X" n="0567b02"/><lb ed="R091" n="0780a11"/>为我震旦。译经之师。此乃南山律师。问费氏天人 <lb ed="X" n="0567b03"/><lb ed="R091" n="0780a12"/>所说。又有云什师位证三贤。是知非聊尔人也。</p> <lb ed="X" n="0567b04"/><lb ed="R091" n="0780a13"/><p xml:id="pX22p0567b0401">△二释经文二。初总别科判。二依科解释。今初二。 <lb ed="X" n="0567b05"/><lb ed="R091" n="0780a14"/>初总科三分。</p> <lb ed="X" n="0567b06"/><lb ed="R091" n="0780a15"/><p xml:id="pX22p0567b0601">〇二释经文三。从初至大众俱为序分。从尔时<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0567b07"/><lb ed="R091" n="0780a16"/>告至六方後。征释经题为正宗分。从汝等皆当信 <lb ed="X" n="0567b08"/><lb ed="R091" n="0780a17"/>受我语。尽文为流通分。</p> <lb ed="X" n="0567b09"/><lb ed="R091" n="0780a18"/><p xml:id="pX22p0567b0901">【钞】汉明以来。经至震旦。弘法之师。随文讲解。无有 <lb ed="X" n="0567b10"/><lb ed="R091" n="0780b01"/>科判。至晋道安法师。方判大小诸经。皆有三分。谓 <lb ed="X" n="0567b11"/><lb ed="R091" n="0780b02"/>序正流通。後西天亲光论至。与其三分義同。又此 <lb ed="X" n="0567b12"/><lb ed="R091" n="0780b03"/>方出家之士。自汉以来。皆随师姓。如三支之类。後 <lb ed="X" n="0567b13"/><lb ed="R091" n="0780b04"/>道安法师。谓既捨俗姓。以从释迦。宜合一切。俱从 <lb ed="X" n="0567b14"/><lb ed="R091" n="0780b05"/>释姓。後增壹阿含至。<persName>世尊</persName>果云。万流入海。同一鹹 <lb ed="X" n="0567b15"/><lb ed="R091" n="0780b06"/>味。四姓出家。同称释氏。故後人赞道安法师云。分 <lb ed="X" n="0567b16"/><lb ed="R091" n="0780b07"/>经雅合于亲光。释姓颇同于增一。</p> <lb ed="X" n="0567b17"/><lb ed="R091" n="0780b08"/><p xml:id="pX22p0567b1701">△二别明二序。</p> <lb ed="X" n="0567b18"/><lb ed="R091" n="0780b09"/><p xml:id="pX22p0567b1801">【疏】诸经皆有通别二序。此经但有通序。证信而无 <lb ed="X" n="0567b19"/><lb ed="R091" n="0780b10"/>别序发起。即十二部经中。无问自说也。</p> <lb ed="X" n="0567b20"/><lb ed="R091" n="0780b11"/><p xml:id="pX22p0567b2001">【钞】通别二序者。通者同也。如是等六事。诸经皆同。 <lb ed="X" n="0567b21"/><lb ed="R091" n="0780b12"/>故别者异也。诸经发起之缘。各各不同。故今经但 <lb ed="X" n="0567b22"/><lb ed="R091" n="0780b13"/>有通序。而无别序者。乃<persName>如来</persName>无问自说。盖净土法 <lb ed="X" n="0567b23"/><lb ed="R091" n="0780b14"/>门。若被菩萨之機。正所当对。必须假问而说。如十 <lb ed="X" n="0567b24"/><lb ed="R091" n="0780b15"/>六观经。是其类也。但此一经。是对上乘。及凡夫機。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0567c" n="0567c"/> <lb ed="X" n="0567c01"/><lb ed="R091" n="0780b16"/>令知微妙身土。即生可获。原非小乘凡夫境界。岂 <lb ed="X" n="0567c02"/><lb ed="R091" n="0780b17"/>能问之。故<persName>如来</persName>无问自说。称性宣扬何须发起。</p> <lb ed="X" n="0567c03"/><lb ed="R091" n="0780b18"/><p xml:id="pX22p0567c0301">△二依科解释二。初释通序二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0567c04"/><lb ed="R091" n="0781a01"/><p xml:id="pX22p0567c0401">〇通序分二。初五句证信。</p> <lb ed="X" n="0567c05"/><lb ed="R091" n="0781a02"/><p xml:id="pX22p0567c0501">【钞】证信者。<persName>佛</persName>将灭度。阿难咨问。一切经首。当安何 <lb ed="X" n="0567c06"/><lb ed="R091" n="0781a03"/>语。<persName>佛</persName>答云。当安如是我闻等。岂唯我然。三世诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0567c07"/><lb ed="R091" n="0781a04"/>经初皆尔。</p> <lb ed="X" n="0567c08"/><lb ed="R091" n="0781a05"/><p xml:id="pX22p0567c0801">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0567c09"/><lb ed="R091" n="0781a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0567c0901">如是我闻。一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0567c10"/><lb ed="R091" n="0781a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0567c1001">△二释義五。初释所指法体。</p> <lb ed="X" n="0567c11"/><lb ed="R091" n="0781a08"/><p xml:id="pX22p0567c1101">【疏】如是者。指所闻之法体也。实相之理。古今不异。 <lb ed="X" n="0567c12"/><lb ed="R091" n="0781a09"/>名如如理。而说为是。</p> <lb ed="X" n="0567c13"/><lb ed="R091" n="0781a10"/><p xml:id="pX22p0567c1301">【钞】如是者。指法之辞。所指者。即所闻法体。实相之 <lb ed="X" n="0567c14"/><lb ed="R091" n="0781a11"/>理。如此之理。古今不异名如。即真如不动之体。亘 <lb ed="X" n="0567c15"/><lb ed="R091" n="0781a12"/>万古而恒新。历千差而不改。<persName>如来</persName>能称此理而说。 <lb ed="X" n="0567c16"/><lb ed="R091" n="0781a13"/>无不当理。故称如是。</p> <lb ed="X" n="0567c17"/><lb ed="R091" n="0781a14"/><p xml:id="pX22p0567c1701">△二释所显能闻。</p> <lb ed="X" n="0567c18"/><lb ed="R091" n="0781a15"/><p xml:id="pX22p0567c1801">【疏】我者阿难结集法藏。自言如是法门。我从<persName>佛</persName>闻。</p> <lb ed="X" n="0567c19"/><lb ed="R091" n="0781a16"/><p xml:id="pX22p0567c1901">【钞】<persName>佛</persName>地论云。谓结集时。共请言。如汝所闻。当如是 <lb ed="X" n="0567c20"/><lb ed="R091" n="0781a17"/>说。传法菩萨。便许可言。如是当说。如我所闻。</p> <lb ed="X" n="0567c21"/><lb ed="R091" n="0781a18"/><p xml:id="pX22p0567c2101">△三释所明機感。</p> <lb ed="X" n="0567c22"/><lb ed="R091" n="0781b01"/><p xml:id="pX22p0567c2201">【疏】一时者。機应和合之时也不言某年月日者。二 <lb ed="X" n="0567c23"/><lb ed="R091" n="0781b02"/>土正朔不同故也。</p> <lb ed="X" n="0567c24"/><lb ed="R091" n="0781b03"/><p xml:id="pX22p0567c2401">【钞】機即阿难与千二百人。幷菩萨等众。应即释迦 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568a" n="0568a"/> <lb ed="X" n="0568a01"/><lb ed="R091" n="0781b04"/><persName>如来</persName>。能说教主。機无应而不成。应无機而不就。砧 <lb ed="X" n="0568a02"/><lb ed="R091" n="0781b05"/>槌相叩。乃方成法器。機应合一。则此经方说。二土 <lb ed="X" n="0568a03"/><lb ed="R091" n="0781b06"/>正朔不同者。如此土四时。彼方三际。东夏以合朔 <lb ed="X" n="0568a04"/><lb ed="R091" n="0781b07"/>为月旦。西方以既望为月旦。两方既尔。四夷可知。 <lb ed="X" n="0568a05"/><lb ed="R091" n="0781b08"/>既难准定。故但言一时。</p> <lb ed="X" n="0568a06"/><lb ed="R091" n="0781b09"/><p xml:id="pX22p0568a0601">△四释所称化主。</p> <lb ed="X" n="0568a07"/><lb ed="R091" n="0781b10"/><p xml:id="pX22p0568a0701">【疏】<persName>佛</persName>者觉也。自觉异凡夫之不觉。觉他异二乘之 <lb ed="X" n="0568a08"/><lb ed="R091" n="0781b11"/>独觉。觉满异菩萨之在因。众圣中尊。故名曰<persName>佛</persName>。即 <lb ed="X" n="0568a09"/><lb ed="R091" n="0781b12"/>释迦教主也。</p> <lb ed="X" n="0568a10"/><lb ed="R091" n="0781b13"/><p xml:id="pX22p0568a1001">【钞】梵语<persName>佛陀</persName>。此云觉者。谓觉了性相真妄之者。即 <lb ed="X" n="0568a11"/><lb ed="R091" n="0781b14"/>究竟本觉。亦究竟始觉。自觉异凡夫之不觉者。凡 <lb ed="X" n="0568a12"/><lb ed="R091" n="0781b15"/>夫则终朝昏扰。逐妄漂流。<persName>如来</persName>则寂照双融。还源 <lb ed="X" n="0568a13"/><lb ed="R091" n="0781b16"/>返本。觉他异二乘之独觉者。二乘则觉了生死。如 <lb ed="X" n="0568a14"/><lb ed="R091" n="0781b17"/>獐独跳。<persName>如来</persName>则自登彼岸。慈航度人。觉满异菩萨 <lb ed="X" n="0568a15"/><lb ed="R091" n="0781b18"/>之在因者。菩萨则三觉虽修。而三因未满。<persName>如来</persName>则 <lb ed="X" n="0568a16"/><lb ed="R091" n="0782a01"/>三觉究竟。而三德圆彰。为二乘菩萨。众圣中尊。故 <lb ed="X" n="0568a17"/><lb ed="R091" n="0782a02"/>称为<persName>佛</persName>。以通从别。即娑婆教主。释迦牟尼<persName>佛</persName>也。</p> <lb ed="X" n="0568a18"/><lb ed="R091" n="0782a03"/><p xml:id="pX22p0568a1801">△五释所述住处二。初释<name role="" type="person">舍卫国</name>。</p> <lb ed="X" n="0568a19"/><lb ed="R091" n="0782a04"/><p xml:id="pX22p0568a1901">【疏】舍卫。正云<name role="" type="person">室罗筏</name>悉底。此云闻物。言人物富庶。 <lb ed="X" n="0568a20"/><lb ed="R091" n="0782a05"/>远闻诸国故。</p> <lb ed="X" n="0568a21"/><lb ed="R091" n="0782a06"/><p xml:id="pX22p0568a2101">【钞】人物富庶者。谓此国具足。欲尘财宝之物。多闻 <lb ed="X" n="0568a22"/><lb ed="R091" n="0782a07"/>解脱之人也。</p> <lb ed="X" n="0568a23"/><lb ed="R091" n="0782a08"/><p xml:id="pX22p0568a2301">△二释<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>二。初出二人名德二。初祇 <lb ed="X" n="0568a24"/><lb ed="R091" n="0782a09"/>陀。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568b" n="0568b"/> <lb ed="X" n="0568b01"/><lb ed="R091" n="0782a10"/><p xml:id="pX22p0568b0101">【疏】梵语祇陀。此云战勝。波斯匿王太子名也。</p> <lb ed="X" n="0568b02"/><lb ed="R091" n="0782a11"/><p xml:id="pX22p0568b0201">【钞】波斯匿王太子。初生之时。适与外国战勝。因立 <lb ed="X" n="0568b03"/><lb ed="R091" n="0782a12"/>美名。</p> <lb ed="X" n="0568b04"/><lb ed="R091" n="0782a13"/><p xml:id="pX22p0568b0401">△二须达。</p> <lb ed="X" n="0568b05"/><lb ed="R091" n="0782a14"/><p xml:id="pX22p0568b0501">【疏】梵语须达。此云善施。长者名也。能惠施国之穷 <lb ed="X" n="0568b06"/><lb ed="R091" n="0782a15"/>民。名<name role="" type="person">给孤独</name>。</p> <lb ed="X" n="0568b07"/><lb ed="R091" n="0782a16"/><p xml:id="pX22p0568b0701">△二明二人幷称。</p> <lb ed="X" n="0568b08"/><lb ed="R091" n="0782a17"/><p xml:id="pX22p0568b0801">【疏】侧布黄金。从祇陀买园。建立精舍。请<persName>佛</persName>说法。祇 <lb ed="X" n="0568b09"/><lb ed="R091" n="0782a18"/>陀施树。故幷称也。</p> <lb ed="X" n="0568b10"/><lb ed="R091" n="0782b01"/><p xml:id="pX22p0568b1001">【钞】须达长者。为儿聘妇。往<name role="" type="person">王舍城</name>。得见<persName>如来</persName>。请<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0568b11"/><lb ed="R091" n="0782b02"/>供养。<persName>佛</persName>命身子。同往相地。唯<name role="" type="person">祇陀太子</name>。园林茂盛。 <lb ed="X" n="0568b12"/><lb ed="R091" n="0782b03"/>可造精舍。祇陀戏许。需金砖侧佈其地。金钱挂满 <lb ed="X" n="0568b13"/><lb ed="R091" n="0782b04"/>其林。便当与之。须达欢喜。命车载金。佈地将满。祇 <lb ed="X" n="0568b14"/><lb ed="R091" n="0782b05"/>陀见其精诚。便云地当属卿。林属于我。共施供<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0568b15"/><lb ed="R091" n="0782b06"/>不亦可乎。故後凡于此地说经。经家序处。必美二 <lb ed="X" n="0568b16"/><lb ed="R091" n="0782b07"/>人之德。而幷称之。</p> <lb ed="X" n="0568b17"/><lb ed="R091" n="0782b08"/><p xml:id="pX22p0568b1701">△列众同闻二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0568b18"/><lb ed="R091" n="0782b09"/><p xml:id="pX22p0568b1801">〇二列众同闻三。初声闻众二。初示数。</p> <lb ed="X" n="0568b19"/><lb ed="R091" n="0782b10"/><p xml:id="pX22p0568b1901">△二释经三。初声闻。二示数二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0568b20"/><lb ed="R091" n="0782b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0568b2001">与大比丘僧。千二百五十人俱皆是大阿罗汉。众所 <lb ed="X" n="0568b21"/><lb ed="R091" n="0782b12"/>知识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0568b22"/><lb ed="R091" n="0782b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0568b2201">△二解義为四。初释明类。</p> <lb ed="X" n="0568b23"/><lb ed="R091" n="0782b14"/><p xml:id="pX22p0568b2301">【疏】比丘。此云乞士。乞食资身。乞法炼心。又云怖魔 <lb ed="X" n="0568b24"/><lb ed="R091" n="0782b15"/>又云破恶。僧者具云僧伽。此云和合众。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0568c" n="0568c"/> <lb ed="X" n="0568c01"/><lb ed="R091" n="0782b16"/><p xml:id="pX22p0568c0101">【钞】比丘梵语。而含三義。一乞士。外为檀越乞食。以 <lb ed="X" n="0568c02"/><lb ed="R091" n="0782b17"/>资色身。永離四邪。内为<persName>如来</persName>乞法。以炼心性。常趣 <lb ed="X" n="0568c03"/><lb ed="R091" n="0782b18"/>八正。<persName>应供</persName>之因也。二破恶能破九十八种。烦恼恶 <lb ed="X" n="0568c04"/><lb ed="R091" n="0783a01"/>因。能破二十五有生死恶果。杀贼之因也。三怖魔 <lb ed="X" n="0568c05"/><lb ed="R091" n="0783a02"/>发心出家。魔王怖其出境。精进修行。波旬怖其離 <lb ed="X" n="0568c06"/><lb ed="R091" n="0783a03"/>欲无生之因也。众和合者。凡为僧者。须具六和。一 <lb ed="X" n="0568c07"/><lb ed="R091" n="0783a04"/>戒和同修。二见和同解。三身和同住。四利和同均。 <lb ed="X" n="0568c08"/><lb ed="R091" n="0783a05"/>五口和无诤。六意和同悦。具此六和。方可称僧。</p> <lb ed="X" n="0568c09"/><lb ed="R091" n="0783a06"/><p xml:id="pX22p0568c0901">△二释示数。</p> <lb ed="X" n="0568c10"/><lb ed="R091" n="0783a07"/><p xml:id="pX22p0568c1001">【疏】三迦葉。有千弟子。舍利目连。共二百五十人。最 <lb ed="X" n="0568c11"/><lb ed="R091" n="0783a08"/>初归<persName>佛</persName>。常随众也。</p> <lb ed="X" n="0568c12"/><lb ed="R091" n="0783a09"/><p xml:id="pX22p0568c1201">【钞】三迦葉者。一<name role="" type="person">优楼频螺迦葉</name>。二<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>。三那 <lb ed="X" n="0568c13"/><lb ed="R091" n="0783a10"/>提迦葉若最初度憍陈如五人。合云千二百五十 <lb ed="X" n="0568c14"/><lb ed="R091" n="0783a11"/>五人经擧大数是故略之。得餐甘露。莫先于此。故 <lb ed="X" n="0568c15"/><lb ed="R091" n="0783a12"/>为常随众也。</p> <lb ed="X" n="0568c16"/><lb ed="R091" n="0783a13"/><p xml:id="pX22p0568c1601">△三释显位。</p> <lb ed="X" n="0568c17"/><lb ed="R091" n="0783a14"/><p xml:id="pX22p0568c1701">【疏】阿罗汉含三義。一<persName>应供</persName>为人天福田。乞士果也 <lb ed="X" n="0568c18"/><lb ed="R091" n="0783a15"/>二杀贼。断烦恼尽。破恶果也三无生。不受後有。怖 <lb ed="X" n="0568c19"/><lb ed="R091" n="0783a16"/>魔果也。</p> <lb ed="X" n="0568c20"/><lb ed="R091" n="0783a17"/><p xml:id="pX22p0568c2001">【钞】比丘因名也。阿罗汉果号也。因果二名。一一主 <lb ed="X" n="0568c21"/><lb ed="R091" n="0783a18"/>对。如影随形。略无差忒。故为比丘。有乞士之因。方 <lb ed="X" n="0568c22"/><lb ed="R091" n="0783b01"/>获罗汉<persName>应供</persName>福田之果。有破恶之因。方获断烦恼 <lb ed="X" n="0568c23"/><lb ed="R091" n="0783b02"/>尽杀贼之果。有怖魔之因。方获无生。不受後有之 <lb ed="X" n="0568c24"/><lb ed="R091" n="0783b03"/>果。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569a" n="0569a"/> <lb ed="X" n="0569a01"/><lb ed="R091" n="0783b04"/><p xml:id="pX22p0569a0101">△四释歎德。</p> <lb ed="X" n="0569a02"/><lb ed="R091" n="0783b05"/><p xml:id="pX22p0569a0201">【疏】闻名钦德曰知。睹形敬奉曰识。</p> <lb ed="X" n="0569a03"/><lb ed="R091" n="0783b06"/><p xml:id="pX22p0569a0301">【钞】若但闻名。而未睹形。则知而未识。但睹形而不 <lb ed="X" n="0569a04"/><lb ed="R091" n="0783b07"/>闻名。则识而未知。今既闻名而睹形。必钦德而敬 <lb ed="X" n="0569a05"/><lb ed="R091" n="0783b08"/>奉。阿难尊者与此辈等同闻。非唯见同列之德齐。 <lb ed="X" n="0569a06"/><lb ed="R091" n="0783b09"/>亦乃显所闻之法真。以之证信。诚可信也。</p> <lb ed="X" n="0569a07"/><lb ed="R091" n="0783b10"/><p xml:id="pX22p0569a0701">△二列名二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0569a08"/><lb ed="R091" n="0783b11"/><p xml:id="pX22p0569a0801">〇二列名。</p> <lb ed="X" n="0569a09"/><lb ed="R091" n="0783b12"/><p xml:id="pX22p0569a0901">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0569a10"/><lb ed="R091" n="0783b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0569a1001">长老舍利弗。<name role="" type="person">摩诃目犍连</name>。<name role="" type="person">摩诃迦葉</name>。<name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。摩 <lb ed="X" n="0569a11"/><lb ed="R091" n="0783b14"/>诃拘絺罗。離婆多。周利槃陀伽。难陀。<name role="" type="person">阿难陀</name>。罗睺罗 <lb ed="X" n="0569a12"/><lb ed="R091" n="0783b15"/><name role="" type="person">憍梵波提</name>。<name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕。<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。<name role="" type="person">摩诃劫宾那</name>。薄 <lb ed="X" n="0569a13"/><lb ed="R091" n="0783b16"/>拘罗。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0569a14"/><lb ed="R091" n="0783b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0569a1401">△二释義二。初释长老。</p> <lb ed="X" n="0569a15"/><lb ed="R091" n="0783b18"/><p xml:id="pX22p0569a1501">【疏】耆年硕德。通称长老。</p> <lb ed="X" n="0569a16"/><lb ed="R091" n="0784a01"/><p xml:id="pX22p0569a1601">【钞】此诸圣僧。有耆年者。必有硕德。有硕德者。未必 <lb ed="X" n="0569a17"/><lb ed="R091" n="0784a02"/>定是耆年。故长老者。乃耆年与硕德之通称也。</p> <lb ed="X" n="0569a18"/><lb ed="R091" n="0784a03"/><p xml:id="pX22p0569a1801">△二释众名十六。初释舍利弗。</p> <lb ed="X" n="0569a19"/><lb ed="R091" n="0784a04"/><p xml:id="pX22p0569a1901">【疏】舍利弗此云身子。其母身容端正。眼如鹙鹭。兼 <lb ed="X" n="0569a20"/><lb ed="R091" n="0784a05"/>母名之故。又名鹙子。智慧第一。</p> <lb ed="X" n="0569a21"/><lb ed="R091" n="0784a06"/><p xml:id="pX22p0569a2101">△二释目犍连。</p> <lb ed="X" n="0569a22"/><lb ed="R091" n="0784a07"/><p xml:id="pX22p0569a2201">【疏】<name role="" type="person">摩诃目犍连</name>。此云大<anchor xml:id="nkr_note_add_0569a2201" n="0569a2201"/><anchor xml:id="beg0569a2201" n="0569a2201"/>采<anchor xml:id="end0569a2201"/>菽姓也。其族众多。故以 <lb ed="X" n="0569a23"/><lb ed="R091" n="0784a08"/>大别之。神通第一。</p> <lb ed="X" n="0569a24"/><lb ed="R091" n="0784a09"/><p xml:id="pX22p0569a2401">△三释大迦葉。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569b" n="0569b"/> <lb ed="X" n="0569b01"/><lb ed="R091" n="0784a10"/><p xml:id="pX22p0569b0101">【疏】<name role="" type="person">摩诃迦葉</name>。此云大龟氏。其祖感灵龟负仙图而 <lb ed="X" n="0569b02"/><lb ed="R091" n="0784a11"/>出。遂以名族。又云饮光。身光赫奕。映蔽馀光。毘婆 <lb ed="X" n="0569b03"/><lb ed="R091" n="0784a12"/>尸<persName>佛</persName>时为治金师。贫女以金珠。同修塔像。从是以 <lb ed="X" n="0569b04"/><lb ed="R091" n="0784a13"/>来。身光金色。</p> <lb ed="X" n="0569b05"/><lb ed="R091" n="0784a14"/><p xml:id="pX22p0569b0501">△四释<name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。</p> <lb ed="X" n="0569b06"/><lb ed="R091" n="0784a15"/><p xml:id="pX22p0569b0601">【疏】<name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。此云文饰。论议第一。</p> <lb ed="X" n="0569b07"/><lb ed="R091" n="0784a16"/><p xml:id="pX22p0569b0701">△五释<name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name>。</p> <lb ed="X" n="0569b08"/><lb ed="R091" n="0784a17"/><p xml:id="pX22p0569b0801">【疏】<name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name>。此云大膝。从状得名。舍利弗母舅。</p> <lb ed="X" n="0569b09"/><lb ed="R091" n="0784a18"/><p xml:id="pX22p0569b0901">△六释離婆多。</p> <lb ed="X" n="0569b10"/><lb ed="R091" n="0784b01"/><p xml:id="pX22p0569b1001">【疏】離婆多。此云星宿。父母祷星而生。遂以为名。</p> <lb ed="X" n="0569b11"/><lb ed="R091" n="0784b02"/><p xml:id="pX22p0569b1101">△七释周利槃陀伽。</p> <lb ed="X" n="0569b12"/><lb ed="R091" n="0784b03"/><p xml:id="pX22p0569b1201">【疏】周利槃陀伽。此云继道。其母省亲。生于路傍故 <lb ed="X" n="0569b13"/><lb ed="R091" n="0784b04"/>姿性鲁钝。唯诵半偈。证罗汉果。</p> <lb ed="X" n="0569b14"/><lb ed="R091" n="0784b05"/><p xml:id="pX22p0569b1401">△八释难陀。</p> <lb ed="X" n="0569b15"/><lb ed="R091" n="0784b06"/><p xml:id="pX22p0569b1501">【疏】难陀此云善欢喜。<persName>佛</persName>之亲弟也。</p> <lb ed="X" n="0569b16"/><lb ed="R091" n="0784b07"/><p xml:id="pX22p0569b1601">△九释<name role="" type="person">阿难陀</name>。</p> <lb ed="X" n="0569b17"/><lb ed="R091" n="0784b08"/><p xml:id="pX22p0569b1701">【疏】<name role="" type="person">阿难陀</name>此云庆喜。<name role="" type="person">白饭王</name>之子。<persName>佛</persName>之堂弟也。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0569b18"/><lb ed="R091" n="0784b09"/>成道日生。擧国欣庆。因立嘉名。多闻第一。</p> <lb ed="X" n="0569b19"/><lb ed="R091" n="0784b10"/><p xml:id="pX22p0569b1901">△十释罗睺罗。</p> <lb ed="X" n="0569b20"/><lb ed="R091" n="0784b11"/><p xml:id="pX22p0569b2001">【疏】罗<g ref="#CB15527">睺</g>罗。此云覆障。本修罗之名。能障日月。<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0569b21"/><lb ed="R091" n="0784b12"/>所障。不即出家。故以为名。</p> <lb ed="X" n="0569b22"/><lb ed="R091" n="0784b13"/><p xml:id="pX22p0569b2201">△十一释<name role="" type="person">憍梵波提</name>。</p> <lb ed="X" n="0569b23"/><lb ed="R091" n="0784b14"/><p xml:id="pX22p0569b2301">【疏】<name role="" type="person">憍梵波提</name>。此云牛呞。宿生为牛。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0569b2301" n="0569b2301"/><anchor xml:id="beg0569b2301" n="0569b2301"/>已<anchor xml:id="end0569b2301"/>转哨。故受 <lb ed="X" n="0569b24"/><lb ed="R091" n="0784b15"/>此名。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0569c" n="0569c"/> <lb ed="X" n="0569c01"/><lb ed="R091" n="0784b16"/><p xml:id="pX22p0569c0101">△十二释<name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕。</p> <lb ed="X" n="0569c02"/><lb ed="R091" n="0784b17"/><p xml:id="pX22p0569c0201">【疏】<name role="" type="person">宾头卢</name>。此云不动名也颇罗堕。此云利根姓也 <lb ed="X" n="0569c03"/><lb ed="R091" n="0784b18"/>别译云。宾度罗<g ref="#CB02494">跋</g>啰堕阇。</p> <lb ed="X" n="0569c04"/><lb ed="R091" n="0785a01"/><p xml:id="pX22p0569c0401">△十三释<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。</p> <lb ed="X" n="0569c05"/><lb ed="R091" n="0785a02"/><p xml:id="pX22p0569c0501">【疏】<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。此云黑光。其形粗黑故。</p> <lb ed="X" n="0569c06"/><lb ed="R091" n="0785a03"/><p xml:id="pX22p0569c0601">△十四释<name role="" type="person">劫宾那</name>。</p> <lb ed="X" n="0569c07"/><lb ed="R091" n="0785a04"/><p xml:id="pX22p0569c0701">【疏】<name role="" type="person">摩诃劫宾那</name>。此云房宿。母祷房星而生。</p> <lb ed="X" n="0569c08"/><lb ed="R091" n="0785a05"/><p xml:id="pX22p0569c0801">△十五释<name role="" type="person">薄拘罗</name>。</p> <lb ed="X" n="0569c09"/><lb ed="R091" n="0785a06"/><p xml:id="pX22p0569c0901">【疏】<name role="" type="person">薄拘罗</name>。此云善容。形貌端正。昔施僧一诃梨 <lb ed="X" n="0569c10"/><lb ed="R091" n="0785a07"/>勒。感五不死报。</p> <lb ed="X" n="0569c11"/><lb ed="R091" n="0785a08"/><p xml:id="pX22p0569c1101">△十六释阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。</p> <lb ed="X" n="0569c12"/><lb ed="R091" n="0785a09"/><p xml:id="pX22p0569c1201">【疏】阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>。此云无贫。昔于饑世。以稗饭施辟支 <lb ed="X" n="0569c13"/><lb ed="R091" n="0785a10"/><persName>佛</persName>。九十一劫。果报充足。天眼第一。</p> <lb ed="X" n="0569c14"/><lb ed="R091" n="0785a11"/><p xml:id="pX22p0569c1401">【钞】诸经列众。皆有歎德。如法花楞严。是其例也。唯 <lb ed="X" n="0569c15"/><lb ed="R091" n="0785a12"/>此经无之非无也。盖译人善巧。令顾名而思義也。 <lb ed="X" n="0569c16"/><lb ed="R091" n="0785a13"/>如大智舍利弗。<name role="" type="person">摩诃目犍连</name>等。顾何德而不彰。然 <lb ed="X" n="0569c17"/><lb ed="R091" n="0785a14"/>诸经歎德。必随缘起。如阿难以邪染之缘。浚发。楞 <lb ed="X" n="0569c18"/><lb ed="R091" n="0785a15"/>严。而经家歎德特曰。<persName>佛</persName>子住持。善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0569001" n="0569001"/>起诸有<note place="inline">云云</note>。同 <lb ed="X" n="0569c19"/><lb ed="R091" n="0785a16"/>列之众。既有是德。正显当機。虽托缘于邪染。而实 <lb ed="X" n="0569c20"/><lb ed="R091" n="0785a17"/>无是过也。此经馀诸弟子。且无暇论。即大智舍利 <lb ed="X" n="0569c21"/><lb ed="R091" n="0785a18"/>弗。位居其首。次之以<name role="" type="person">大目犍连</name>。<name role="" type="person">摩诃迦葉</name>。摩诃迦 <lb ed="X" n="0569c22"/><lb ed="R091" n="0785b01"/>旃延。三人者岂无意乎。盖极乐法门。微菩萨实智 <lb ed="X" n="0569c23"/><lb ed="R091" n="0785b02"/>而莫能信。微菩萨大神通而莫能往。微抖擞三惑。 <lb ed="X" n="0569c24"/><lb ed="R091" n="0785b03"/>而莫能净。微四无碍辨而莫能论。此经说在方等。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570a" n="0570a"/> <lb ed="X" n="0570a01"/><lb ed="R091" n="0785b04"/>意令声闻。迴小智以成大智。迴小通以成大通。迴 <lb ed="X" n="0570a02"/><lb ed="R091" n="0785b05"/>小头陀以成大头陀。迴小议论以成大议论。净土 <lb ed="X" n="0570a03"/><lb ed="R091" n="0785b06"/>即权而实。即实而权者。斯可以照了实相。信受奉 <lb ed="X" n="0570a04"/><lb ed="R091" n="0785b07"/>行。即近而远。即远而近者。斯可以不速而疾。弹指 <lb ed="X" n="0570a05"/><lb ed="R091" n="0785b08"/>即到。心净土净。即秽而净者。斯可以生即无生。生 <lb ed="X" n="0570a06"/><lb ed="R091" n="0785b09"/>化两冥。妙有即空。真空即有者。斯可以妙用辩才。 <lb ed="X" n="0570a07"/><lb ed="R091" n="0785b10"/>剖析无碍。至于馀诸弟子。各有一德。以类而歎德。 <lb ed="X" n="0570a08"/><lb ed="R091" n="0785b11"/>即事而迴向。于此法门。成方等益。了无生而生。感 <lb ed="X" n="0570a09"/><lb ed="R091" n="0785b12"/>界外生。达无身而身。受变易身。竖出三界。固不可 <lb ed="X" n="0570a10"/><lb ed="R091" n="0785b13"/>思议。又有横出三界。尤不可思议也。</p> <lb ed="X" n="0570a11"/><lb ed="R091" n="0785b14"/><p xml:id="pX22p0570a1101">△二总结二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0570a12"/><lb ed="R091" n="0785b15"/><p xml:id="pX22p0570a1201">〇三总结。</p> <lb ed="X" n="0570a13"/><lb ed="R091" n="0785b16"/><p xml:id="pX22p0570a1301">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570a14"/><lb ed="R091" n="0785b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570a1401">如是等诸大弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570a15"/><lb ed="R091" n="0785b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570a1501">△二解義。</p> <lb ed="X" n="0570a16"/><lb ed="R091" n="0786a01"/><p xml:id="pX22p0570a1601">【疏】学在师後。故称弟。解从师生。故称子。此总结前 <lb ed="X" n="0570a17"/><lb ed="R091" n="0786a02"/>文也。</p> <lb ed="X" n="0570a18"/><lb ed="R091" n="0786a03"/><p xml:id="pX22p0570a1801">【钞】弟则显师之谦让。师乃明资之尊敬。故夫子曰。 <lb ed="X" n="0570a19"/><lb ed="R091" n="0786a04"/>余也处回如弟。回也处余若父。</p> <lb ed="X" n="0570a20"/><lb ed="R091" n="0786a05"/><p xml:id="pX22p0570a2001">△二菩萨众二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0570a21"/><lb ed="R091" n="0786a06"/><p xml:id="pX22p0570a2101">〇二菩萨众三。初明类。</p> <lb ed="X" n="0570a22"/><lb ed="R091" n="0786a07"/><p xml:id="pX22p0570a2201">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570a23"/><lb ed="R091" n="0786a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570a2301">幷诸菩萨摩诃萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570a24"/><lb ed="R091" n="0786a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570a2401">△二释義。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570b" n="0570b"/> <lb ed="X" n="0570b01"/><lb ed="R091" n="0786a10"/><p xml:id="pX22p0570b0101">【疏】梵语菩提萨埵。此云觉有情。同<persName>佛</persName>所证曰觉。无 <lb ed="X" n="0570b02"/><lb ed="R091" n="0786a11"/>明未尽曰有情。摩诃萨。此云大道心众生。</p> <lb ed="X" n="0570b03"/><lb ed="R091" n="0786a12"/><p xml:id="pX22p0570b0301">【钞】菩萨二字。梵语存略。若具足称之。应云摩诃菩 <lb ed="X" n="0570b04"/><lb ed="R091" n="0786a13"/>提质帝萨埵。摩诃翻大。菩提翻道。质帝翻心。萨埵 <lb ed="X" n="0570b05"/><lb ed="R091" n="0786a14"/>翻众生。亦翻有情。合为大道心众生。大道心则下 <lb ed="X" n="0570b06"/><lb ed="R091" n="0786a15"/>异众生。有情则上异诸<persName>佛</persName>。盖<anchor xml:id="nkr_note_add_0570b0601" n="0570b0601"/><anchor xml:id="beg0570b0601" n="0570b0601"/>已<anchor xml:id="end0570b0601"/>離此岸。尙居中流。 <lb ed="X" n="0570b07"/><lb ed="R091" n="0786a16"/>此诸菩萨。乃又居其大者。故以摩诃萨别之。</p> <lb ed="X" n="0570b08"/><lb ed="R091" n="0786a17"/><p xml:id="pX22p0570b0801">△二别名二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0570b09"/><lb ed="R091" n="0786a18"/><p xml:id="pX22p0570b0901">〇二列名。</p> <lb ed="X" n="0570b10"/><lb ed="R091" n="0786b01"/><p xml:id="pX22p0570b1001">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570b11"/><lb ed="R091" n="0786b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0570b1101"><name role="" type="person">文殊师利</name>法王子。<name role="" type="person">阿逸多</name>菩萨。乾陀诃提菩萨。常精 <lb ed="X" n="0570b12"/><lb ed="R091" n="0786b03"/>进菩萨。与如是等。诸大菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570b13"/><lb ed="R091" n="0786b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0570b1301">△二解義为五。初释文殊。</p> <lb ed="X" n="0570b14"/><lb ed="R091" n="0786b05"/><p xml:id="pX22p0570b1401">【疏】<name role="" type="person">文殊师利</name>。此云妙德。以微妙三德。同<persName>佛</persName>所证故。 <lb ed="X" n="0570b15"/><lb ed="R091" n="0786b06"/>亦云<name role="" type="person">妙吉祥</name>菩萨。入法正位。名法王子。</p> <lb ed="X" n="0570b16"/><lb ed="R091" n="0786b07"/><p xml:id="pX22p0570b1601">【钞】微妙三德。同<persName>佛</persName>所证者。圆教始从初住。终至等 <lb ed="X" n="0570b17"/><lb ed="R091" n="0786b08"/>觉。分破一品无明。分同<persName>佛</persName>证。微妙三德。若约文殊 <lb ed="X" n="0570b18"/><lb ed="R091" n="0786b09"/>菩萨。则有本迹之殊。本因如悲华经。对宝藏<persName>佛</persName>。发 <lb ed="X" n="0570b19"/><lb ed="R091" n="0786b10"/>弘誓愿。蒙<persName>佛</persName>授记。字曰文殊。又于灯明<persName>佛</persName>所。为八 <lb ed="X" n="0570b20"/><lb ed="R091" n="0786b11"/>王子之师。是释迦九代之祖。昔太邻诸<persName>佛</persName>。今辅佐 <lb ed="X" n="0570b21"/><lb ed="R091" n="0786b12"/>释迦。若论本果。现在北方。欢喜世界作<persName>佛</persName>。号欢喜 <lb ed="X" n="0570b22"/><lb ed="R091" n="0786b13"/>藏摩尼宝积<persName>佛</persName>。未来在南方。離垢世界成<persName>佛</persName>。号普 <lb ed="X" n="0570b23"/><lb ed="R091" n="0786b14"/>现<persName>如来</persName>。本迹如此。同<persName>佛</persName>所证。厥位相齐。亦名妙吉 <lb ed="X" n="0570b24"/><lb ed="R091" n="0786b15"/>祥者。惑业苦三。有少分在。皆未吉祥。位居究竟。三 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0570c" n="0570c"/> <lb ed="X" n="0570c01"/><lb ed="R091" n="0786b16"/>德圆彰。故又号<name role="" type="person">妙吉祥</name>也。<persName>佛</persName>破二十五有。获王三 <lb ed="X" n="0570c02"/><lb ed="R091" n="0786b17"/>昧。入法正位。名破有法王。文殊亦位邻等觉。为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0570c03"/><lb ed="R091" n="0786b18"/>长子。名法王子也。</p> <lb ed="X" n="0570c04"/><lb ed="R091" n="0787a01"/><p xml:id="pX22p0570c0401">△次释<name role="" type="person">阿逸多</name>。</p> <lb ed="X" n="0570c05"/><lb ed="R091" n="0787a02"/><p xml:id="pX22p0570c0501">【疏】<name role="" type="person">阿逸多</name>此云无勝。超出偏小。故慈氏之名也。</p> <lb ed="X" n="0570c06"/><lb ed="R091" n="0787a03"/><p xml:id="pX22p0570c0601">【钞】梵语<name role="" type="person">阿逸多</name>。翻为无能勝名也。又名弥勒。翻为 <lb ed="X" n="0570c07"/><lb ed="R091" n="0787a04"/>慈氏姓也。思益经云。若众生见者。即得慈心三昧。 <lb ed="X" n="0570c08"/><lb ed="R091" n="0787a05"/>合而言之。是则此菩萨。以地位证入邻极。慈心及 <lb ed="X" n="0570c09"/><lb ed="R091" n="0787a06"/>物。以受姓名也。</p> <lb ed="X" n="0570c10"/><lb ed="R091" n="0787a07"/><p xml:id="pX22p0570c1001">△三释乾陀诃提。</p> <lb ed="X" n="0570c11"/><lb ed="R091" n="0787a08"/><p xml:id="pX22p0570c1101">【疏】乾陀诃提。此云不休息。勤修不懈故。</p> <lb ed="X" n="0570c12"/><lb ed="R091" n="0787a09"/><p xml:id="pX22p0570c1201">【钞】思益经云。恒河沙劫为一日夜。是三十日为一 <lb ed="X" n="0570c13"/><lb ed="R091" n="0787a10"/>月。十二月为一岁。过百千万亿劫。得値一<persName>佛</persName>。如是 <lb ed="X" n="0570c14"/><lb ed="R091" n="0787a11"/>値恒河沙<persName>佛</persName>。行诸梵行。修习功德。然後授记。心不 <lb ed="X" n="0570c15"/><lb ed="R091" n="0787a12"/>休息。故号为乾陀诃提。</p> <lb ed="X" n="0570c16"/><lb ed="R091" n="0787a13"/><p xml:id="pX22p0570c1601">△四释常精进。</p> <lb ed="X" n="0570c17"/><lb ed="R091" n="0787a14"/><p xml:id="pX22p0570c1701">【疏】常精进者。乃法性常住。成无作正勤故。</p> <lb ed="X" n="0570c18"/><lb ed="R091" n="0787a15"/><p xml:id="pX22p0570c1801">【钞】宝积经云。是菩萨为一切众生。经无量劫。随逐 <lb ed="X" n="0570c19"/><lb ed="R091" n="0787a16"/>不捨。犹不受化。无一念弃捨。以身心俱进。名常精 <lb ed="X" n="0570c20"/><lb ed="R091" n="0787a17"/>进。只以见法性常住。成无作正勤。虽精进而无精 <lb ed="X" n="0570c21"/><lb ed="R091" n="0787a18"/>进相也。</p> <lb ed="X" n="0570c22"/><lb ed="R091" n="0787b01"/><p xml:id="pX22p0570c2201">△五释总结。</p> <lb ed="X" n="0570c23"/><lb ed="R091" n="0787b02"/><p xml:id="pX22p0570c2301">【疏】大菩萨者。迥出偏小故。</p> <lb ed="X" n="0570c24"/><lb ed="R091" n="0787b03"/><p xml:id="pX22p0570c2401">【钞】灵芝云。菩萨名通初後。如是菩萨。莫非深位補 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571a" n="0571a"/> <lb ed="X" n="0571a01"/><lb ed="R091" n="0787b04"/>处。或权现影响。故称大也。诸经列菩萨众。亦有歎 <lb ed="X" n="0571a02"/><lb ed="R091" n="0787b05"/>德。如法花等是其通例。唯此经无之非无也。亦令 <lb ed="X" n="0571a03"/><lb ed="R091" n="0787b06"/>读是经者。顾名而思義。仰德而受行也。何也。如文 <lb ed="X" n="0571a04"/><lb ed="R091" n="0787b07"/>殊以妙德吉祥。<name role="" type="person">阿逸多</name>以无能勝。慈氏。乾陀诃提。 <lb ed="X" n="0571a05"/><lb ed="R091" n="0787b08"/>以自强不息。勤修无懈。常精进。以悟法常住。成无 <lb ed="X" n="0571a06"/><lb ed="R091" n="0787b09"/>作正勤。顾何德而不具。经家独列此四人者。意令 <lb ed="X" n="0571a07"/><lb ed="R091" n="0787b10"/>修行净土者。先以微妙三德。即吾心之三谛。为能 <lb ed="X" n="0571a08"/><lb ed="R091" n="0787b11"/>观三观之本。即所谓先观不思议境是也。继之以 <lb ed="X" n="0571a09"/><lb ed="R091" n="0787b12"/>无能勝之。无缘慈悲。而真正发菩提心。以表今之 <lb ed="X" n="0571a10"/><lb ed="R091" n="0787b13"/>求生极乐者。一以化众生。断烦恼。学法门。成<persName>佛</persName>道。 <lb ed="X" n="0571a11"/><lb ed="R091" n="0787b14"/>而为初志。然後加之以全性起修。自强不息。勤修 <lb ed="X" n="0571a12"/><lb ed="R091" n="0787b15"/>无懈。了法性常住。成无作正勤。庶捨秽能尽。取净 <lb ed="X" n="0571a13"/><lb ed="R091" n="0787b16"/>穷源。即娑婆之塞。以臻乎极乐之通。则道品自然 <lb ed="X" n="0571a14"/><lb ed="R091" n="0787b17"/>调适。对治法尔助开。九品可阶。疑城不住。法爱不 <lb ed="X" n="0571a15"/><lb ed="R091" n="0787b18"/>生。金台可陞。得预如是等。诸大菩萨之列矣。经家 <lb ed="X" n="0571a16"/><lb ed="R091" n="0788a01"/>之意。其在是乎。</p> <lb ed="X" n="0571a17"/><lb ed="R091" n="0788a02"/><p xml:id="pX22p0571a1701">△三人天众二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0571a18"/><lb ed="R091" n="0788a03"/><p xml:id="pX22p0571a1801">〇三人天众。</p> <lb ed="X" n="0571a19"/><lb ed="R091" n="0788a04"/><p xml:id="pX22p0571a1901">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0571a20"/><lb ed="R091" n="0788a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0571a2001">及释提桓因等。无量诸天大众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0571a21"/><lb ed="R091" n="0788a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0571a2101">△二释義三。初释提桓因。</p> <lb ed="X" n="0571a22"/><lb ed="R091" n="0788a07"/><p xml:id="pX22p0571a2201">【疏】释提桓因。此云能天帝。<name role="" type="person">忉利天</name>主也。</p> <lb ed="X" n="0571a23"/><lb ed="R091" n="0788a08"/><p xml:id="pX22p0571a2301">【钞】梵语具云释提桓因陀罗。此翻能作天帝。忉利 <lb ed="X" n="0571a24"/><lb ed="R091" n="0788a09"/>天主也。忉利此翻三十三。<name role="" type="person">须弥山</name>顶。四面共八城。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571b" n="0571b"/> <lb ed="X" n="0571b01"/><lb ed="R091" n="0788a10"/>每城居四天。天帝居善见城中。合三十三。因果莊 <lb ed="X" n="0571b02"/><lb ed="R091" n="0788a11"/>严。具俱舍颂说。</p> <lb ed="X" n="0571b03"/><lb ed="R091" n="0788a12"/><p xml:id="pX22p0571b0301">△次释无量诸天。</p> <lb ed="X" n="0571b04"/><lb ed="R091" n="0788a13"/><p xml:id="pX22p0571b0401">【疏】无量诸天者。欲色界中。诸梵天王。护世四王等 <lb ed="X" n="0571b05"/><lb ed="R091" n="0788a14"/>也。</p> <lb ed="X" n="0571b06"/><lb ed="R091" n="0788a15"/><p xml:id="pX22p0571b0601">【钞】欲界有六天。地居二天。即下四王天。幷第二忉 <lb ed="X" n="0571b07"/><lb ed="R091" n="0788a16"/>利天。空居四天。即夜摩。兜率。化乐。他化也。色界四 <lb ed="X" n="0571b08"/><lb ed="R091" n="0788a17"/>天。初禅。二禅。三禅。各三天。四禅九天。<persName>佛</persName>凡说经。皆 <lb ed="X" n="0571b09"/><lb ed="R091" n="0788a18"/>来会集。唯无色界天。既无色质。故不云来。</p> <lb ed="X" n="0571b10"/><lb ed="R091" n="0788b01"/><p xml:id="pX22p0571b1001">△三释大众。</p> <lb ed="X" n="0571b11"/><lb ed="R091" n="0788b02"/><p xml:id="pX22p0571b1101">【疏】兼四众八部。故言大众俱。</p> <lb ed="X" n="0571b12"/><lb ed="R091" n="0788b03"/><p xml:id="pX22p0571b1201">【钞】四众者。比丘比丘尼。优婆塞优婆夷也。八部者。 <lb ed="X" n="0571b13"/><lb ed="R091" n="0788b04"/>天龙。夜叉。犍闼婆。阿修罗。迦楼罗。紧那罗。摩呼罗 <lb ed="X" n="0571b14"/><lb ed="R091" n="0788b05"/>伽。人非人等也。</p> <lb ed="X" n="0571b15"/><lb ed="R091" n="0788b06"/><p xml:id="pX22p0571b1501">△次释正宗二。初总判三科。</p> <lb ed="X" n="0571b16"/><lb ed="R091" n="0788b07"/><p xml:id="pX22p0571b1601">〇二正宗分三。初依正莊严。二修证行法。三诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0571b17"/><lb ed="R091" n="0788b08"/>称赞。</p> <lb ed="X" n="0571b18"/><lb ed="R091" n="0788b09"/><p xml:id="pX22p0571b1801">△二依经释義二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0571b19"/><lb ed="R091" n="0788b10"/><p xml:id="pX22p0571b1901">〇就初为二。初总示。二别释。初又二。初依报莊严。</p> <lb ed="X" n="0571b20"/><lb ed="R091" n="0788b11"/><p xml:id="pX22p0571b2001">△二释经为二。初依正莊严二。初总示二。初依报 <lb ed="X" n="0571b21"/><lb ed="R091" n="0788b12"/>莊严二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0571b22"/><lb ed="R091" n="0788b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0571b2201">尔时<persName>佛</persName>告长老舍利弗。从是西方过。十万亿<persName>佛</persName>土。有 <lb ed="X" n="0571b23"/><lb ed="R091" n="0788b14"/>世界名曰极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0571b24"/><lb ed="R091" n="0788b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0571b2401">△二解義六。初释尔时。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0571c" n="0571c"/> <lb ed="X" n="0571c01"/><lb ed="R091" n="0788b16"/><p xml:id="pX22p0571c0101">【疏】尔时者。将说经之时也。</p> <lb ed="X" n="0571c02"/><lb ed="R091" n="0788b17"/><p xml:id="pX22p0571c0201">【钞】尔时即前通序。機应合一之时。唯其合一。故将 <lb ed="X" n="0571c03"/><lb ed="R091" n="0788b18"/>说经。</p> <lb ed="X" n="0571c04"/><lb ed="R091" n="0789a01"/><p xml:id="pX22p0571c0401">△二释当機。</p> <lb ed="X" n="0571c05"/><lb ed="R091" n="0789a02"/><p xml:id="pX22p0571c0501">【疏】以身子利根。故特告之。不俟其请问也。</p> <lb ed="X" n="0571c06"/><lb ed="R091" n="0789a03"/><p xml:id="pX22p0571c0601">【钞】净觉云。不告菩萨天龙者。应有四悉意。一是左 <lb ed="X" n="0571c07"/><lb ed="R091" n="0789a04"/>面弟子。大小法集。多居其首故。二由智慧第一。四 <lb ed="X" n="0571c08"/><lb ed="R091" n="0789a05"/>众八部罔不钦仰故。三为令四众闻<persName>佛</persName>净土。自鄙 <lb ed="X" n="0571c09"/><lb ed="R091" n="0789a06"/>绝分故。四复欲小乘。未取证者。迴心向大故。<persName>佛</persName>凡 <lb ed="X" n="0571c10"/><lb ed="R091" n="0789a07"/>说法。必获四悉昙益。今谓于<persName>佛</persName>说十二部经中。此 <lb ed="X" n="0571c11"/><lb ed="R091" n="0789a08"/>当无问自说。以净土法门。非小乘境界故。复欲令 <lb ed="X" n="0571c12"/><lb ed="R091" n="0789a09"/>彼迴小向大故。此经唯无祗夜。伽陀。因缘。譬喩。优 <lb ed="X" n="0571c13"/><lb ed="R091" n="0789a10"/>波提舍。而长行。直说。方廣。受记。未曾有。此皆显有。 <lb ed="X" n="0571c14"/><lb ed="R091" n="0789a11"/>若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0571001" n="0571001"/>未本生。本事。则以略望廣。于大弥陀经。亦复具 <lb ed="X" n="0571c15"/><lb ed="R091" n="0789a12"/>有。</p> <lb ed="X" n="0571c16"/><lb ed="R091" n="0789a13"/><p xml:id="pX22p0571c1601">△三释界数。</p> <lb ed="X" n="0571c17"/><lb ed="R091" n="0789a14"/><p xml:id="pX22p0571c1701">【疏】一大千世界。称一<persName>佛</persName>土。十疑论云。西方去此十 <lb ed="X" n="0571c18"/><lb ed="R091" n="0789a15"/>万亿刹。为对凡夫肉眼。生死心量而言之耳。但使 <lb ed="X" n="0571c19"/><lb ed="R091" n="0789a16"/>众生净业成就。临终在定之心。即是净土受生之 <lb ed="X" n="0571c20"/><lb ed="R091" n="0789a17"/>心。动念即是生净土时。实非远也。</p> <lb ed="X" n="0571c21"/><lb ed="R091" n="0789a18"/><p xml:id="pX22p0571c2101">【钞】解中先依经明远。次约理明不远。一大千世界。 <lb ed="X" n="0571c22"/><lb ed="R091" n="0789b01"/>称一<persName>佛</persName>土者。百亿日月。百亿须弥。百亿四大海。百 <lb ed="X" n="0571c23"/><lb ed="R091" n="0789b02"/>亿<name role="" type="person">铁围山</name>。名一<persName>佛</persName>土故。俱舍颂云。四大洲日月。须 <lb ed="X" n="0571c24"/><lb ed="R091" n="0789b03"/>卢六欲天。梵世各一千。名一小千世。此小千千倍。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572a" n="0572a"/> <lb ed="X" n="0572a01"/><lb ed="R091" n="0789b04"/>说名为中千。此千倍大千。皆同一成壞。是也。如此 <lb ed="X" n="0572a02"/><lb ed="R091" n="0789b05"/>观之。<name role="" type="person">极乐世界</name>。去此甚远。次引天台大师。十疑论 <lb ed="X" n="0572a03"/><lb ed="R091" n="0789b06"/>明不远。盖言凡夫之人。以先世烦恼惑善恶业报。 <lb ed="X" n="0572a04"/><lb ed="R091" n="0789b07"/>得此生五阴苦果。所有凡夫肉眼。远即不见。乃以 <lb ed="X" n="0572a05"/><lb ed="R091" n="0789b08"/>不见者为远。所有生死心量。远则不知。亦以不知 <lb ed="X" n="0572a06"/><lb ed="R091" n="0789b09"/>者为远。无怪其然。若念<persName>佛</persName>之人。一心不乱。则惑道 <lb ed="X" n="0572a07"/><lb ed="R091" n="0789b10"/>伏。净业成就。则业道淸。临终之时。娑婆印壞则苦 <lb ed="X" n="0572a08"/><lb ed="R091" n="0789b11"/>道脱。当尔之时。化肉眼为天眼。变凡心为圣心。故 <lb ed="X" n="0572a09"/><lb ed="R091" n="0789b12"/>临终在定之心。即是净土受生之心。动念即是生 <lb ed="X" n="0572a10"/><lb ed="R091" n="0789b13"/>净土时。言动念者。乃垂终得见三宝。与夫见光见 <lb ed="X" n="0572a11"/><lb ed="R091" n="0789b14"/>华等。一有所见。便名动念。非妄念之念也。虽在此 <lb ed="X" n="0572a12"/><lb ed="R091" n="0789b15"/>土。得见<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a1201" n="0572a1201"/><anchor xml:id="beg0572a1201" n="0572a1201"/>已<anchor xml:id="end0572a1201"/>是花池受生之时。故曰实非远也。又般 <lb ed="X" n="0572a13"/><lb ed="R091" n="0789b16"/>舟经。明众生有三力。故得见弥陀。一者三昧力。即 <lb ed="X" n="0572a14"/><lb ed="R091" n="0789b17"/>论中所明是也。二者<persName>佛</persName>力。四十八愿。经云设我成 <lb ed="X" n="0572a15"/><lb ed="R091" n="0789b18"/><persName>佛</persName>。十方众生。至心信乐。欲生我国。乃至十念。若不 <lb ed="X" n="0572a16"/><lb ed="R091" n="0790a01"/>生者不取正觉。三者本功德力。此有二義。一者众 <lb ed="X" n="0572a17"/><lb ed="R091" n="0790a02"/>生自无始来。曾有念<persName>佛</persName>求生净土种子。当时未生。 <lb ed="X" n="0572a18"/><lb ed="R091" n="0790a03"/>今种<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a1801" n="0572a1801"/><anchor xml:id="beg0572a1801" n="0572a1801"/>已<anchor xml:id="end0572a1801"/>熟。应得往生。二者众生心性。本具尘刹。虽 <lb ed="X" n="0572a19"/><lb ed="R091" n="0790a04"/>十万亿之遥。无非性具。即性体性量。如帝网之一 <lb ed="X" n="0572a20"/><lb ed="R091" n="0790a05"/>珠。影含众珠。如大海之一浪。具全潮体。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a2001" n="0572a2001"/><anchor xml:id="beg0572a2001" n="0572a2001"/>但<anchor xml:id="end0572a2001"/>互具。 <lb ed="X" n="0572a21"/><lb ed="R091" n="0790a06"/>亦乃互即。故四明云。若心性不具尘刹。则生无感 <lb ed="X" n="0572a22"/><lb ed="R091" n="0790a07"/>见之功。<persName>佛</persName>无应现之理也。</p> <lb ed="X" n="0572a23"/><lb ed="R091" n="0790a08"/><p xml:id="pX22p0572a2301">△四释极乐。</p> <lb ed="X" n="0572a24"/><lb ed="R091" n="0790a09"/><p xml:id="pX22p0572a2401">【疏】梵语须摩提。此云安养。或云淸泰。又云极乐者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572b" n="0572b"/> <lb ed="X" n="0572b01"/><lb ed="R091" n="0790a10"/>犹言最勝也。</p> <lb ed="X" n="0572b02"/><lb ed="R091" n="0790a11"/><p xml:id="pX22p0572b0201">【钞】安养者。对娑婆八苦交煎。所养者非安也。淸泰 <lb ed="X" n="0572b03"/><lb ed="R091" n="0790a12"/>者。对娑婆五浊恶世。所处者非泰也。极乐者。对娑 <lb ed="X" n="0572b04"/><lb ed="R091" n="0790a13"/>婆众苦之剧。所受者非乐也。</p> <lb ed="X" n="0572b05"/><lb ed="R091" n="0790a14"/><p xml:id="pX22p0572b0501">△五出四土二。初总标。</p> <lb ed="X" n="0572b06"/><lb ed="R091" n="0790a15"/><p xml:id="pX22p0572b0601">【疏】一切国土。随機所感。有乎四种。</p> <lb ed="X" n="0572b07"/><lb ed="R091" n="0790a16"/><p xml:id="pX22p0572b0701">△二别释四。初寂光土。</p> <lb ed="X" n="0572b08"/><lb ed="R091" n="0790a17"/><p xml:id="pX22p0572b0801">【疏】一<name role="" type="person">常寂光土</name>。诸<persName>佛</persName>究竟。极果所居。</p> <lb ed="X" n="0572b09"/><lb ed="R091" n="0790a18"/><p xml:id="pX22p0572b0901">【钞】观经疏云。常寂光者。常即法身。寂即解脱。光即 <lb ed="X" n="0572b10"/><lb ed="R091" n="0790b01"/>般若。是三点伊。不纵不横。名秘密藏。妙宗钞云。前 <lb ed="X" n="0572b11"/><lb ed="R091" n="0790b02"/>三在事。故从居人修断因果而立土名。此土属理。 <lb ed="X" n="0572b12"/><lb ed="R091" n="0790b03"/>故从本体三德为名。私谓钞中。既有上品寂光之 <lb ed="X" n="0572b13"/><lb ed="R091" n="0790b04"/>名。则知彼土亦分九品。唯上上品为极果所居。馀 <lb ed="X" n="0572b14"/><lb ed="R091" n="0790b05"/>之八品。皆圆圣分证人所居。为分证寂光也。疏云 <lb ed="X" n="0572b15"/><lb ed="R091" n="0790b06"/>分证究竟。寂光净秽是也。</p> <lb ed="X" n="0572b16"/><lb ed="R091" n="0790b07"/><p xml:id="pX22p0572b1601">△二实报土。</p> <lb ed="X" n="0572b17"/><lb ed="R091" n="0790b08"/><p xml:id="pX22p0572b1701">【疏】二实报土。法身大士所居。</p> <lb ed="X" n="0572b18"/><lb ed="R091" n="0790b09"/><p xml:id="pX22p0572b1801">【钞】观经疏云。实报无障碍者。行真实法。感得勝报。 <lb ed="X" n="0572b19"/><lb ed="R091" n="0790b10"/>色心不相妨。故言无障碍。纯菩萨无有二乘。仁王 <lb ed="X" n="0572b20"/><lb ed="R091" n="0790b11"/>经云。三贤十圣住果报。即是其義。释论云。菩萨勝 <lb ed="X" n="0572b21"/><lb ed="R091" n="0790b12"/>妙五欲。能令迦葉起舞。花严云。无量香雲台。即其 <lb ed="X" n="0572b22"/><lb ed="R091" n="0790b13"/>土净妙五尘。私谓诸<persName>佛</persName>亦有报土。何必定为菩萨 <lb ed="X" n="0572b23"/><lb ed="R091" n="0790b14"/>所居。亦可准分九品。上上品为<persName>佛</persName>所居。馀之八品。 <lb ed="X" n="0572b24"/><lb ed="R091" n="0790b15"/>随菩萨所破无明多少。以为差降尔。疏云次第顿 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0572c" n="0572c"/> <lb ed="X" n="0572c01"/><lb ed="R091" n="0790b16"/>入。实报净秽是也。</p> <lb ed="X" n="0572c02"/><lb ed="R091" n="0790b17"/><p xml:id="pX22p0572c0201">△三方便土。</p> <lb ed="X" n="0572c03"/><lb ed="R091" n="0790b18"/><p xml:id="pX22p0572c0301">【疏】三方便土。三乘人所居。</p> <lb ed="X" n="0572c04"/><lb ed="R091" n="0791a01"/><p xml:id="pX22p0572c0401">【钞】观经疏云。方便有馀者。修方便道。断四住惑。故 <lb ed="X" n="0572c05"/><lb ed="R091" n="0791a02"/>曰方便。无明未尽。故曰有馀。释论云。出三界外。有 <lb ed="X" n="0572c06"/><lb ed="R091" n="0791a03"/>净土声闻辟支<persName>佛</persName>。出生其中。受法性身。非分段生。 <lb ed="X" n="0572c07"/><lb ed="R091" n="0791a04"/>法花云。若我灭度後。实得阿罗汉。若不信此法。若 <lb ed="X" n="0572c08"/><lb ed="R091" n="0791a05"/>遇馀<persName>佛</persName>。便得决了。就中复有利钝。指上为净。指下 <lb ed="X" n="0572c09"/><lb ed="R091" n="0791a06"/>为秽也。私谓既曰。就中复有利钝净秽。是则准望 <lb ed="X" n="0572c10"/><lb ed="R091" n="0791a07"/>亦分九品。圆方便道。居上三品。别通方便道。居中 <lb ed="X" n="0572c11"/><lb ed="R091" n="0791a08"/>三品。藏方便道。居下三品。疏云体析巧拙。有馀净 <lb ed="X" n="0572c12"/><lb ed="R091" n="0791a09"/>秽是也。</p> <lb ed="X" n="0572c13"/><lb ed="R091" n="0791a10"/><p xml:id="pX22p0572c1301">△四同居土二。初出名。</p> <lb ed="X" n="0572c14"/><lb ed="R091" n="0791a11"/><p xml:id="pX22p0572c1401">【疏】四同居土。六凡所居。</p> <lb ed="X" n="0572c15"/><lb ed="R091" n="0791a12"/><p xml:id="pX22p0572c1501">【钞】观经疏云。娑婆杂恶。荆棘瓦砾。不净充满。同居 <lb ed="X" n="0572c16"/><lb ed="R091" n="0791a13"/>秽也。池流八德。树列七珍。次于泥洹。皆正定聚。凡 <lb ed="X" n="0572c17"/><lb ed="R091" n="0791a14"/>圣同居上品净土。</p> <lb ed="X" n="0572c18"/><lb ed="R091" n="0791a15"/><p xml:id="pX22p0572c1801">△次释義。</p> <lb ed="X" n="0572c19"/><lb ed="R091" n="0791a16"/><p xml:id="pX22p0572c1901">【疏】以五浊轻重。而分净秽。娑婆五浊重。故兼四恶 <lb ed="X" n="0572c20"/><lb ed="R091" n="0791a17"/>趣。轮迴不息。安养五浊轻。故唯有人天。皆得不退。 <lb ed="X" n="0572c21"/><lb ed="R091" n="0791a18"/>故名极乐。</p> <lb ed="X" n="0572c22"/><lb ed="R091" n="0791b01"/><p xml:id="pX22p0572c2201">【钞】以五浊下。标娑婆。下释一往言之。娑婆众生。以 <lb ed="X" n="0572c23"/><lb ed="R091" n="0791b02"/>五浊之因重。故名同居秽。是故感报兼四恶趣。此 <lb ed="X" n="0572c24"/><lb ed="R091" n="0791b03"/>由烦恼浊中五钝使。随其强者。而牵生四趣。人天 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573a" n="0573a"/> <lb ed="X" n="0573a01"/><lb ed="R091" n="0791b04"/>既由戒善。故烦恼稍轻。安养五浊轻者。由在娑婆。 <lb ed="X" n="0573a02"/><lb ed="R091" n="0791b05"/>专修净业。轻于五浊。故得往生极乐。受人天报。况 <lb ed="X" n="0573a03"/><lb ed="R091" n="0791b06"/>至彼<g ref="#CB15131">邦</g>。尘境轻淸。不生烦恼。故虽人天。皆得不退。 <lb ed="X" n="0573a04"/><lb ed="R091" n="0791b07"/>故名极乐。再往言之。<name role="" type="person">极乐国</name>土。亦分净秽。如观经 <lb ed="X" n="0573a05"/><lb ed="R091" n="0791b08"/>九品。大本三辈。品位既分高下。所见亦自不同。故 <lb ed="X" n="0573a06"/><lb ed="R091" n="0791b09"/>妙宗钞云。初五浊轻。为同居净者。此净甚通。须知 <lb ed="X" n="0573a07"/><lb ed="R091" n="0791b10"/>别意。如戒善者。四教凡位。皆悉能令。五浊轻薄。感 <lb ed="X" n="0573a08"/><lb ed="R091" n="0791b11"/>同居净。而圆观轻浊。感同居净。依正最净。如经中 <lb ed="X" n="0573a09"/><lb ed="R091" n="0791b12"/>说。地观<anchor xml:id="nkr_note_add_0573a0901" n="0573a0901"/><anchor xml:id="beg0573a0901" n="0573a0901"/>已<anchor xml:id="end0573a0901"/>去。一一相状。比于馀经。修众善行。感安 <lb ed="X" n="0573a10"/><lb ed="R091" n="0791b13"/>养土。其相天殊。</p> <lb ed="X" n="0573a11"/><lb ed="R091" n="0791b14"/><p xml:id="pX22p0573a1101">△六拣别。</p> <lb ed="X" n="0573a12"/><lb ed="R091" n="0791b15"/><p xml:id="pX22p0573a1201">【疏】尽理言之。唯究竟寂光。是真极乐。</p> <lb ed="X" n="0573a13"/><lb ed="R091" n="0791b16"/><p xml:id="pX22p0573a1301">【钞】尽理言之等者。此约四土辗转简之。是则分证 <lb ed="X" n="0573a14"/><lb ed="R091" n="0791b17"/>寂光。犹如秽土苦域。唯究竟果人。所居之土。方得 <lb ed="X" n="0573a15"/><lb ed="R091" n="0791b18"/>名为真实极乐。故前序先明。真源不二云。寂光真 <lb ed="X" n="0573a16"/><lb ed="R091" n="0792a01"/>净。初无苦乐之殊。此之谓也。</p> <lb ed="X" n="0573a17"/><lb ed="R091" n="0792a02"/><p xml:id="pX22p0573a1701">△二正报莊严二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0573a18"/><lb ed="R091" n="0792a03"/><p xml:id="pX22p0573a1801">〇次正报莊严。</p> <lb ed="X" n="0573a19"/><lb ed="R091" n="0792a04"/><p xml:id="pX22p0573a1901">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0573a20"/><lb ed="R091" n="0792a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0573a2001">其土有<persName>佛</persName>。号阿弥陀。今现在说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0573a21"/><lb ed="R091" n="0792a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0573a2101">△二释義二。初释三身二。初总标。</p> <lb ed="X" n="0573a22"/><lb ed="R091" n="0792a07"/><p xml:id="pX22p0573a2201">【疏】<persName>佛</persName>有三身。</p> <lb ed="X" n="0573a23"/><lb ed="R091" n="0792a08"/><p xml:id="pX22p0573a2301">△二别释二。初法身。</p> <lb ed="X" n="0573a24"/><lb ed="R091" n="0792a09"/><p xml:id="pX22p0573a2401">【疏】一法性身。居寂光土。身土一如。名秘密藏。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573b" n="0573b"/> <lb ed="X" n="0573b01"/><lb ed="R091" n="0792a10"/><p xml:id="pX22p0573b0101">【钞】观经疏云。法身者。师轨法性。还以法性为身。此 <lb ed="X" n="0573b02"/><lb ed="R091" n="0792a11"/>身非色质。亦非心智。非阴界入之所摄持。强指法 <lb ed="X" n="0573b03"/><lb ed="R091" n="0792a12"/>性。为法身耳。妙宗钞云。师轨释法。捨通从别。通则 <lb ed="X" n="0573b04"/><lb ed="R091" n="0792a13"/>生<persName>佛</persName>俱轨法性。然其九界。虽轨而违。如人依师。不 <lb ed="X" n="0573b05"/><lb ed="R091" n="0792a14"/>顺师教。唯有诸<persName>佛</persName>。从初发心。轨法而修。今能究竟。 <lb ed="X" n="0573b06"/><lb ed="R091" n="0792a15"/>冥合法性。故大经云。诸<persName>佛</persName>所师。所谓法也。以法常 <lb ed="X" n="0573b07"/><lb ed="R091" n="0792a16"/>故。诸<persName>佛</persName>亦常。顺法性故。名法为师。实非所师。与能 <lb ed="X" n="0573b08"/><lb ed="R091" n="0792a17"/>体别。故即所师法。而为其身。虽名为身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0573b0801" n="0573b0801"/><anchor xml:id="beg0573b0801" n="0573b0801"/>已<anchor xml:id="end0573b0801"/>出五阴。 <lb ed="X" n="0573b09"/><lb ed="R091" n="0792a18"/>故非色质。及非心智。色是初阴。心智即四阴。既其 <lb ed="X" n="0573b10"/><lb ed="R091" n="0792b01"/>非阴。亦非入界。故非三科。任持摄属。此则<anchor xml:id="nkr_note_add_0573b1001" n="0573b1001"/><anchor xml:id="beg0573b1001" n="0573b1001"/>已<anchor xml:id="end0573b1001"/>简。分 <lb ed="X" n="0573b11"/><lb ed="R091" n="0792b02"/>段变易。以示生死。阴等摄故。亦可色质简应。心智 <lb ed="X" n="0573b12"/><lb ed="R091" n="0792b03"/>简报。三科简因。既非此等。何以状名。为物機故强 <lb ed="X" n="0573b13"/><lb ed="R091" n="0792b04"/>指法性。名为法身。此能居之身也。所居之土。正如 <lb ed="X" n="0573b14"/><lb ed="R091" n="0792b05"/>前释。</p> <lb ed="X" n="0573b15"/><lb ed="R091" n="0792b06"/><p xml:id="pX22p0573b1501">△二报身。</p> <lb ed="X" n="0573b16"/><lb ed="R091" n="0792b07"/><p xml:id="pX22p0573b1601">【疏】二者报身。居实报土。</p> <lb ed="X" n="0573b17"/><lb ed="R091" n="0792b08"/><p xml:id="pX22p0573b1701">【钞】观经疏云。报身者。修行所感。法花云。久修业所 <lb ed="X" n="0573b18"/><lb ed="R091" n="0792b09"/>得。涅槃云。大般涅槃修道得故。如如智。照如如境。 <lb ed="X" n="0573b19"/><lb ed="R091" n="0792b10"/>菩提智慧。与法性相应相冥。相应者。如函盖相应。 <lb ed="X" n="0573b20"/><lb ed="R091" n="0792b11"/>相冥者。如水乳相冥。法身非身非不身。智既应冥。 <lb ed="X" n="0573b21"/><lb ed="R091" n="0792b12"/>亦非身非不身。强名此智为报身。妙宗钞云。报即 <lb ed="X" n="0573b22"/><lb ed="R091" n="0792b13"/>酬报也。修行是因。感于妙报。而酬因也。法花证智 <lb ed="X" n="0573b23"/><lb ed="R091" n="0792b14"/>德。经云慧光照无量。久修业所得。大般涅槃证断 <lb ed="X" n="0573b24"/><lb ed="R091" n="0792b15"/>德也。此二果德。酬答修因。是故名报。感报之时。其 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0573c" n="0573c"/> <lb ed="X" n="0573c01"/><lb ed="R091" n="0792b16"/>相何似。故以一法。二喩显之。如名不异。所观差别。 <lb ed="X" n="0573c02"/><lb ed="R091" n="0792b17"/>不名如境。智外有境。不名如智。各二如者。境如如 <lb ed="X" n="0573c03"/><lb ed="R091" n="0792b18"/>智。智如如境。此之境智。故得应冥。智慧名通。故以 <lb ed="X" n="0573c04"/><lb ed="R091" n="0793a01"/>果觉。菩提简之。即是无上菩提之智。与法性境。相 <lb ed="X" n="0573c05"/><lb ed="R091" n="0793a02"/>应相冥。先擧函盖。喩其相应。恐谓函盖。虽际畔相 <lb ed="X" n="0573c06"/><lb ed="R091" n="0793a03"/>当。终存两相。故重擧水乳。以喩相冥。令知始本。同 <lb ed="X" n="0573c07"/><lb ed="R091" n="0793a04"/>是觉性。其体泯然。正同水乳。则显境外无智。智外 <lb ed="X" n="0573c08"/><lb ed="R091" n="0793a05"/>无境。水乳可见。言非身者。非应<persName>佛</persName>有分齐身。非不 <lb ed="X" n="0573c09"/><lb ed="R091" n="0793a06"/>身者。非报<persName>佛</persName>无分齐身。又非身。则非有。非不身。则 <lb ed="X" n="0573c10"/><lb ed="R091" n="0793a07"/>非空。中道法身。乃本觉体。始觉冥此。能冥亦忘。为 <lb ed="X" n="0573c11"/><lb ed="R091" n="0793a08"/>成现故。强名报智。土義同前。</p> <lb ed="X" n="0573c12"/><lb ed="R091" n="0793a09"/><p xml:id="pX22p0573c1201">△三应化身。</p> <lb ed="X" n="0573c13"/><lb ed="R091" n="0793a10"/><p xml:id="pX22p0573c1301">【疏】三应化身。居不二土。随九品機。所见不同。</p> <lb ed="X" n="0573c14"/><lb ed="R091" n="0793a11"/><p xml:id="pX22p0573c1401">【钞】观经疏云。应身者。应同万物为身也。智与体冥。 <lb ed="X" n="0573c15"/><lb ed="R091" n="0793a12"/>能起大用。如水银和真金。能涂诸色像。功德和法 <lb ed="X" n="0573c16"/><lb ed="R091" n="0793a13"/>身。处处应现往。能为身非身。然此三身。不可幷别。 <lb ed="X" n="0573c17"/><lb ed="R091" n="0793a14"/>一异即乖法体。即一而三。即三而一。乃会玄文。妙 <lb ed="X" n="0573c18"/><lb ed="R091" n="0793a15"/>宗钞云。如谷答响。大小随声。如鉴现形。端醜在质。 <lb ed="X" n="0573c19"/><lb ed="R091" n="0793a16"/>应万物感现勝劣身。智即报身。体即法身。此二冥 <lb ed="X" n="0573c20"/><lb ed="R091" n="0793a17"/>合。应用无方。真金上色。需水银和。方能涂物。阙此 <lb ed="X" n="0573c21"/><lb ed="R091" n="0793a18"/>一缘。金无涂用。报智功德。契会法身。随有機处。应 <lb ed="X" n="0573c22"/><lb ed="R091" n="0793b01"/>无不往。上所说报。<anchor xml:id="nkr_note_add_0573c2201" n="0573c2201"/><anchor xml:id="beg0573c2201" n="0573c2201"/>但<anchor xml:id="end0573c2201"/>论冥法。即自受用也。今明垂 <lb ed="X" n="0573c23"/><lb ed="R091" n="0793b02"/>应。以他受用。常住之应。对于生身。无常之应。示二 <lb ed="X" n="0573c24"/><lb ed="R091" n="0793b03"/>迹用。是故双明身等。身即生身。有分齐相。故名为 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574a" n="0574a"/> <lb ed="X" n="0574a01"/><lb ed="R091" n="0793b04"/>身。非身是报。无分齐相。故曰非身。小般若云。<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0574a02"/><lb ed="R091" n="0793b05"/>非身。是名大身。大身者。乃他受用身也。他身者。一 <lb ed="X" n="0574a03"/><lb ed="R091" n="0793b06"/>时随機。变化而有。義则同于应身。体用少有差别。 <lb ed="X" n="0574a04"/><lb ed="R091" n="0793b07"/>应身则从法报。冥合之体。以起应用。化身则从应 <lb ed="X" n="0574a05"/><lb ed="R091" n="0793b08"/>身之体。以起化用。乃从用而为用也。更或从化而 <lb ed="X" n="0574a06"/><lb ed="R091" n="0793b09"/>化。则化化无穷。应身则八相始终。化身则倏起倏 <lb ed="X" n="0574a07"/><lb ed="R091" n="0793b10"/>灭。居不二土者。报身为能证之智。法身为所证之 <lb ed="X" n="0574a08"/><lb ed="R091" n="0793b11"/>理。是则寂光实报。皆能应之体。他受用土。及方便 <lb ed="X" n="0574a09"/><lb ed="R091" n="0793b12"/>同居。皆应身所居之土。機缘差别。有乎九品。故视 <lb ed="X" n="0574a10"/><lb ed="R091" n="0793b13"/>之为异。<persName>佛</persName>应无差。则寂光实报。横在三品。故云不 <lb ed="X" n="0574a11"/><lb ed="R091" n="0793b14"/>二。应准观经疏。判九品往生人。须者往检。又四土。 <lb ed="X" n="0574a12"/><lb ed="R091" n="0793b15"/>土土各分九品。随土感见。三身有异。随機感见。四 <lb ed="X" n="0574a13"/><lb ed="R091" n="0793b16"/>土不同。</p> <lb ed="X" n="0574a14"/><lb ed="R091" n="0793b17"/><p xml:id="pX22p0574a1401">△次释简异。</p> <lb ed="X" n="0574a15"/><lb ed="R091" n="0793b18"/><p xml:id="pX22p0574a1501">【疏】现在说法。拣非过未也。</p> <lb ed="X" n="0574a16"/><lb ed="R091" n="0794a01"/><p xml:id="pX22p0574a1601">【钞】下经云。阿弥陀<persName>佛</persName>。成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0574a1601" n="0574a1601"/><anchor xml:id="beg0574a1601" n="0574a1601"/>已<anchor xml:id="end0574a1601"/>来。于今十劫。则知弥 <lb ed="X" n="0574a17"/><lb ed="R091" n="0794a02"/>陀现在成<persName>佛</persName>。而为众生说法。非过去未来之诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0574a18"/><lb ed="R091" n="0794a03"/>也。</p> <lb ed="X" n="0574a19"/><lb ed="R091" n="0794a04"/><p xml:id="pX22p0574a1901">△二别释二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0574a20"/><lb ed="R091" n="0794a05"/><p xml:id="pX22p0574a2001">〇二别释二。初依报二。初总明极乐。</p> <lb ed="X" n="0574a21"/><lb ed="R091" n="0794a06"/><p xml:id="pX22p0574a2101">△二释经二。初依报二。初总明极乐二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0574a22"/><lb ed="R091" n="0794a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0574a2201">舍利弗。彼土何故。名为极乐。其国众生。无有众苦。但 <lb ed="X" n="0574a23"/><lb ed="R091" n="0794a08"/>受诸乐。故名极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0574a24"/><lb ed="R091" n="0794a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0574a2401">△二释義。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574b" n="0574b"/> <lb ed="X" n="0574b01"/><lb ed="R091" n="0794a10"/><p xml:id="pX22p0574b0101">【疏】彼土下征起。其国下总释。无有众苦者。无三涂 <lb ed="X" n="0574b02"/><lb ed="R091" n="0794a11"/>八难等诸苦也。对娑婆极苦言之。故云极乐。</p> <lb ed="X" n="0574b03"/><lb ed="R091" n="0794a12"/><p xml:id="pX22p0574b0301">【钞】<name role="" type="person">娑婆世界</name>。具乎六道。人天修罗。名三善道。以戒 <lb ed="X" n="0574b04"/><lb ed="R091" n="0794a13"/>善为因。地狱饿鬼畜牲。名三恶道。以恶逆为因。道 <lb ed="X" n="0574b05"/><lb ed="R091" n="0794a14"/>即能通之義。谓一切众生。造作善业。能通人天等 <lb ed="X" n="0574b06"/><lb ed="R091" n="0794a15"/>处。造作恶业。能通地狱等处故也。又谓之三涂者。 <lb ed="X" n="0574b07"/><lb ed="R091" n="0794a16"/>乃约果为名。即由恶业。而通至于火途。刀途。血途 <lb ed="X" n="0574b08"/><lb ed="R091" n="0794a17"/>也。一地狱道谓。此处在地之下。幷<name role="" type="person">铁围山</name>间。有八 <lb ed="X" n="0574b09"/><lb ed="R091" n="0794a18"/>寒八热等狱。即造作极重恶业众生。堕于此道。故 <lb ed="X" n="0574b10"/><lb ed="R091" n="0794b01"/>名地狱道。二饿鬼道有三种。一谓罪业极重者。积 <lb ed="X" n="0574b11"/><lb ed="R091" n="0794b02"/>劫不闻浆水之名。其次者但伺求人间。荡涤脓血 <lb ed="X" n="0574b12"/><lb ed="R091" n="0794b03"/>粪秽。又其次者。时或一饱。加以刀杖。驱逼塡河塞 <lb ed="X" n="0574b13"/><lb ed="R091" n="0794b04"/>海。即造恶业众生。由悭贪故。生于此道。三畜牲道。 <lb ed="X" n="0574b14"/><lb ed="R091" n="0794b05"/>谓披毛戴角。鳞甲羽毛。四足多足。有足无足。水陆 <lb ed="X" n="0574b15"/><lb ed="R091" n="0794b06"/>空行等。即造作恶业众生。由愚痴故。生于此道。八 <lb ed="X" n="0574b16"/><lb ed="R091" n="0794b07"/>难者。八处皆障难也。此之八处。虽感报苦乐有异。 <lb ed="X" n="0574b17"/><lb ed="R091" n="0794b08"/>而皆不得见<persName>佛</persName>。不闻正法。故总称为难。一地狱难。 <lb ed="X" n="0574b18"/><lb ed="R091" n="0794b09"/>義释同前。地狱之中。长夜冥冥。受苦无间。障于见 <lb ed="X" n="0574b19"/><lb ed="R091" n="0794b10"/><persName>佛</persName>闻法。是故名难。二畜牲难。義释同前。畜牲道中。 <lb ed="X" n="0574b20"/><lb ed="R091" n="0794b11"/>受苦无穷。障于见<persName>佛</persName>闻法。是故名难。三饿鬼难。義 <lb ed="X" n="0574b21"/><lb ed="R091" n="0794b12"/>释同前。饿鬼道中。受苦无量。障于见<persName>佛</persName>闻法。是故 <lb ed="X" n="0574b22"/><lb ed="R091" n="0794b13"/>名难。四长寿天难。谓此天以五百劫为寿。即色界 <lb ed="X" n="0574b23"/><lb ed="R091" n="0794b14"/>第四禅中。无想天也。言无想者。以其心识不行。如 <lb ed="X" n="0574b24"/><lb ed="R091" n="0794b15"/>冰鱼蛰虫。外道修行。多生其处。障于见<persName>佛</persName>闻法。是 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0574c" n="0574c"/> <lb ed="X" n="0574c01"/><lb ed="R091" n="0794b16"/>故名难。五北<g ref="#CB15106">鬱</g>单越难。梵语<g ref="#CB15106">鬱</g>单越。华言勝处。谓 <lb ed="X" n="0574c02"/><lb ed="R091" n="0794b17"/>此处感报。勝东西南三洲也。其人寿一千岁。命无 <lb ed="X" n="0574c03"/><lb ed="R091" n="0794b18"/>中夭。为著乐故。不受教化。是以圣人不出其中。不 <lb ed="X" n="0574c04"/><lb ed="R091" n="0795a01"/>得见<persName>佛</persName>闻法。故名为难。六盲聋瘖哑难。谓此等人 <lb ed="X" n="0574c05"/><lb ed="R091" n="0795a02"/>虽生中国。而业障深重。盲聋瘖哑。诸根不具。値<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0574c06"/><lb ed="R091" n="0795a03"/>出世。而不能见<persName>佛</persName>。虽说大法。亦不能闻。故名为难。 <lb ed="X" n="0574c07"/><lb ed="R091" n="0795a04"/>七世智辩聪难。谓世间之人。邪智聪利者。唯务耽 <lb ed="X" n="0574c08"/><lb ed="R091" n="0795a05"/>习外道经书。不信出世正法。故名为难。八生在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0574c09"/><lb ed="R091" n="0795a06"/>前<persName>佛</persName>後难。谓<persName>佛</persName>出现于世。为大导师。令诸众生。離 <lb ed="X" n="0574c10"/><lb ed="R091" n="0795a07"/>生死苦。得涅槃乐。人有缘者。乃得値遇。其生在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0574c11"/><lb ed="R091" n="0795a08"/>前<persName>佛</persName>後者。由业重缘薄。既不见<persName>佛</persName>。亦不闻法。故名 <lb ed="X" n="0574c12"/><lb ed="R091" n="0795a09"/>生在<persName>佛</persName>前<persName>佛</persName>後难。等诸苦者。即人间八苦也。一生 <lb ed="X" n="0574c13"/><lb ed="R091" n="0795a10"/>苦有五种。一者受胎。谓识托母胎之时。在母腹中 <lb ed="X" n="0574c14"/><lb ed="R091" n="0795a11"/>窄隘不净。二者种子。谓识托父母遗体。其识种子。 <lb ed="X" n="0574c15"/><lb ed="R091" n="0795a12"/>随母气息出入。不得自在。三者增长。谓在母腹中。 <lb ed="X" n="0574c16"/><lb ed="R091" n="0795a13"/>经十月日。内热煎煮。身形渐成。住在生脏之下。熟 <lb ed="X" n="0574c17"/><lb ed="R091" n="0795a14"/>藏之上。间夹如狱。四者出胎。谓初生下。有冷风热 <lb ed="X" n="0574c18"/><lb ed="R091" n="0795a15"/>风吹身。及衣服等触体。肌肤柔嫩。如被物<anchor xml:id="nkr_note_add_0574c1801" n="0574c1801"/><anchor xml:id="beg0574c1801" n="0574c1801"/>刺<anchor xml:id="end0574c1801"/>。五者 <lb ed="X" n="0574c19"/><lb ed="R091" n="0795a16"/>种类。谓人品有富贵贫贱。相貌有残缺妍醜。是名 <lb ed="X" n="0574c20"/><lb ed="R091" n="0795a17"/>生苦。二老苦有二种。一者增长。谓从少至壮。从壮 <lb ed="X" n="0574c21"/><lb ed="R091" n="0795a18"/>至衰。气力羸少。动止不寧。二者灭壞。谓盛去衰来。 <lb ed="X" n="0574c22"/><lb ed="R091" n="0795b01"/>精神耗减。其命日促。渐至朽壞。是名老苦。三病苦 <lb ed="X" n="0574c23"/><lb ed="R091" n="0795b02"/>有二种。一者身病。谓四大不调。众病交攻。若地大 <lb ed="X" n="0574c24"/><lb ed="R091" n="0795b03"/>不调。擧身沉重。水大不调。擧身胖肿。火大不调。擧 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575a" n="0575a"/> <lb ed="X" n="0575a01"/><lb ed="R091" n="0795b04"/>身蒸热。风大不调。擧身倔强。二者心病。谓心怀苦 <lb ed="X" n="0575a02"/><lb ed="R091" n="0795b05"/>恼。忧切悲哀。是名病苦。四死苦有二种。一者病死。 <lb ed="X" n="0575a03"/><lb ed="R091" n="0795b06"/>谓因疾病。寿尽而死。二者外缘。谓或遇恶缘。或遭 <lb ed="X" n="0575a04"/><lb ed="R091" n="0795b07"/>水火等难而死。是名死苦。五爱别離苦。谓常所亲 <lb ed="X" n="0575a05"/><lb ed="R091" n="0795b08"/>爱之人。乖违離散。不得共处。是名爱别離苦。六怨 <lb ed="X" n="0575a06"/><lb ed="R091" n="0795b09"/>憎会苦。谓常所怨仇。憎恶之人。本求远離。而反集 <lb ed="X" n="0575a07"/><lb ed="R091" n="0795b10"/>聚。是名恐憎会苦。七求不得苦。谓世间一切事物。 <lb ed="X" n="0575a08"/><lb ed="R091" n="0795b11"/>心所爱乐者。求之而不能得。是名求不得苦。八五 <lb ed="X" n="0575a09"/><lb ed="R091" n="0795b12"/>阴炽盛苦。五阴者。色受想行识也。阴即覆盖之義。 <lb ed="X" n="0575a10"/><lb ed="R091" n="0795b13"/>谓能盖覆真性。不令显发也。盛即盛大之義。谓前 <lb ed="X" n="0575a11"/><lb ed="R091" n="0795b14"/>生老病死等。众苦聚集。故名五阴炽盛苦。对娑婆 <lb ed="X" n="0575a12"/><lb ed="R091" n="0795b15"/>极苦言之。故名极乐者。盖极乐众生。无有如上娑 <lb ed="X" n="0575a13"/><lb ed="R091" n="0795b16"/>婆。种种极苦之事。故名极乐。若敌显者。极乐众生。 <lb ed="X" n="0575a14"/><lb ed="R091" n="0795b17"/>六根所对尘境。无非微妙。色声香味触。莫不生人 <lb ed="X" n="0575a15"/><lb ed="R091" n="0795b18"/>观解。信念三宝。故无三毒之因。不造恶逆之业。故 <lb ed="X" n="0575a16"/><lb ed="R091" n="0796a01"/>无三涂之苦果。无三道之障难也。闻法入定。不堕 <lb ed="X" n="0575a17"/><lb ed="R091" n="0796a02"/>无想。故无长寿天难也。虽受极乐。常受教化。故无 <lb ed="X" n="0575a18"/><lb ed="R091" n="0796a03"/><name role="" type="person">北俱卢洲</name>难也。六根淸净。明利黠慧。故无盲聋瘖 <lb ed="X" n="0575a19"/><lb ed="R091" n="0796a04"/>哑难也。众生生者。皆正定聚。故无世智辩聪难也。 <lb ed="X" n="0575a20"/><lb ed="R091" n="0796a05"/>阿弥陀<persName>佛</persName>。今现在说法。经无量劫。观音即補其处。 <lb ed="X" n="0575a21"/><lb ed="R091" n="0796a06"/>号普光功德山王<persName>佛</persName>。故无<persName>佛</persName>前<persName>佛</persName>後难也。莲苞托 <lb ed="X" n="0575a22"/><lb ed="R091" n="0796a07"/>质。无生苦也。寒暑不迁。无老苦也。身非分段。无病 <lb ed="X" n="0575a23"/><lb ed="R091" n="0796a08"/>苦也。寿命无量。无死苦也。无父母妻子。无爱别離 <lb ed="X" n="0575a24"/><lb ed="R091" n="0796a09"/>苦也。诸上善人聚会。无怨憎会苦也。天花香食。自 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575b" n="0575b"/> <lb ed="X" n="0575b01"/><lb ed="R091" n="0796a10"/>然受用。无求不得苦也。观照阴空。无蕴苦也。</p> <lb ed="X" n="0575b02"/><lb ed="R091" n="0796a11"/><p xml:id="pX22p0575b0201">△二别二莊严二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0575b03"/><lb ed="R091" n="0796a12"/><p xml:id="pX22p0575b0301">〇二别示莊严五。初栏网行树。</p> <lb ed="X" n="0575b04"/><lb ed="R091" n="0796a13"/><p xml:id="pX22p0575b0401">△二释经二。初栏楯行树二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0575b05"/><lb ed="R091" n="0796a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0575b0501">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。七褈栏楯。七褈罗网。七褈行树。 <lb ed="X" n="0575b06"/><lb ed="R091" n="0796a15"/>皆是四宝。周迊围绕。是故彼国。名为极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0575b07"/><lb ed="R091" n="0796a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0575b0701">△二解義四。初释栏楯。</p> <lb ed="X" n="0575b08"/><lb ed="R091" n="0796a17"/><p xml:id="pX22p0575b0801">【疏】栏。槛也。横曰栏。纵曰楯。莊严宝树。围绕华丛也。</p> <lb ed="X" n="0575b09"/><lb ed="R091" n="0796a18"/><p xml:id="pX22p0575b0901">△次释罗网。</p> <lb ed="X" n="0575b10"/><lb ed="R091" n="0796b01"/><p xml:id="pX22p0575b1001">【疏】罗网者。宝网罗覆。光色晃耀。周迊垂佈。莊严挍 <lb ed="X" n="0575b11"/><lb ed="R091" n="0796b02"/>饰也。</p> <lb ed="X" n="0575b12"/><lb ed="R091" n="0796b03"/><p xml:id="pX22p0575b1201">△三释行树。</p> <lb ed="X" n="0575b13"/><lb ed="R091" n="0796b04"/><p xml:id="pX22p0575b1301">【疏】行树者。观经云。一一树高。八<anchor xml:id="nkr_note_add_0575b1301" n="0575b1301"/><anchor xml:id="beg0575b1301" n="0575b1301"/>千<anchor xml:id="end0575b1301"/>由旬。七宝花葉。 <lb ed="X" n="0575b14"/><lb ed="R091" n="0796b05"/>无不具足。</p> <lb ed="X" n="0575b15"/><lb ed="R091" n="0796b06"/><p xml:id="pX22p0575b1501">△四释四宝。</p> <lb ed="X" n="0575b16"/><lb ed="R091" n="0796b07"/><p xml:id="pX22p0575b1601">【疏】四宝者。金银琉璃玻璃也。</p> <lb ed="X" n="0575b17"/><lb ed="R091" n="0796b08"/><p xml:id="pX22p0575b1701">【钞】大略言之。极乐宝地之上。一一珍宝。楼阁之外。 <lb ed="X" n="0575b18"/><lb ed="R091" n="0796b09"/>莫不列以宝树。宝树之外。绕以栏楯。宝树栏楯之 <lb ed="X" n="0575b19"/><lb ed="R091" n="0796b10"/>上。又覆以罗网。各以七褈为率者。所以表菩提分 <lb ed="X" n="0575b20"/><lb ed="R091" n="0796b11"/>也。然若树若栏若网。皆以四宝者。所以表七觉。不 <lb ed="X" n="0575b21"/><lb ed="R091" n="0796b12"/>離四谛也。<name role="" type="person">娑婆世界</name>。王臣之家。非无此严。然以树 <lb ed="X" n="0575b22"/><lb ed="R091" n="0796b13"/>言之。不过丛林。以栏言之。不过木石。以网言之。不 <lb ed="X" n="0575b23"/><lb ed="R091" n="0796b14"/>过丝麻。以地言之。不过土石。以因言之。不过人力。 <lb ed="X" n="0575b24"/><lb ed="R091" n="0796b15"/>诸天虽复同之。非若净土之演法音。净土秽土之 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0575c" n="0575c"/> <lb ed="X" n="0575c01"/><lb ed="R091" n="0796b16"/>不同。自然造作之各异。岂无其故哉。解引观经。一 <lb ed="X" n="0575c02"/><lb ed="R091" n="0796b17"/>一树高。八千由旬。七宝花葉。无不具足。以类明之。 <lb ed="X" n="0575c03"/><lb ed="R091" n="0796b18"/>则所莊严。不啻四宝。又可知也。今当具引大本。及 <lb ed="X" n="0575c04"/><lb ed="R091" n="0797a01"/>以观经。一一具列。非曰好繁。亦所以助长。求生净 <lb ed="X" n="0575c05"/><lb ed="R091" n="0797a02"/>土者。之信乐耳。观经云。观宝树者。一一观之。作七 <lb ed="X" n="0575c06"/><lb ed="R091" n="0797a03"/>宝行树想。一一树高。八千由旬。其诸宝树。七宝花 <lb ed="X" n="0575c07"/><lb ed="R091" n="0797a04"/>葉。无不具足。一一花葉。作异宝色。琉璃色中。出金 <lb ed="X" n="0575c08"/><lb ed="R091" n="0797a05"/>色光。玻璃色中。出红色光。玛瑙色中。出砗磲光。砗 <lb ed="X" n="0575c09"/><lb ed="R091" n="0797a06"/>磲色中。出绿珍珠光。珊瑚琥珀。一切众宝。以为映 <lb ed="X" n="0575c10"/><lb ed="R091" n="0797a07"/>饰。妙珍珠网。弥覆树上。一一树上。有七褈网。一一 <lb ed="X" n="0575c11"/><lb ed="R091" n="0797a08"/>网间。有五百亿。妙花宫殿。如<name role="" type="person">梵王宫</name>。诸天童子。自 <lb ed="X" n="0575c12"/><lb ed="R091" n="0797a09"/>然在中。一一童子。五百亿释迦毘楞伽摩尼。以为 <lb ed="X" n="0575c13"/><lb ed="R091" n="0797a10"/>璎珞。其摩尼光。照百由旬。犹如和合。百亿日月不 <lb ed="X" n="0575c14"/><lb ed="R091" n="0797a11"/>可具名。众宝间错。色中上者。此诸宝树。行行相当。 <lb ed="X" n="0575c15"/><lb ed="R091" n="0797a12"/>葉葉相次。于众葉间。生诸妙花。华上自然有七宝 <lb ed="X" n="0575c16"/><lb ed="R091" n="0797a13"/>果。一一树葉。纵廣正等。二十五由旬。其葉千色。有 <lb ed="X" n="0575c17"/><lb ed="R091" n="0797a14"/>百种画。如天璎珞。有众妙花。作阎浮檀金色。如旋 <lb ed="X" n="0575c18"/><lb ed="R091" n="0797a15"/>火轮。婉转葉间。涌生诸果。如帝释甁。有大光明。化 <lb ed="X" n="0575c19"/><lb ed="R091" n="0797a16"/>成幢幡。无论宝盖。是宝盖中。映现三千大千世界 <lb ed="X" n="0575c20"/><lb ed="R091" n="0797a17"/>一切<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0575c2001" n="0575c2001"/><anchor xml:id="beg0575c2001" n="0575c2001"/>事<anchor xml:id="end0575c2001"/>。十方<persName>佛</persName>国。亦于中现。又大本云。复有七 <lb ed="X" n="0575c21"/><lb ed="R091" n="0797a18"/>种宝树。其纯一宝树者。根茎枝葉花果。皆以一宝。 <lb ed="X" n="0575c22"/><lb ed="R091" n="0797b01"/>二宝为一树者。根茎枝葉。花果间以二宝。三宝为 <lb ed="X" n="0575c23"/><lb ed="R091" n="0797b02"/>一树者。根茎枝葉。花果间以三宝。四宝为一树者。 <lb ed="X" n="0575c24"/><lb ed="R091" n="0797b03"/>根茎枝葉。各以一宝。其花与果。同于根茎。五宝为 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576a" n="0576a"/> <lb ed="X" n="0576a01"/><lb ed="R091" n="0797b04"/>一树者。根茎枝葉花。各以一宝。果则同于其根。六 <lb ed="X" n="0576a02"/><lb ed="R091" n="0797b05"/>宝为一树者。根茎枝葉花果。各以一宝。七宝为一 <lb ed="X" n="0576a03"/><lb ed="R091" n="0797b06"/>树者。亦复如是。唯加其节。益用一宝。如是诸树。种 <lb ed="X" n="0576a04"/><lb ed="R091" n="0797b07"/>种各异。行行相値。茎茎相望。枝枝相准。葉葉相向。 <lb ed="X" n="0576a05"/><lb ed="R091" n="0797b08"/>华华相顺。果果相当。如是行列。数百千重。间以宝 <lb ed="X" n="0576a06"/><lb ed="R091" n="0797b09"/>池。亦复如是。乃至周遍世界。荣色光耀。不可勝视。</p> <lb ed="X" n="0576a07"/><lb ed="R091" n="0797b10"/><p xml:id="pX22p0576a0701">△二花池楼观二。初分科。</p> <lb ed="X" n="0576a08"/><lb ed="R091" n="0797b11"/><p xml:id="pX22p0576a0801">〇二花池楼观二。初正明。</p> <lb ed="X" n="0576a09"/><lb ed="R091" n="0797b12"/><p xml:id="pX22p0576a0901">△二释经二。初花池楼观二。初正明二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0576a10"/><lb ed="R091" n="0797b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0576a1001">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。有七宝池。八功德水。充满其中。 <lb ed="X" n="0576a11"/><lb ed="R091" n="0797b14"/>池底纯以金沙佈地。四边阶道。金银琉璃。玻璃合成。 <lb ed="X" n="0576a12"/><lb ed="R091" n="0797b15"/>上有楼阁。亦以金银琉璃。玻璃砗磲。赤珠玛瑙。而严 <lb ed="X" n="0576a13"/><lb ed="R091" n="0797b16"/>饰之。池中莲花。大如车轮。靑色靑光。黄色黄光。赤色 <lb ed="X" n="0576a14"/><lb ed="R091" n="0797b17"/>赤光。白色白光。微妙香洁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0576a15"/><lb ed="R091" n="0797b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0576a1501">△二释義六。初释七宝池。</p> <lb ed="X" n="0576a16"/><lb ed="R091" n="0798a01"/><p xml:id="pX22p0576a1601">【疏】七宝池者。观经云。一一池水。七宝所成。其宝柔 <lb ed="X" n="0576a17"/><lb ed="R091" n="0798a02"/>软。从如意珠王生。</p> <lb ed="X" n="0576a18"/><lb ed="R091" n="0798a03"/><p xml:id="pX22p0576a1801">【钞】七宝池。从水得名。故引观经池水。从七宝成而 <lb ed="X" n="0576a19"/><lb ed="R091" n="0798a04"/>释。然<name role="" type="person">娑婆世界</name>。水岂无之。乃从天一而生。故体非 <lb ed="X" n="0576a20"/><lb ed="R091" n="0798a05"/>七宝。宝岂无之。乃从戊<anchor xml:id="nkr_note_add_0576a2001" n="0576a2001"/><anchor xml:id="beg0576a2001" n="0576a2001"/>己<anchor xml:id="end0576a2001"/>而生。故体非柔软。净土 <lb ed="X" n="0576a21"/><lb ed="R091" n="0798a06"/>之水柔而非阴。宝而不刚。净秽所以异也。不特此 <lb ed="X" n="0576a22"/><lb ed="R091" n="0798a07"/>也。彼经又云。其摩尼水。流注华间。寻树上下。正以 <lb ed="X" n="0576a23"/><lb ed="R091" n="0798a08"/>体非天一。故不特可下。而亦可上。粗妙所以分也。 <lb ed="X" n="0576a24"/><lb ed="R091" n="0798a09"/>又不特此也。彼经又云。其声微妙。演说苦空。无常 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576b" n="0576b"/> <lb ed="X" n="0576b01"/><lb ed="R091" n="0798a10"/>无我。诸波罗蜜。复有赞歎诸<persName>佛</persName>相好者。如意珠王。 <lb ed="X" n="0576b02"/><lb ed="R091" n="0798a11"/>涌出金色。微妙光明。其光化为百宝色鸟。和鸣哀 <lb ed="X" n="0576b03"/><lb ed="R091" n="0798a12"/>雅。常赞念<persName>佛</persName>念法念僧。正以体即唯心。无情说法 <lb ed="X" n="0576b04"/><lb ed="R091" n="0798a13"/>苦乐所以别也。</p> <lb ed="X" n="0576b05"/><lb ed="R091" n="0798a14"/><p xml:id="pX22p0576b0501">△次释八功德水。</p> <lb ed="X" n="0576b06"/><lb ed="R091" n="0798a15"/><p xml:id="pX22p0576b0601">【疏】八德者。唐译云。一澄净。二淸凉。三甘美。四轻软。 <lb ed="X" n="0576b07"/><lb ed="R091" n="0798a16"/>五润泽。六安和。七除饥渴。八长养诸根。</p> <lb ed="X" n="0576b08"/><lb ed="R091" n="0798a17"/><p xml:id="pX22p0576b0801">【钞】此与观经所列少异。彼云。轻。淸凉。耎。美。不臭。饮 <lb ed="X" n="0576b09"/><lb ed="R091" n="0798a18"/>时调适。饮<anchor xml:id="nkr_note_add_0576b0901" n="0576b0901"/><anchor xml:id="beg0576b0901" n="0576b0901"/>已<anchor xml:id="end0576b0901"/>无患。疏复以八德而对五入。淸是色 <lb ed="X" n="0576b10"/><lb ed="R091" n="0798b01"/>入。不臭香入。轻冷耎是触入。美是味入。调适无患 <lb ed="X" n="0576b11"/><lb ed="R091" n="0798b02"/>是法入。妙宗钞云。疏释八德。而对五入。幷前说法。 <lb ed="X" n="0576b12"/><lb ed="R091" n="0798b03"/>即声入也。虽成六入。无非妙境。故令行者。速证无 <lb ed="X" n="0576b13"/><lb ed="R091" n="0798b04"/>生。又大本云。八功德水。湛然盈满。淸净香洁。味如 <lb ed="X" n="0576b14"/><lb ed="R091" n="0798b05"/>甘露。彼诸菩萨声闻。诸上善人。若七宝池中。澡雪 <lb ed="X" n="0576b15"/><lb ed="R091" n="0798b06"/>形体。意欲令水没足。水即没足。欲令至膝。水即至 <lb ed="X" n="0576b16"/><lb ed="R091" n="0798b07"/>膝。欲令至腰至腋。以至于颈。水亦如是。欲淋灌其 <lb ed="X" n="0576b17"/><lb ed="R091" n="0798b08"/>身。悉如其意。欲令其水如初。即亦如初。调和冷暖。 <lb ed="X" n="0576b18"/><lb ed="R091" n="0798b09"/>无不顺适。开神脱体。涤荡情虑。淸明澄洁。莹若无 <lb ed="X" n="0576b19"/><lb ed="R091" n="0798b10"/>形。</p> <lb ed="X" n="0576b20"/><lb ed="R091" n="0798b11"/><p xml:id="pX22p0576b2001">△三释金沙佈地。</p> <lb ed="X" n="0576b21"/><lb ed="R091" n="0798b12"/><p xml:id="pX22p0576b2101">【疏】金沙佈地者。观经云。黄金为渠。渠下皆以杂色 <lb ed="X" n="0576b22"/><lb ed="R091" n="0798b13"/>金刚。而为底沙。</p> <lb ed="X" n="0576b23"/><lb ed="R091" n="0798b14"/><p xml:id="pX22p0576b2301">【钞】此经但云金沙佈地。观经云金刚以为底沙。其 <lb ed="X" n="0576b24"/><lb ed="R091" n="0798b15"/>文犹略。具足言之。应如大本云。黄金池者。底白银 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0576c" n="0576c"/> <lb ed="X" n="0576c01"/><lb ed="R091" n="0798b16"/>沙。水晶池者。底琉璃沙。珊瑚池者。底琥珀沙。有二 <lb ed="X" n="0576c02"/><lb ed="R091" n="0798b17"/>宝为一池者。其底亦以二宝。若黄金白银池者。底 <lb ed="X" n="0576c03"/><lb ed="R091" n="0798b18"/>沙则以珊瑚琥珀。若珊瑚琥珀池者。底沙则以砗 <lb ed="X" n="0576c04"/><lb ed="R091" n="0799a01"/>磲玛瑙。若三宝四宝。以至七宝。共为一池。则底沙 <lb ed="X" n="0576c05"/><lb ed="R091" n="0799a02"/>亦如是。此诸宝池。有方四十里者。有方五十里者。 <lb ed="X" n="0576c06"/><lb ed="R091" n="0799a03"/>有方六十里者。如是辗转渐大。以至于方二万四 <lb ed="X" n="0576c07"/><lb ed="R091" n="0799a04"/>百八十里。若大海然。是诸池者。皆菩萨声闻。诸上 <lb ed="X" n="0576c08"/><lb ed="R091" n="0799a05"/>善人。生长之所。有时浴于其间。若彼<persName>佛</persName>池。其方倍 <lb ed="X" n="0576c09"/><lb ed="R091" n="0799a06"/>此。皆七宝相间而成。白月珠。明月珠。摩尼珠为之 <lb ed="X" n="0576c10"/><lb ed="R091" n="0799a07"/>底沙。</p> <lb ed="X" n="0576c11"/><lb ed="R091" n="0799a08"/><p xml:id="pX22p0576c1101">△四释四宝。</p> <lb ed="X" n="0576c12"/><lb ed="R091" n="0799a09"/><p xml:id="pX22p0576c1201">【疏】琉璃此云不远。去波罗奈城不远。有此宝故以 <lb ed="X" n="0576c13"/><lb ed="R091" n="0799a10"/>为名。玻璃此云水玉。</p> <lb ed="X" n="0576c14"/><lb ed="R091" n="0799a11"/><p xml:id="pX22p0576c1401">【钞】琉璃梵语。具云吠琉璃。此云不远。是故字体。古 <lb ed="X" n="0576c15"/><lb ed="R091" n="0799a12"/>作流離。以是梵语。故後人见是玉类故改从琉璃 <lb ed="X" n="0576c16"/><lb ed="R091" n="0799a13"/>玻璃亦是梵语。具足应云<anchor xml:id="nkr_note_add_0576c1601" n="0576c1601"/><anchor xml:id="beg0576c1601" n="0576c1601"/>窣<anchor xml:id="end0576c1601"/>坡致迦。其状似此方 <lb ed="X" n="0576c17"/><lb ed="R091" n="0799a14"/>水晶。有赤白靑三色。字体亦应从坡離。人见似玉 <lb ed="X" n="0576c18"/><lb ed="R091" n="0799a15"/>故改从玻璃。砗磲梵语。具足应云牟浴揭拉婆。此 <lb ed="X" n="0576c19"/><lb ed="R091" n="0799a16"/>云靑白色宝。尙书大传曰。大贝。如大车之渠。渠谓 <lb ed="X" n="0576c20"/><lb ed="R091" n="0799a17"/>车辋赤珠。<persName>佛</persName>地论云。赤虫所出。智论云。珍珠出鱼 <lb ed="X" n="0576c21"/><lb ed="R091" n="0799a18"/>腹中。竹中。蛇脑中。不必唯生蚌胎也。玛瑙梵语摩 <lb ed="X" n="0576c22"/><lb ed="R091" n="0799b01"/>婆罗伽隶。此翻玛瑙宝色。如马之脑故名。字体旧 <lb ed="X" n="0576c23"/><lb ed="R091" n="0799b02"/>作玛瑙。後人改从玉石。</p> <lb ed="X" n="0576c24"/><lb ed="R091" n="0799b03"/><p xml:id="pX22p0576c2401">△五释楼阁。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577a" n="0577a"/> <lb ed="X" n="0577a01"/><lb ed="R091" n="0799b04"/><p xml:id="pX22p0577a0101">【疏】楼阁者。观经云。众宝国土。一一界上。有五百亿 <lb ed="X" n="0577a02"/><lb ed="R091" n="0799b05"/>宝楼。大本云。其讲堂精舍。宫殿楼观。皆七宝莊严。 <lb ed="X" n="0577a03"/><lb ed="R091" n="0799b06"/>自然化成。复以珍珠。明月摩尼众宝。以为绞络覆 <lb ed="X" n="0577a04"/><lb ed="R091" n="0799b07"/>盖其上。</p> <lb ed="X" n="0577a05"/><lb ed="R091" n="0799b08"/><p xml:id="pX22p0577a0501">【钞】大本又云。阿弥陀<persName>佛</persName>。讲堂精舍。皆自然七宝。相 <lb ed="X" n="0577a06"/><lb ed="R091" n="0799b09"/>间而成。复有七宝以为楼观栏楯。复有七宝为之 <lb ed="X" n="0577a07"/><lb ed="R091" n="0799b10"/>璎珞。悬饰其侧。复以白珠。明月珠。摩尼珠为之交 <lb ed="X" n="0577a08"/><lb ed="R091" n="0799b11"/>络。遍覆其上。殊特妙好。淸净光辉。不可勝言。其馀 <lb ed="X" n="0577a09"/><lb ed="R091" n="0799b12"/>菩萨声闻。所居宫宇。亦复如是。彼诸天及世人。所 <lb ed="X" n="0577a10"/><lb ed="R091" n="0799b13"/>居宫宇楼阁。称其形色高下大小。或以一宝二宝 <lb ed="X" n="0577a11"/><lb ed="R091" n="0799b14"/>乃至无量众宝。悉化现而成。</p> <lb ed="X" n="0577a12"/><lb ed="R091" n="0799b15"/><p xml:id="pX22p0577a1201">△六释四华。</p> <lb ed="X" n="0577a13"/><lb ed="R091" n="0799b16"/><p xml:id="pX22p0577a1301">【疏】灵芝云。车轮大小。难为定准。十住婆沙论云。轮 <lb ed="X" n="0577a14"/><lb ed="R091" n="0799b17"/>王千辐轮。周围十五里。靑色下。观经云。一一池中。 <lb ed="X" n="0577a15"/><lb ed="R091" n="0799b18"/>有六十亿七宝莲花。则非止四色。一一莲花。团圆 <lb ed="X" n="0577a16"/><lb ed="R091" n="0800a01"/>正等。十二由旬。非止如车轮也。大本云。池中莲花。 <lb ed="X" n="0577a17"/><lb ed="R091" n="0800a02"/>或一由旬。乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577001" n="0577001"/>知百千由旬。是知随機所见优劣不 <lb ed="X" n="0577a18"/><lb ed="R091" n="0800a03"/>同耳。</p> <lb ed="X" n="0577a19"/><lb ed="R091" n="0800a04"/><p xml:id="pX22p0577a1901">【钞】宝池莲花者。一以为净土中之莊严。一以为念 <lb ed="X" n="0577a20"/><lb ed="R091" n="0800a05"/><persName>佛</persName>人之托生。以极乐众生无有婬欲。故无男女。无 <lb ed="X" n="0577a21"/><lb ed="R091" n="0800a06"/>有男女。故无父母。无有父母。故无胎生。尙无胎生。 <lb ed="X" n="0577a22"/><lb ed="R091" n="0800a07"/>岂有卵生。湿生。宜其皆为化生。第今所谈极乐。乃 <lb ed="X" n="0577a23"/><lb ed="R091" n="0800a08"/>横出三界。正与<name role="" type="person">娑婆世界</name>平。是以众生生者。以化 <lb ed="X" n="0577a24"/><lb ed="R091" n="0800a09"/>为主。而三義似兼有之。以其托质莲胎而花居水 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577b" n="0577b"/> <lb ed="X" n="0577b01"/><lb ed="R091" n="0800a10"/>上故也。故大本云。十方无央数世界。诸天人民。以 <lb ed="X" n="0577b02"/><lb ed="R091" n="0800a11"/>至蜎飞蠕动之类。往生阿弥陀<persName>佛</persName>刹者。皆于七宝 <lb ed="X" n="0577b03"/><lb ed="R091" n="0800a12"/>池莲花中化生。自然长大。亦无乳养之者。皆食自 <lb ed="X" n="0577b04"/><lb ed="R091" n="0800a13"/>然之食。其容貌形色。端正净好。固非世人可比。亦 <lb ed="X" n="0577b05"/><lb ed="R091" n="0800a14"/>非天人可比。皆受自然淸虚之身。无极之寿。然约 <lb ed="X" n="0577b06"/><lb ed="R091" n="0800a15"/>下八品言之可也。若上上品生。乘金刚台。到即见 <lb ed="X" n="0577b07"/><lb ed="R091" n="0800a16"/><persName>佛</persName>。不涉莲生。而即悟无生。良有以也。即解云随機 <lb ed="X" n="0577b08"/><lb ed="R091" n="0800a17"/>所见。优劣不同。亦由乎此。</p> <lb ed="X" n="0577b09"/><lb ed="R091" n="0800a18"/><p xml:id="pX22p0577b0901">△二结成二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0577b10"/><lb ed="R091" n="0800b01"/><p xml:id="pX22p0577b1001">〇次结成。</p> <lb ed="X" n="0577b11"/><lb ed="R091" n="0800b02"/><p xml:id="pX22p0577b1101">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0577b12"/><lb ed="R091" n="0800b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0577b1201">舍利弗<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是。功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0577b13"/><lb ed="R091" n="0800b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0577b1301">△二释義二。初正释经文。</p> <lb ed="X" n="0577b14"/><lb ed="R091" n="0800b05"/><p xml:id="pX22p0577b1401">【疏】国界严饰。皆是弥陀。积劫熏修。菩提行愿之所 <lb ed="X" n="0577b15"/><lb ed="R091" n="0800b06"/>成就。</p> <lb ed="X" n="0577b16"/><lb ed="R091" n="0800b07"/><p xml:id="pX22p0577b1601">【钞】释成如上。种种严饰。皆弥陀功德之所莊严。功 <lb ed="X" n="0577b17"/><lb ed="R091" n="0800b08"/>之言力。德之言用。此皆<persName>如来</persName>果上解脱大用。以摄 <lb ed="X" n="0577b18"/><lb ed="R091" n="0800b09"/>受众生者。远讨其因。乃始心所发四十八愿。誓取 <lb ed="X" n="0577b19"/><lb ed="R091" n="0800b10"/>乐<g ref="#CB15131">邦</g>。嗣後经无量劫修行塡愿。行满而後愿成。愿 <lb ed="X" n="0577b20"/><lb ed="R091" n="0800b11"/>成而後土净也。</p> <lb ed="X" n="0577b21"/><lb ed="R091" n="0800b12"/><p xml:id="pX22p0577b2101">△次指所引文。</p> <lb ed="X" n="0577b22"/><lb ed="R091" n="0800b13"/><p xml:id="pX22p0577b2201">【疏】引文中言。大本即无量寿经二卷。廣谈净境。言 <lb ed="X" n="0577b23"/><lb ed="R091" n="0800b14"/>观经即十六观经。廣明行相。今经略说。世称小本。 <lb ed="X" n="0577b24"/><lb ed="R091" n="0800b15"/>即对大本而言也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0577c" n="0577c"/> <lb ed="X" n="0577c01"/><lb ed="R091" n="0800b16"/><p xml:id="pX22p0577c0101">△三金地天花二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0577c02"/><lb ed="R091" n="0800b17"/><p xml:id="pX22p0577c0201">〇三金地天花。</p> <lb ed="X" n="0577c03"/><lb ed="R091" n="0800b18"/><p xml:id="pX22p0577c0301">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0577c04"/><lb ed="R091" n="0801a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0577c0401">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。常作天乐。黄金为地。昼夜六时 <lb ed="X" n="0577c05"/><lb ed="R091" n="0801a02"/>雨天曼荼罗花。其土众生。常以淸旦。各以衣裓。盛众 <lb ed="X" n="0577c06"/><lb ed="R091" n="0801a03"/>妙花。供养他方。十万亿<persName>佛</persName>。即以食时。还到本国。饭食 <lb ed="X" n="0577c07"/><lb ed="R091" n="0801a04"/>经行。舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是。功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0577c08"/><lb ed="R091" n="0801a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0577c0801">△二释義六。初释天乐。</p> <lb ed="X" n="0577c09"/><lb ed="R091" n="0801a06"/><p xml:id="pX22p0577c0901">【疏】天乐者。观经云。无量诸天。作天伎乐。又有乐器。 <lb ed="X" n="0577c10"/><lb ed="R091" n="0801a07"/>悬处虚空。如天宝幢。不鼓自鸣。大本云。亦有自然 <lb ed="X" n="0577c11"/><lb ed="R091" n="0801a08"/>万种伎乐。又有乐音。无非法音。淸扬哀亮。微妙和 <lb ed="X" n="0577c12"/><lb ed="R091" n="0801a09"/>雅。一切音声。所不能及。</p> <lb ed="X" n="0577c13"/><lb ed="R091" n="0801a10"/><p xml:id="pX22p0577c1301">【钞】一切音声。所不能及者。大本云。如世间帝王。有 <lb ed="X" n="0577c14"/><lb ed="R091" n="0801a11"/>万种音乐。不如转轮圣王。诸音乐中一音之美。百 <lb ed="X" n="0577c15"/><lb ed="R091" n="0801a12"/>千万倍。如转轮圣王。万种音乐。不如<name role="" type="person">忉利天</name>王。诸 <lb ed="X" n="0577c16"/><lb ed="R091" n="0801a13"/>音乐中一音之美。百千万倍。如<name role="" type="person">忉利天</name>王。万种音 <lb ed="X" n="0577c17"/><lb ed="R091" n="0801a14"/>乐。不如第六天王诸音乐中一音之美。百千万倍。 <lb ed="X" n="0577c18"/><lb ed="R091" n="0801a15"/>如第六天王。万种音乐。不如阿弥陀<persName>佛</persName>刹中。诸七 <lb ed="X" n="0577c19"/><lb ed="R091" n="0801a16"/>宝树。一音之美。百千万倍。复有自然。种种妙乐。而 <lb ed="X" n="0577c20"/><lb ed="R091" n="0801a17"/>其音声。无非妙法。淸扬嘹亮。微妙和雅。十方世界。 <lb ed="X" n="0577c21"/><lb ed="R091" n="0801a18"/>音声之中。最为第一。</p> <lb ed="X" n="0577c22"/><lb ed="R091" n="0801b01"/><p xml:id="pX22p0577c2201">△二释黄金为地。</p> <lb ed="X" n="0577c23"/><lb ed="R091" n="0801b02"/><p xml:id="pX22p0577c2301">【疏】黄金为地者。观经云。琉璃地上。以黄金绳。杂厕 <lb ed="X" n="0577c24"/><lb ed="R091" n="0801b03"/>间错。兼以七宝。界其分齐。今言黄金。乃地面莊严 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578a" n="0578a"/> <lb ed="X" n="0578a01"/><lb ed="R091" n="0801b04"/>耳。</p> <lb ed="X" n="0578a02"/><lb ed="R091" n="0801b05"/><p xml:id="pX22p0578a0201">【钞】今经小本从略。若廣明者。如大本云。阿弥陀<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0578a03"/><lb ed="R091" n="0801b06"/>刹中。皆有自然七宝。所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578001" n="0578001"/>为黄金白银水晶琉璃珊 <lb ed="X" n="0578a04"/><lb ed="R091" n="0801b07"/>瑚琥珀砗磲。其体性温柔。以是七宝。相间为地。或 <lb ed="X" n="0578a05"/><lb ed="R091" n="0801b08"/>纯以一宝为地。光色照耀。奇妙淸净。超越十方。一 <lb ed="X" n="0578a06"/><lb ed="R091" n="0801b09"/>切世界。其国<g ref="#CB15210">恢</g>廓。旷荡不可穷尽。地皆平正。无须 <lb ed="X" n="0578a07"/><lb ed="R091" n="0801b10"/>弥山。及金刚铁围。一切诸山。亦无大海小海。及坑 <lb ed="X" n="0578a08"/><lb ed="R091" n="0801b11"/>坎井谷。亦无幽暗之所。</p> <lb ed="X" n="0578a09"/><lb ed="R091" n="0801b12"/><p xml:id="pX22p0578a0901">△三释曼荼罗花。</p> <lb ed="X" n="0578a10"/><lb ed="R091" n="0801b13"/><p xml:id="pX22p0578a1001">【疏】曼荼罗花。此云白花。亦云适意。然彼国光明常 <lb ed="X" n="0578a11"/><lb ed="R091" n="0801b14"/>照。不假日月。则无昼夜。准大本经。以花开鸟鸣为 <lb ed="X" n="0578a12"/><lb ed="R091" n="0801b15"/>晓。莲合鸟栖为夜。亦无四时。春秋冬夏。不寒不热。 <lb ed="X" n="0578a13"/><lb ed="R091" n="0801b16"/>常和调适。</p> <lb ed="X" n="0578a14"/><lb ed="R091" n="0801b17"/><p xml:id="pX22p0578a1401">【钞】白花适意。乃四花中。略擧其一。具足应如法花。 <lb ed="X" n="0578a15"/><lb ed="R091" n="0801b18"/>天雨四华。一曼荼罗花。此小白花。二摩诃曼荼罗 <lb ed="X" n="0578a16"/><lb ed="R091" n="0802a01"/>华。此云大白花。曼殊沙花。此云小赤花。摩诃曼殊 <lb ed="X" n="0578a17"/><lb ed="R091" n="0802a02"/>沙华。此云大赤花。大本又云。有天优钵罗花。钵头 <lb ed="X" n="0578a18"/><lb ed="R091" n="0802a03"/>摩花。拘物头花。芬陀利花。皆天花也。以彼<persName>佛</persName>国土。 <lb ed="X" n="0578a19"/><lb ed="R091" n="0802a04"/>主伴依正。皆有光明。故无日月阴阳。寒暑四时。然 <lb ed="X" n="0578a20"/><lb ed="R091" n="0802a05"/>而以花开鸟鸣为晓。莲合鸟栖为夜。窃恐犹是凡 <lb ed="X" n="0578a21"/><lb ed="R091" n="0802a06"/>圣同居净土气分。与秽土将忘未忘之间。以众生 <lb ed="X" n="0578a22"/><lb ed="R091" n="0802a07"/>生者。多带业往生故。若上之三土。则无此相也。</p> <lb ed="X" n="0578a23"/><lb ed="R091" n="0802a08"/><p xml:id="pX22p0578a2301">△四释衣裓。</p> <lb ed="X" n="0578a24"/><lb ed="R091" n="0802a09"/><p xml:id="pX22p0578a2401">【疏】衣裓即衣襟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578b" n="0578b"/> <lb ed="X" n="0578b01"/><lb ed="R091" n="0802a10"/><p xml:id="pX22p0578b0101">【钞】真谛云。外国盛花器也。解存两释。初释为正。以 <lb ed="X" n="0578b02"/><lb ed="R091" n="0802a11"/>裓本衣襟。况天花雨时。何必寻器。即以衣裓而盛 <lb ed="X" n="0578b03"/><lb ed="R091" n="0802a12"/>之。就襟拾花而散之。散<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b0301" n="0578b0301"/><anchor xml:id="beg0578b0301" n="0578b0301"/>已<anchor xml:id="end0578b0301"/>放襟而忘之。此净土。最 <lb ed="X" n="0578b04"/><lb ed="R091" n="0802a13"/>适意之事也。</p> <lb ed="X" n="0578b05"/><lb ed="R091" n="0802a14"/><p xml:id="pX22p0578b0501">△五释供养。</p> <lb ed="X" n="0578b06"/><lb ed="R091" n="0802a15"/><p xml:id="pX22p0578b0601">【疏】供养十万亿<persName>佛</persName>者。大本云。承<persName>佛</persName>威力。一食之顷。 <lb ed="X" n="0578b07"/><lb ed="R091" n="0802a16"/>往诣十方无量世界。恭敬供养诸<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0578b08"/><lb ed="R091" n="0802a17"/><p xml:id="pX22p0578b0801">【钞】此犹略文。若具引者。经云阿弥陀<persName>佛</persName>刹中。诸菩 <lb ed="X" n="0578b09"/><lb ed="R091" n="0802a18"/>萨承<persName>佛</persName>威神。一食之顷。遍至十方无量世界。供养 <lb ed="X" n="0578b10"/><lb ed="R091" n="0802b01"/>诸<persName>佛</persName>。随心所欲。花香伎乐。衣盖幢幡。无数供养之 <lb ed="X" n="0578b11"/><lb ed="R091" n="0802b02"/>具。自然化现在前。珍妙殊特。非世所有。辄以奉<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0578b12"/><lb ed="R091" n="0802b03"/>及诸菩萨。声闻之众。或欲献花者。即于空中。化成 <lb ed="X" n="0578b13"/><lb ed="R091" n="0802b04"/>花盖。小者周围四十里。或五十里。或六十里。如是 <lb ed="X" n="0578b14"/><lb ed="R091" n="0802b05"/>辗转渐大。有至于六百万里。各随其小大。停于空 <lb ed="X" n="0578b15"/><lb ed="R091" n="0802b06"/>中。以成圆像。势皆下向。以成供养。光色照耀。香气 <lb ed="X" n="0578b16"/><lb ed="R091" n="0802b07"/>普熏不可勝言。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1601" n="0578b1601"/><anchor xml:id="beg0578b1601" n="0578b1601"/>已<anchor xml:id="end0578b1601"/>用<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1602" n="0578b1602"/><anchor xml:id="beg0578b1602" n="0578b1602"/>已<anchor xml:id="end0578b1602"/>。随其前後。以次化没。诸 <lb ed="X" n="0578b17"/><lb ed="R091" n="0802b08"/>菩萨复于空中。共奏天乐。以微妙音。歌歎<persName>佛</persName>德。听 <lb ed="X" n="0578b18"/><lb ed="R091" n="0802b09"/>受经法。喜悦无量。既供养<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b1801" n="0578b1801"/><anchor xml:id="beg0578b1801" n="0578b1801"/>已<anchor xml:id="end0578b1801"/>。忽然轻擧。还至本刹。 <lb ed="X" n="0578b19"/><lb ed="R091" n="0802b10"/>犹为未食之前。</p> <lb ed="X" n="0578b20"/><lb ed="R091" n="0802b11"/><p xml:id="pX22p0578b2001">△六释食时。</p> <lb ed="X" n="0578b21"/><lb ed="R091" n="0802b12"/><p xml:id="pX22p0578b2101">【疏】食时者。午前也。大本云。若欲食时。七宝钵器。自 <lb ed="X" n="0578b22"/><lb ed="R091" n="0802b13"/>然在前。百味饮食。自然盈满。见色闻香。自然饱足。 <lb ed="X" n="0578b23"/><lb ed="R091" n="0802b14"/>身心柔软。无所味著。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0578b2301" n="0578b2301"/><anchor xml:id="beg0578b2301" n="0578b2301"/>已<anchor xml:id="end0578b2301"/>化去。时至复现。</p> <lb ed="X" n="0578b24"/><lb ed="R091" n="0802b15"/><p xml:id="pX22p0578b2401">【钞】大本具云。其饭食时。有欲银钵者。有欲金钵者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0578c" n="0578c"/> <lb ed="X" n="0578c01"/><lb ed="R091" n="0802b16"/>有欲琉璃水晶钵者。有欲珊瑚琥珀砗磲玛瑙钵 <lb ed="X" n="0578c02"/><lb ed="R091" n="0802b17"/>者。或欲明月珠。摩尼珠。白玉紫金等钵。皆随其意。 <lb ed="X" n="0578c03"/><lb ed="R091" n="0802b18"/>化现在前。百味饮食。充满其中。酸鹹辛淡。各如所 <lb ed="X" n="0578c04"/><lb ed="R091" n="0803a01"/>欲。多亦不馀。少亦不缺。亦不以美故。过量而食。唯 <lb ed="X" n="0578c05"/><lb ed="R091" n="0803a02"/>以资益气力。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0501" n="0578c0501"/><anchor xml:id="beg0578c0501" n="0578c0501"/>已<anchor xml:id="end0578c0501"/>自然消散。而无遗滓。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0502" n="0578c0502"/><anchor xml:id="beg0578c0502" n="0578c0502"/>但<anchor xml:id="end0578c0502"/>见色 <lb ed="X" n="0578c06"/><lb ed="R091" n="0803a03"/>闻香。意以为食。自然饱适。无所味著。身心淸利。既 <lb ed="X" n="0578c07"/><lb ed="R091" n="0803a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0701" n="0578c0701"/><anchor xml:id="beg0578c0701" n="0578c0701"/>已<anchor xml:id="end0578c0701"/>用<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c0702" n="0578c0702"/><anchor xml:id="beg0578c0702" n="0578c0702"/>已<anchor xml:id="end0578c0702"/>。自然化去。再欲食时。复现如前。极彼刹中。 <lb ed="X" n="0578c08"/><lb ed="R091" n="0803a05"/>淸净安稳。微妙快乐。次于无为。泥洹之道。</p> <lb ed="X" n="0578c09"/><lb ed="R091" n="0803a06"/><p xml:id="pX22p0578c0901">△四灵禽说法二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0578c10"/><lb ed="R091" n="0803a07"/><p xml:id="pX22p0578c1001">〇四灵禽说法。</p> <lb ed="X" n="0578c11"/><lb ed="R091" n="0803a08"/><p xml:id="pX22p0578c1101">△二释经二。初牒科。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0578c12"/><lb ed="R091" n="0803a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0578c1201">复次舍利弗。彼国常有。种种奇妙。杂色之鸟。白鹤孔 <lb ed="X" n="0578c13"/><lb ed="R091" n="0803a10"/><g ref="#CB15179">雀</g>。鹦鹉舍利。迦陵频伽。共命之鸟。是诸众鸟。昼夜六 <lb ed="X" n="0578c14"/><lb ed="R091" n="0803a11"/>时。出和雅音。其音演畅。五根五力。七菩提分。八圣道 <lb ed="X" n="0578c15"/><lb ed="R091" n="0803a12"/>分。如是等法。其土众生。闻是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0578c1501" n="0578c1501"/><anchor xml:id="beg0578c1501" n="0578c1501"/>已<anchor xml:id="end0578c1501"/>。皆悉念<persName>佛</persName>念法念 <lb ed="X" n="0578c16"/><lb ed="R091" n="0803a13"/>僧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0578c17"/><lb ed="R091" n="0803a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0578c1701">△二释義五。初释奇妙。</p> <lb ed="X" n="0578c18"/><lb ed="R091" n="0803a15"/><p xml:id="pX22p0578c1801">【疏】净土珍禽。与娑婆羽族不同。故云奇妙。<persName>如来</persName>顺 <lb ed="X" n="0578c19"/><lb ed="R091" n="0803a16"/>世而说。译人取类而翻。</p> <lb ed="X" n="0578c20"/><lb ed="R091" n="0803a17"/><p xml:id="pX22p0578c2001">【钞】娑婆羽族。虽有珍禽。既非光明所化。的系罪业 <lb ed="X" n="0578c21"/><lb ed="R091" n="0803a18"/>所生。安得称为奇妙。或者疑曰。既非罪业。何以同 <lb ed="X" n="0578c22"/><lb ed="R091" n="0803b01"/>名。故释之曰。盖<persName>如来</persName>顺世而说。故译人取类而翻。 <lb ed="X" n="0578c23"/><lb ed="R091" n="0803b02"/>其实不可以此方者比也。</p> <lb ed="X" n="0578c24"/><lb ed="R091" n="0803b03"/><p xml:id="pX22p0578c2401">△次别释众鸟。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579a" n="0579a"/> <lb ed="X" n="0579a01"/><lb ed="R091" n="0803b04"/><p xml:id="pX22p0579a0101">【疏】白鹤等三可解。舍利。此云春莺。或云鹙鹭。迦陵 <lb ed="X" n="0579a02"/><lb ed="R091" n="0803b05"/>频伽。此云妙音。鸟在<g ref="#CB00592">㲉</g>中。其音<anchor xml:id="nkr_note_add_0579a0201" n="0579a0201"/><anchor xml:id="beg0579a0201" n="0579a0201"/>已<anchor xml:id="end0579a0201"/>超众鸟。共命两 <lb ed="X" n="0579a03"/><lb ed="R091" n="0803b06"/>首一身。报同识异。法花云命命是也。</p> <lb ed="X" n="0579a04"/><lb ed="R091" n="0803b07"/><p xml:id="pX22p0579a0401">【钞】馀如文释。妙音鸟。<g ref="#CB00592">㲉</g>字正书应从<g ref="#CB00592">㲉</g>。有作鷇者 <lb ed="X" n="0579a05"/><lb ed="R091" n="0803b08"/>非。鷇音<g ref="#CB02480">寇</g>。大论云。频伽在<g ref="#CB00592">㲉</g>。声逾众鸟是也。频伽 <lb ed="X" n="0579a06"/><lb ed="R091" n="0803b09"/>共命。此之二鸟。东方所无。</p> <lb ed="X" n="0579a07"/><lb ed="R091" n="0803b10"/><p xml:id="pX22p0579a0701">△三释和雅。</p> <lb ed="X" n="0579a08"/><lb ed="R091" n="0803b11"/><p xml:id="pX22p0579a0801">【疏】和雅者音声悦人。演畅者说法无滞。</p> <lb ed="X" n="0579a09"/><lb ed="R091" n="0803b12"/><p xml:id="pX22p0579a0901">【钞】音声虽悦人。而不惑耳牵心。说法既无滞。则能 <lb ed="X" n="0579a10"/><lb ed="R091" n="0803b13"/>生慧思修。众生皆不退者以此。</p> <lb ed="X" n="0579a11"/><lb ed="R091" n="0803b14"/><p xml:id="pX22p0579a1101">△四释道品二。初正释四。初五根。</p> <lb ed="X" n="0579a12"/><lb ed="R091" n="0803b15"/><p xml:id="pX22p0579a1201">【疏】五根者。一信。二精进。三念。四定。五慧。能生圣道。 <lb ed="X" n="0579a13"/><lb ed="R091" n="0803b16"/>故名为根。</p> <lb ed="X" n="0579a14"/><lb ed="R091" n="0803b17"/><p xml:id="pX22p0579a1401">【钞】三十七品助道之法。譬犹树焉。始以闻法为种 <lb ed="X" n="0579a15"/><lb ed="R091" n="0803b18"/>子。以思修为种漑。即四念处。四正勤。四如意足。三 <lb ed="X" n="0579a16"/><lb ed="R091" n="0804a01"/>者不失其候。因缘成就。则能生五根。根既得力。则 <lb ed="X" n="0579a17"/><lb ed="R091" n="0804a02"/>能排厚地之五障。布七觉支之枝葉。以生八正道 <lb ed="X" n="0579a18"/><lb ed="R091" n="0804a03"/>三昧之花果。始娑婆而作淸凉大树也。故法界次 <lb ed="X" n="0579a19"/><lb ed="R091" n="0804a04"/>第初门释云。一信根。谓信于正道。及助道法。则能 <lb ed="X" n="0579a20"/><lb ed="R091" n="0804a05"/>出生一切。无漏禅定解脱。是名信根。二精进根。谓 <lb ed="X" n="0579a21"/><lb ed="R091" n="0804a06"/>既信四念处正观。及诸助道善法。倍<g ref="#CB15081">策</g>精进。勤求 <lb ed="X" n="0579a22"/><lb ed="R091" n="0804a07"/>不息。是名精进根。三念根。谓但念正道。及诸助道。 <lb ed="X" n="0579a23"/><lb ed="R091" n="0804a08"/>一心观想。不令邪妄得入。是名念根。四定根。谓摄 <lb ed="X" n="0579a24"/><lb ed="R091" n="0804a09"/>心正道。及诸助道。一心寂定。相应不散。是名定根。 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579b" n="0579b"/> <lb ed="X" n="0579b01"/><lb ed="R091" n="0804a10"/>五慧根。谓四念之慧。为定法所摄。内性自照。不从 <lb ed="X" n="0579b02"/><lb ed="R091" n="0804a11"/>他知。是名慧根。</p> <lb ed="X" n="0579b03"/><lb ed="R091" n="0804a12"/><p xml:id="pX22p0579b0301">△次释五力。</p> <lb ed="X" n="0579b04"/><lb ed="R091" n="0804a13"/><p xml:id="pX22p0579b0401">【疏】五力同上根名。能排业障。故名为力。</p> <lb ed="X" n="0579b05"/><lb ed="R091" n="0804a14"/><p xml:id="pX22p0579b0501">【钞】一信力。谓信正道。及助道法。若信根增长。则能 <lb ed="X" n="0579b06"/><lb ed="R091" n="0804a15"/>遮诸烦恼。不为偏小诸疑所动。故名信力。二精进 <lb ed="X" n="0579b07"/><lb ed="R091" n="0804a16"/>力。谓行此正道。及助道法时。若精进根增长。则能 <lb ed="X" n="0579b08"/><lb ed="R091" n="0804a17"/>破诸懈怠放逸。令一切正助道法成辨。是为精进 <lb ed="X" n="0579b09"/><lb ed="R091" n="0804a18"/>力。三念力。谓念此正道。及助道法时。若念根增长。 <lb ed="X" n="0579b10"/><lb ed="R091" n="0804b01"/>则能破诸邪想。成就一切。出世正念功德。是为念 <lb ed="X" n="0579b11"/><lb ed="R091" n="0804b02"/>力。四定力。谓摄心正道。及助道法。若定根增长。则 <lb ed="X" n="0579b12"/><lb ed="R091" n="0804b03"/>能破诸乱想。发诸事理禅定。是为定力。五慧力。谓 <lb ed="X" n="0579b13"/><lb ed="R091" n="0804b04"/>四念处之慧。照了一切诸法。若慧根增长。则能除 <lb ed="X" n="0579b14"/><lb ed="R091" n="0804b05"/>一切邪妄之执。破一切偏小之慧。故名慧力。</p> <lb ed="X" n="0579b15"/><lb ed="R091" n="0804b06"/><p xml:id="pX22p0579b1501">△三七菩提分。</p> <lb ed="X" n="0579b16"/><lb ed="R091" n="0804b07"/><p xml:id="pX22p0579b1601">【疏】菩提此云觉分。或云支也。一念觉。二择法觉。三 <lb ed="X" n="0579b17"/><lb ed="R091" n="0804b08"/>精进觉。四喜觉。五轻安觉。六定觉。七捨觉。</p> <lb ed="X" n="0579b18"/><lb ed="R091" n="0804b09"/><p xml:id="pX22p0579b1801">【钞】一念觉。念即思念。谓修诸道法之时。善能觉了。 <lb ed="X" n="0579b19"/><lb ed="R091" n="0804b10"/>常使定慧均平。若心昏沉之时。当念用择法精进 <lb ed="X" n="0579b20"/><lb ed="R091" n="0804b11"/>喜三觉分。观察诸法。令不昏沉。若心浮动之时。当 <lb ed="X" n="0579b21"/><lb ed="R091" n="0804b12"/>念用除觉分。除身口之过。非用捨觉分。捨于观智。 <lb ed="X" n="0579b22"/><lb ed="R091" n="0804b13"/>用定觉分。入正禅定。摄其散心。令不浮动。是名觉 <lb ed="X" n="0579b23"/><lb ed="R091" n="0804b14"/>分。二择法觉。择即拣择。谓用智慧。观察诸法之时。 <lb ed="X" n="0579b24"/><lb ed="R091" n="0804b15"/>善能拣别真伪。而不谬取虚伪之法。故名择法觉 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0579c" n="0579c"/> <lb ed="X" n="0579c01"/><lb ed="R091" n="0804b16"/>分。三精进觉。不杂名精。无间名进。谓修诸道法之 <lb ed="X" n="0579c02"/><lb ed="R091" n="0804b17"/>时。善能觉了。不行无益苦行。而于诸正法中。常能 <lb ed="X" n="0579c03"/><lb ed="R091" n="0804b18"/>用心专一。无有间歇。故名精进分。四喜觉。喜即欢 <lb ed="X" n="0579c04"/><lb ed="R091" n="0805a01"/>喜。谓心契悟真法。得欢喜时。善能觉了。此喜不从 <lb ed="X" n="0579c05"/><lb ed="R091" n="0805a02"/>顚倒法生。住真法喜。故名喜觉分。五轻安。一名除 <lb ed="X" n="0579c06"/><lb ed="R091" n="0805a03"/>觉分。除即断除。谓断除诸见烦恼之时。善能觉了。 <lb ed="X" n="0579c07"/><lb ed="R091" n="0805a04"/>除去虚伪之法。增长真正善根。故名除觉分。六定 <lb ed="X" n="0579c08"/><lb ed="R091" n="0805a05"/>觉。定即禅定。谓发禅定之时。善能觉了诸禅。不生 <lb ed="X" n="0579c09"/><lb ed="R091" n="0805a06"/>烦恼妄想。是名定觉分。七捨觉。谓離所见念著之 <lb ed="X" n="0579c10"/><lb ed="R091" n="0805a07"/>境。善能觉了虚伪不实永不追忆。故名捨觉分。</p> <lb ed="X" n="0579c11"/><lb ed="R091" n="0805a08"/><p xml:id="pX22p0579c1101">△四八圣道分。</p> <lb ed="X" n="0579c12"/><lb ed="R091" n="0805a09"/><p xml:id="pX22p0579c1201">【疏】八圣道。诸经或云八正道。一正见。二正思惟。三 <lb ed="X" n="0579c13"/><lb ed="R091" n="0805a10"/>正语。四正业。五正命。六正精进。七正念。八正定。</p> <lb ed="X" n="0579c14"/><lb ed="R091" n="0805a11"/><p xml:id="pX22p0579c1401">【钞】谓此八法。不依偏邪而行。故名为正。复能通至 <lb ed="X" n="0579c15"/><lb ed="R091" n="0805a12"/>涅槃。故名为道。一正见。谓人修无漏道。见四谛分 <lb ed="X" n="0579c16"/><lb ed="R091" n="0805a13"/>明。破外道有无等种种邪见。是为正见。二正思惟。 <lb ed="X" n="0579c17"/><lb ed="R091" n="0805a14"/>谓人见四谛时。正念思惟。观察筹量。令观增长。是 <lb ed="X" n="0579c18"/><lb ed="R091" n="0805a15"/>谓正思惟。三正语。谓人以无漏智慧。常摄口业。远 <lb ed="X" n="0579c19"/><lb ed="R091" n="0805a16"/>離一切。虚妄不实之语。是为正语。四正业。谓人以 <lb ed="X" n="0579c20"/><lb ed="R091" n="0805a17"/>无漏智慧。修摄其心。住于淸净正业。断除一切邪 <lb ed="X" n="0579c21"/><lb ed="R091" n="0805a18"/>妄之行。是为正业。五正命。谓出家之人。常離五种 <lb ed="X" n="0579c22"/><lb ed="R091" n="0805b01"/>邪命利养。常以乞食。而活其命。是为正命。六正精 <lb ed="X" n="0579c23"/><lb ed="R091" n="0805b02"/>进。谓人勤修戒定慧之道。一心专精。无有间断。是 <lb ed="X" n="0579c24"/><lb ed="R091" n="0805b03"/>名正精进。七正念。谓人思念戒定慧正道。及五停 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580a" n="0580a"/> <lb ed="X" n="0580a01"/><lb ed="R091" n="0805b04"/>心。助道之法。堪能进至涅槃。是名正念。八正定。谓 <lb ed="X" n="0580a02"/><lb ed="R091" n="0805b05"/>人摄诸散乱。身心寂静。正住真空之理。决定不移。 <lb ed="X" n="0580a03"/><lb ed="R091" n="0805b06"/>是名正定。</p> <lb ed="X" n="0580a04"/><lb ed="R091" n="0805b07"/><p xml:id="pX22p0580a0401">△二指阙。</p> <lb ed="X" n="0580a05"/><lb ed="R091" n="0805b08"/><p xml:id="pX22p0580a0501">【疏】三十七品。阙四念处。四正勤。四如意足。三科。故 <lb ed="X" n="0580a06"/><lb ed="R091" n="0805b09"/>云等法。</p> <lb ed="X" n="0580a07"/><lb ed="R091" n="0805b10"/><p xml:id="pX22p0580a0701">【钞】经既缺略。解虽不補。今当备出其義。以为後学。 <lb ed="X" n="0580a08"/><lb ed="R091" n="0805b11"/>思修之助。四念处者。念即能观之观。处即所观之 <lb ed="X" n="0580a09"/><lb ed="R091" n="0805b12"/>境也。谓诸众生。于色受想行识五阴起四顚倒。于 <lb ed="X" n="0580a10"/><lb ed="R091" n="0805b13"/>色多起净倒。于受多起乐倒。于想行多起我倒。于 <lb ed="X" n="0580a11"/><lb ed="R091" n="0805b14"/>心多起常倒。为令众生。修此四观。以除四倒。故名 <lb ed="X" n="0580a12"/><lb ed="R091" n="0805b15"/>四念处也。一观身不净。身有内外。<anchor xml:id="nkr_note_add_0580a1201" n="0580a1201"/><anchor xml:id="beg0580a1201" n="0580a1201"/>己<anchor xml:id="end0580a1201"/>身名内身。他 <lb ed="X" n="0580a13"/><lb ed="R091" n="0805b16"/>人之身名外身。此内外身。皆揽父母。遗体而成。从 <lb ed="X" n="0580a14"/><lb ed="R091" n="0805b17"/>头至足。一一观之纯是秽物。众生顚倒。执之为净。 <lb ed="X" n="0580a15"/><lb ed="R091" n="0805b18"/>而生贪著。故令观身不净也。二观受是苦领纳名 <lb ed="X" n="0580a16"/><lb ed="R091" n="0806a01"/>受。有内受外受。意根受名内受。五根受名外受。一 <lb ed="X" n="0580a17"/><lb ed="R091" n="0806a02"/>一根有顺受违受。不违不顺受。于顺情之境。则生 <lb ed="X" n="0580a18"/><lb ed="R091" n="0806a03"/>乐受。于违情之境则生苦受。于不违不顺之境。则 <lb ed="X" n="0580a19"/><lb ed="R091" n="0806a04"/>生不苦不乐受。乐受是壞苦。苦受是苦苦。不苦不 <lb ed="X" n="0580a20"/><lb ed="R091" n="0806a05"/>乐受。是行苦。众生顚倒。以苦为乐。故令观受是苦 <lb ed="X" n="0580a21"/><lb ed="R091" n="0806a06"/>也。三观心无常。心即第六识也。谓此识心体性流 <lb ed="X" n="0580a22"/><lb ed="R091" n="0806a07"/>动。若粗若细。若内若外。念念生灭。皆悉无常也。四 <lb ed="X" n="0580a23"/><lb ed="R091" n="0806a08"/>观法无我。法有善法恶法。人皆约法计我。谓我能 <lb ed="X" n="0580a24"/><lb ed="R091" n="0806a09"/>行善行恶也。善恶法中。本无有我。若善法是我。恶 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580b" n="0580b"/> <lb ed="X" n="0580b01"/><lb ed="R091" n="0806a10"/>法应无我若恶法是我。善法应无我。众生顚倒。妄 <lb ed="X" n="0580b02"/><lb ed="R091" n="0806a11"/>计有我。故令观法无我也。四正勤者。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0201" n="0580b0201"/><anchor xml:id="beg0580b0201" n="0580b0201"/>已<anchor xml:id="end0580b0201"/>生恶令 <lb ed="X" n="0580b03"/><lb ed="R091" n="0806a12"/>永断谓五盖等烦恼覆心。離五种善根。故一心勤 <lb ed="X" n="0580b04"/><lb ed="R091" n="0806a13"/>精进。方便断除。不令更生也。二未生恶令不生。谓 <lb ed="X" n="0580b05"/><lb ed="R091" n="0806a14"/>五盖等烦恼恶法。今虽未生。後若生时。能遮五种 <lb ed="X" n="0580b06"/><lb ed="R091" n="0806a15"/>善根。故一心勤精进。方便修习。令永不生也三<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0601" n="0580b0601"/><anchor xml:id="beg0580b0601" n="0580b0601"/>已<anchor xml:id="end0580b0601"/> <lb ed="X" n="0580b07"/><lb ed="R091" n="0806a16"/>生善令增长。谓五种善根等。善法。虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0580b0701" n="0580b0701"/><anchor xml:id="beg0580b0701" n="0580b0701"/>已<anchor xml:id="end0580b0701"/>生。当守护 <lb ed="X" n="0580b08"/><lb ed="R091" n="0806a17"/>令增长。故一心勤精进。方便修习。令不退失也。四 <lb ed="X" n="0580b09"/><lb ed="R091" n="0806a18"/>未生善令得生。谓五种善根。虽未生为令生故。一 <lb ed="X" n="0580b10"/><lb ed="R091" n="0806b01"/>心勤精进。方便修习令得生也。四如意足者。一欲 <lb ed="X" n="0580b11"/><lb ed="R091" n="0806b02"/>如意足。欲者希向慕乐莊严彼法。故名为欲。谓凡 <lb ed="X" n="0580b12"/><lb ed="R091" n="0806b03"/>所修习。一切诸法。若无乐欲之心。事必不遂。若能 <lb ed="X" n="0580b13"/><lb ed="R091" n="0806b04"/>乐欲。所愿皆得。是为欲如意足。二念如意足念者 <lb ed="X" n="0580b14"/><lb ed="R091" n="0806b05"/>事注彼境。一心正住。故名为念。谓若非一心。观法 <lb ed="X" n="0580b15"/><lb ed="R091" n="0806b06"/>断绝若能一心。所愿皆得。是为念如意足。三精进 <lb ed="X" n="0580b16"/><lb ed="R091" n="0806b07"/>如意足。谓唯专观理。使无间杂。故曰精进。凡所修 <lb ed="X" n="0580b17"/><lb ed="R091" n="0806b08"/>习。一切诸法。若无精进。事必不成。若能精进。所愿 <lb ed="X" n="0580b18"/><lb ed="R091" n="0806b09"/>皆得。是为精进如意足。四思惟如意足。谓于彼境 <lb ed="X" n="0580b19"/><lb ed="R091" n="0806b10"/>筹量审度。故名思惟凡所修习。一切诸法。若无思 <lb ed="X" n="0580b20"/><lb ed="R091" n="0806b11"/>唯。则无所得。悉不成就。若能思惟。所愿皆得。是为 <lb ed="X" n="0580b21"/><lb ed="R091" n="0806b12"/>思惟如意足。</p> <lb ed="X" n="0580b22"/><lb ed="R091" n="0806b13"/><p xml:id="pX22p0580b2201">△五释正念。</p> <lb ed="X" n="0580b23"/><lb ed="R091" n="0806b14"/><p xml:id="pX22p0580b2301">【疏】孤山曰。念<persName>佛</persName>如医王。念法如良医。念僧如瞻视 <lb ed="X" n="0580b24"/><lb ed="R091" n="0806b15"/>人。三者既备。烦恼之病可瘥。又观自心。寂而常照 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0580c" n="0580c"/> <lb ed="X" n="0580c01"/><lb ed="R091" n="0806b16"/>则诸法炳然名念<persName>佛</persName>。照而常寂。无法可得名念法。 <lb ed="X" n="0580c02"/><lb ed="R091" n="0806b17"/>寂照不二。即存而亡名念僧。此一体三宝也。</p> <lb ed="X" n="0580c03"/><lb ed="R091" n="0806b18"/><p xml:id="pX22p0580c0301">【钞】孤山约二義而释三宝。一别相。二一体。于别相 <lb ed="X" n="0580c04"/><lb ed="R091" n="0807a01"/>中。又但出应念所以不云三宝之相。言医王等者。 <lb ed="X" n="0580c05"/><lb ed="R091" n="0807a02"/>盖众生生死之病根。于烦恼欲治其疾。非<persName>佛</persName>之大 <lb ed="X" n="0580c06"/><lb ed="R091" n="0807a03"/>医王。不能知病而识药应病而与药。故首之以念 <lb ed="X" n="0580c07"/><lb ed="R091" n="0807a04"/><persName>佛</persName>宝。然而虽见之矣。苟不闻法。以求其治方。合而 <lb ed="X" n="0580c08"/><lb ed="R091" n="0807a05"/>服之。则病不能愈。故次之以念法宝。虽能依法而 <lb ed="X" n="0580c09"/><lb ed="R091" n="0807a06"/>思修。苟无菩萨良友。为同行。为外护。为节饮食。示 <lb ed="X" n="0580c10"/><lb ed="R091" n="0807a07"/>其忌讳。而病亦莫能愈。故又次加之以念僧宝。若 <lb ed="X" n="0580c11"/><lb ed="R091" n="0807a08"/>欲知。其所念则以具足。三身四智者为<persName>佛</persName>宝。所说 <lb ed="X" n="0580c12"/><lb ed="R091" n="0807a09"/>十二分教为法宝。四十一位菩萨为僧宝。<persName>佛</persName>灭度 <lb ed="X" n="0580c13"/><lb ed="R091" n="0807a10"/>後。又有住持三宝则笵金刻木为<persName>佛</persName>宝。西来贝葉 <lb ed="X" n="0580c14"/><lb ed="R091" n="0807a11"/>为法宝剃<g ref="#CB00993">发</g>染衣为僧宝。如此二种。若能归之念 <lb ed="X" n="0580c15"/><lb ed="R091" n="0807a12"/>之。则烦恼之病本可瘥。生死之病果可痊矣。二。一 <lb ed="X" n="0580c16"/><lb ed="R091" n="0807a13"/>体者即文云。又观自心寂而常照。<note place="inline">云云</note>等是也。盖 <lb ed="X" n="0580c17"/><lb ed="R091" n="0807a14"/><persName>佛</persName>名为觉觉即照也。故以此心寂而常照。诸法炳 <lb ed="X" n="0580c18"/><lb ed="R091" n="0807a15"/>然者名<persName>佛</persName>宝。法名不觉。不觉即寂。故以照而常寂。 <lb ed="X" n="0580c19"/><lb ed="R091" n="0807a16"/>无法可得者名法宝。僧名和合。寂照不二。即和合 <lb ed="X" n="0580c20"/><lb ed="R091" n="0807a17"/>義。故以寂照不二。即存即亡者名僧宝。</p> <lb ed="X" n="0580c21"/><lb ed="R091" n="0807a18"/><p xml:id="pX22p0580c2101">△六释生心。</p> <lb ed="X" n="0580c22"/><lb ed="R091" n="0807b01"/><p xml:id="pX22p0580c2201">【疏】灵芝云。此界心垢。常思五欲。彼土心净。专念三 <lb ed="X" n="0580c23"/><lb ed="R091" n="0807b02"/>宝两土陞沉。于斯可见。</p> <lb ed="X" n="0580c24"/><lb ed="R091" n="0807b03"/><p xml:id="pX22p0580c2401">【钞】夫对境生心。虽<persName>佛</persName>圣贤。亦不能无。唯求其正焉 <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581a" n="0581a"/> <lb ed="X" n="0581a01"/><lb ed="R091" n="0807b04"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0581a0101" n="0581a0101"/><anchor xml:id="beg0581a0101" n="0581a0101"/>已<anchor xml:id="end0581a0101"/>。<name role="" type="person">娑婆世界</name>。尘境粗强。故对境所生之心。住而 <lb ed="X" n="0581a02"/><lb ed="R091" n="0807b05"/>非正。唯净土耳中所闻。无非妙声。故闻是音者皆 <lb ed="X" n="0581a03"/><lb ed="R091" n="0807b06"/>悉生深念三宝之心。正所谓生心而无住。无住而 <lb ed="X" n="0581a04"/><lb ed="R091" n="0807b07"/>生心者也。</p> <lb ed="X" n="0581a05"/><lb ed="R091" n="0807b08"/><p xml:id="pX22p0581a0501">△二释疑二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0581a06"/><lb ed="R091" n="0807b09"/><p xml:id="pX22p0581a0601">〇二释疑。</p> <lb ed="X" n="0581a07"/><lb ed="R091" n="0807b10"/><p xml:id="pX22p0581a0701">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0581a08"/><lb ed="R091" n="0807b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581a0801">舍利弗。汝勿谓此鸟。实是罪报所生。所以者何。彼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0581a09"/><lb ed="R091" n="0807b12"/>国土。无三恶道。舍利弗。其<persName>佛</persName>国土。尙无恶道之名。何 <lb ed="X" n="0581a10"/><lb ed="R091" n="0807b13"/>况有实。是诸众鸟。皆是阿弥陀<persName>佛</persName>。欲令法音。宣流变 <lb ed="X" n="0581a11"/><lb ed="R091" n="0807b14"/>化所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0581a12"/><lb ed="R091" n="0807b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581a1201">△二释義二。初释净土恶道有名无体。</p> <lb ed="X" n="0581a13"/><lb ed="R091" n="0807b16"/><p xml:id="pX22p0581a1301">【疏】浊世禽畜罪业所招。净土何缘有此。故云勿谓 <lb ed="X" n="0581a14"/><lb ed="R091" n="0807b17"/>罪报所生。故大本法藏比丘本愿云。设我得<persName>佛</persName>国 <lb ed="X" n="0581a15"/><lb ed="R091" n="0807b18"/>中有地狱。饿鬼畜牲者。不取正觉。</p> <lb ed="X" n="0581a16"/><lb ed="R091" n="0808a01"/><p xml:id="pX22p0581a1601">【钞】浊世禽畜下疑问。故云下释疑。故大本下引证。</p> <lb ed="X" n="0581a17"/><lb ed="R091" n="0808a02"/><p xml:id="pX22p0581a1701">△次释净土恶道名体俱无。</p> <lb ed="X" n="0581a18"/><lb ed="R091" n="0808a03"/><p xml:id="pX22p0581a1801">【疏】然彼土淸净。尙无恶道之名字。况有罪报所生 <lb ed="X" n="0581a19"/><lb ed="R091" n="0808a04"/>之实体乎。皆是彼<persName>佛</persName>变化所作也。故观经云。如意 <lb ed="X" n="0581a20"/><lb ed="R091" n="0808a05"/>珠王。涌出金色微妙光明。其光化为百宝色鸟。和 <lb ed="X" n="0581a21"/><lb ed="R091" n="0808a06"/>鸣哀雅赞<persName>佛</persName>法僧。灵芝云。当知众鸟。即是<persName>如来</persName>神 <lb ed="X" n="0581a22"/><lb ed="R091" n="0808a07"/>力。欲使法音宣畅耳。知非罪报所生也。</p> <lb ed="X" n="0581a23"/><lb ed="R091" n="0808a08"/><p xml:id="pX22p0581a2301">【钞】然彼下正明其无。皆是下明今有。所以。故观经 <lb ed="X" n="0581a24"/><lb ed="R091" n="0808a09"/>下引证。灵芝下引同。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581b" n="0581b"/> <lb ed="X" n="0581b01"/><lb ed="R091" n="0808a10"/><p xml:id="pX22p0581b0101">△五风树乐音二。初牒科。</p> <lb ed="X" n="0581b02"/><lb ed="R091" n="0808a11"/><p xml:id="pX22p0581b0201">〇五风树乐音。</p> <lb ed="X" n="0581b03"/><lb ed="R091" n="0808a12"/><p xml:id="pX22p0581b0301">△二释经二。初列经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0581b04"/><lb ed="R091" n="0808a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581b0401">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。微风吹动。诸宝行树。及宝罗网。出 <lb ed="X" n="0581b05"/><lb ed="R091" n="0808a14"/>微妙音。譬如百千种乐同时俱作闻是音者。自然皆 <lb ed="X" n="0581b06"/><lb ed="R091" n="0808a15"/>生念<persName>佛</persName>念法念僧之心。舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是 <lb ed="X" n="0581b07"/><lb ed="R091" n="0808a16"/>功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0581b08"/><lb ed="R091" n="0808a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581b0801">△二释義二。初引经类明。</p> <lb ed="X" n="0581b09"/><lb ed="R091" n="0808a18"/><p xml:id="pX22p0581b0901">【疏】大本云。微风徐动。吹诸宝树。演出无量妙法音 <lb ed="X" n="0581b10"/><lb ed="R091" n="0808b01"/>声其声流佈。遍诸<persName>佛</persName>国闻其音者得深忍法。观经 <lb ed="X" n="0581b11"/><lb ed="R091" n="0808b02"/>又云其摩尼水。流注华间。演说苦空。无常无我诸 <lb ed="X" n="0581b12"/><lb ed="R091" n="0808b03"/>波罗蜜。</p> <lb ed="X" n="0581b13"/><lb ed="R091" n="0808b04"/><p xml:id="pX22p0581b1301">△次引文明净。</p> <lb ed="X" n="0581b14"/><lb ed="R091" n="0808b05"/><p xml:id="pX22p0581b1401">【疏】孤山云虽宝楼金池。为悦目之玩。而非惑荡之 <lb ed="X" n="0581b15"/><lb ed="R091" n="0808b06"/>色。而能达唯心无境矣。虽风树鸟声。有入耳之娱 <lb ed="X" n="0581b16"/><lb ed="R091" n="0808b07"/>而非惉懘之音。而能念三宝有归矣。</p> <lb ed="X" n="0581b17"/><lb ed="R091" n="0808b08"/><p xml:id="pX22p0581b1701">【钞】世人厌烦扰者。必杜视听于见闻。以堕偏枯之 <lb ed="X" n="0581b18"/><lb ed="R091" n="0808b09"/>失乐繁华者。必恣任逸于声色。以萦纷扰之劳。总 <lb ed="X" n="0581b19"/><lb ed="R091" n="0808b10"/>之五浊恶世。根尘皆秽。苟无体空之观。又无析色 <lb ed="X" n="0581b20"/><lb ed="R091" n="0808b11"/>之门。进之退之。孰能免过何如净土。不乏宝楼金 <lb ed="X" n="0581b21"/><lb ed="R091" n="0808b12"/>池之玩。兼风树鸟声之娱。见色而不惑荡。闻声而 <lb ed="X" n="0581b22"/><lb ed="R091" n="0808b13"/>非惉懘。无分别之劳矣。而又能达境唯心。深念三 <lb ed="X" n="0581b23"/><lb ed="R091" n="0808b14"/>宝无偏枯之失矣。净土之妙。从容中道。闻而不求 <lb ed="X" n="0581b24"/><lb ed="R091" n="0808b15"/>生者非夫也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0423.0581c" n="0581c"/> <lb ed="X" n="0581c01"/><lb ed="R091" n="0808b16"/> <lb ed="X" n="0581c02"/><lb ed="R091" n="0808b17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>弥陀略解圆中钞卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0559c1701" to="#end0559c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560a0201" to="#end0560a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">方<note type="cf1">T37n1762_p0367c10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">之</rdg></app> <app from="#beg0560a0701" to="#end0560a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560a1701" to="#end0560a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560b1201" to="#end0560b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0560c0401" to="#end0560c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0561b2401" to="#end0561b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0562a0601" to="#end0562a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0562b0701" to="#end0562b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0562b1001" to="#end0562b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0562b1701" to="#end0562b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0562b1901" to="#end0562b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0563c2101" to="#end0563c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0563c2201" to="#end0563c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0569a2201" to="#end0569a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0569b2301" to="#end0569b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0570b0601" to="#end0570b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a1201" to="#end0572a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a1801" to="#end0572a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a2001" to="#end0572a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0573a0901" to="#end0573a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0573b0801" to="#end0573b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0573b1001" to="#end0573b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0573c2201" to="#end0573c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0574a1601" to="#end0574a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0574c1801" to="#end0574c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0575b1301" to="#end0575b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">千</lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app> <app from="#beg0575c2001" to="#end0575c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">事<note type="cf1">X22n0424_p0638a24</note><note type="cf2">X22n0434_p0917c24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">子</rdg></app> <app from="#beg0576a2001" to="#end0576a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0576b0901" to="#end0576b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0576c1601" to="#end0576c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">窣</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15694">宰</g></rdg></app> <app from="#beg0578b0301" to="#end0578b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578b1601" to="#end0578b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578b1602" to="#end0578b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578b1801" to="#end0578b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578b2301" to="#end0578b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578c0501" to="#end0578c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578c0502" to="#end0578c0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0578c0701" to="#end0578c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578c0702" to="#end0578c0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578c1501" to="#end0578c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0579a0201" to="#end0579a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0580a1201" to="#end0580a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0580b0201" to="#end0580b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0580b0601" to="#end0580b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0580b0701" to="#end0580b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0581a0101" to="#end0581a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0559001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559001">（便宜上、表题ヲ插入。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> <note n="0569001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0569001">起当作超</note> <note n="0571001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0571001">未疑夫</note> <note n="0577001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577001">知疑至</note> <note n="0578001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578001">为疑谓</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0559c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0559c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560a0201" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0560a02.02" target="#nkr_note_add_0560a0201">方【CB】，之【卍续】</note> <note n="0560a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560b1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0560c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0560c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0561b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0561b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0562a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0562b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b0701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0562b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0562b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0562b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0562b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0563c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0563c2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0563c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0563c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0569a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0569a2201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0569b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0569b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0570b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0570b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0573a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0573b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0573b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0573c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0573c2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0574a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0574c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574c1801">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0575b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575b1301">千【CB】，干【卍续】</note> <note n="0575c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575c2001">事【CB】，子【卍续】</note> <note n="0576a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0576b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0576c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576c1601">窣【CB】，<g ref="#CB15694">宰</g>【卍续】</note> <note n="0578b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578b1602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578c0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0502">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0578c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578c0702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c0702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0579a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0580a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580a1201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0580b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0580b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0580b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0580b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0581a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0581a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>